تجرد و فوق تجرد ( نفس ناطقه از منظر امام خمینی(س) و ملاصدرا)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی

چکیده

بحث از تجرد نفس انسانی یکی از مهم‌ترین مباحث در انسان‌شناسی است. در این نوشتار، این مقوله از دیدگاه مؤسس حکمت متعالیه، صدرالمتألهین، و یکی از پیروان مکتب فلسفی او، امام خمینی، مورد بحث قرار گرفته است. نویسنده پس از ذکر مباحث مقدماتی، براهین تجرد نفس را در دو حوزة «براهین عقلی» (در هشت برهان) و «براهین نقلی» (در 5 برهان) مورد بحث قرار داده است.
امام خمینی در براهین عقلی بیشتر بر نظریات ملاصدرا تکیه می‌کند و تنها در بعضی موارد آرای شخصی خود را  اظهار می‌دارد. برعکس، ایشان در براهین نقلی، رشته سخن را در دست گرفته و به شرح و تبیین این براهین می‌پردازد.
به طور کلی، این دو حکیم، تجرد عقلی نفس ناطقه را که به توسط مشائیون اثبات گردیده بود، مورد تأیید قرار می‌دهند. ملاصدرا تجرد برزخی نفس ناطقه را به اثبات می‌رساند و امام خمینی، علاوه بر تبعیت از وی در این موضوع، در براهین نقلی، در مورد مقام فوق تجرد نفس ناطقه بحث می‌کند.

کلیدواژه‌ها