ریشه‌ها و نتایج انقلاب اسلامی ایران: دیدگاههای نیکی کدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی گروه جامعه شناسی پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی

چکیده

 انقلاب اسلامی ایران و پیامدهای پس از آن، بویژه
ظهور جمهوری اسلامی، از موضوعات جذاب و گیرا برای محققان و اندیشمندان غربی بوده
است. هر یک از آنها به طریقی کوشیده‌اند چرایی و چگونگی وقوع این رویداد بزرگ در
تاریخ معاصر ایران را تحلیل نمایند. نیکی آر.کدی، مورخ نام آشنای امریکایی، از
جمله این افراد است. این مقاله با مرور پرسش اصلی کدی دربارة انقلاب اسلامی آغاز
می‌شود و با بررسی چهارچوب تحلیل وی از انقلاب ایران، به ویژه دیدگاه وی درباره
چرایی ظهور «تشیع انقلابی» و چگونگی رابطه میان ایدئولوژی و انقلاب در انقلاب
ایران ادامه می‌یابد. دیدگاه کدی دربارة چرایی ظهور اسلام انقلابی در انقلاب ایران
ذیل مدل «سازمانی» که به تحلیل ایدئولوژی در چهارچوب منازعه سازمان یافته برای
بدست آوردن قدرت می‌پردازد، جای می‌گیرد. این مدل را با دو مدل دیگر دربارة رابطه
ایدئولوژی و انقلاب یعنی مدلهای «ذهن گرایانه» و «گفتمانی» مقایسه کرده و کوشیده‌ایم
با تکیه بر این دو مدل جایگزین، نواقص و امتیازات دیدگاه کدی را روشن سازیم. در
پایان پس از طرح تحلیل کدی از وضعیت کلی سیاستهای جمهوری اسلامی به بررسی انتقادی
دیدگاه وی دربارة انقلاب اسلامی ایران پرداخته‌ایم.

کلیدواژه‌ها