معنایابی استعاره «بت» در اشعار عرفانی حافظ و امام خمینی (س)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه عرفان،دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السّلام، تهران، ایران

2 استادیار در رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام

10.22034/matin.2022.243828.1735

چکیده

یکی از استعاره‌های عارفانه در اشعار شاعران عرفان‌گرا، تطبیق لفظ و مفهوم بت با خدای متعال است. در این استعاره چند وجه شبه می‌توان جست: نخست نگاهی جمالی به بت؛ زیبارویی پرستیدنی که هر آنچه زیبندة کمالش است را داراست. دوم رویکرد جلالی به بت؛ معشوق عشوه‌گر و پُرنازِ بی‌توجّه به عاشقان خویش، با دلی از سنگ که البته بی‌توجّهی ظاهری او به مشتاقانش به سبب مصلحت خود آنان است. توصیف خدای متعال با لفظ بت، تناقض آشکار با بخش اعتقادات دین اسلام دارد. معنای مورد نظر عارفانی همچون حافظ و امام خمینی از بت و صفات و ظهورات نسبت داده شده به او در خصوص خدا چیست؟ فرضیه این تحقیق این است که با قطع نظر از معنای منفی بت که در مواردی اندک در آثار این دو شخصیت بازتاب یافته است، در نگاه عرفانی آنان، بت در خصوص خدای متعال، حقیقت و درباره بتی که مشرکان می-آرایند و می‌پرستند مجاز است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات