ثبت اختراعات بر مبنای ژن‌های انسانی با واکاوی مجدد دیدگاه امام خمینی(س) در حوزه اختراع

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری، تهران، ایران.

2 . استادیار حقوق خصوصی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

چکیده

ثبت اختراع ژن‌های انسانی، ثبت اختراعی بر مبنای ژن‌های انسان است. ژن‌هایی که از اعضای بدن انسان یا بافت‌های خاصی از بدن برداشته‌شده، مورد خالص‌سازی قرارگرفته و در یک آزمایشگاه مورد دست‌کاری قرارگرفته است. در حقوق بیگانه (آمریکا و اتحادیه اروپا)، با ثبت اختراع در این حوزه تحت شرایط خاص موافقت شده است. در نظام حقوق داخلی، مقنن با ثبت اختراع بر مبنای ژن انسانی نامأنوس است و هنوز به‌تصریح آن را وارد نظام حقوقی ننموده است. مقاله در پی توجیهات حقوقی ثبت اختراع بر مبنای ژن انسانی در نظام حقوق داخلی است و تلاش می‌نماید، ثبت اختراع در این حوزه را همگام با کشورهای تأثیر گذار در این زمینه، موجه نماید. نگارنده مصمم است با استدلال‌های حقوقی، ثبت اختراع بر مبنای ژن انسانی را وارد نظام اختراعات ایران نماید و اثبات نماید اداره ثبت اختراعات با مانعی جهت ثبت اختراعات بر مبنای ژن‌های انسانی مواجه نیست. در ادامه دیدگاه امام خمینی در باب اختراع مورد واکاوی مجدد قرارگرفته و برخلاف آنچه نویسندگان از فتوای امام مبنی بر نفی حق اختراع برداشت نموده‌اند، نگارنده با تحلیل فتوای ایشان به‌ویژه حکم اولیه و ثانویه به این نتیجه رسیده، که امام با حکمی ثانوی، حق اختراع را پذیرفته است.

کلیدواژه‌ها


- امام خمینی، سید روح‌الله. (1392) تحریرالوسیله (ترجمه فارسی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، مؤسسه چاپ و نشر عروج، چاپ اول.

- حسینی روحانی، محمدصادق. (1413 ق) فقه الصادق، قم: مدرسه الامام الصادق، چاپ سوم.

- خویی، ابوالقاسم. (1378) مصباح الفقاهه فی المعاملات، نجف: مکتبه الحیدری، چاپ دوم.

 

- Andrews, Lori & Paradise, Jordan. (June 2006) Genetic Sequence Patents: Historical Justification and Current Impacts. Max Planck Conference.

- Beauchamp, Christopher. (Winter 2013) “Patenting Nature: A Problem of History”, Stanford Technology Law Review, Volume 16, and Number 2.

- Bobrow, Martin & Sandy, Thomas. (February 2001)” Patents in a genetic age”, doi: 10.1038/35057480 Nature, Vol 409, 15.

- Brouillet, Miriam. (June 2003) Is It Justified to Patent Human Genetic Resources? Philosophy department, McGill University, Montreal a thesis submitted to McGill University.

- Cammack, Richard et al. (2006), Oxford Dictionary of Biochemistry and Molecular Biology, US: Oxford University Press.

- https://ghr.nlm.nih.gov. (2016) Lister Hill National Center for Biomedical Communications U.S. National Library of Medicine national Institutes of Health, Department of Health & Human Services. Genetic Testing.

- International Declaration of the Human Genome and Human Rights, (1998).

- Lever, Annabelle. (2008) Is It Ethical to Patent Human Genes? Dept. of Philosophy, Science and Logic London School of Economics and Political Science and Honorary Senior Fellow Dept. of Philosophy University College, London.

- Lever, Annabelle. (November 2001), “Ethics and the Patenting of Human Genes”, the Journal of Philosophy, Science & Law, Volume 1.

- Nuffield Council on Bioethics. (2002) the ethics of patenting DNA a discussion.

- Pink, R. C. Wicks, K. Caley, D. P. Punch, E. K. Jacobs, L. & Francisco Carter, D. R. (2011) “Pseudo genes:Pseudo-functional or key regulators in health and disease?” RNA, Vol 17(5).

- Pugatch, Meir Perez (Ed). (2006) The Intellectual Property Debate Perspectives From Law, Economics and Political Economy, Edward Elgar Publishing Israel.

- Soini Sirpa, Segolene Ayme and Gert Matthijs. (2008) “Patenting and licensing in genetic testing: ethical, legal and social issues”, European Journal of Human Genetics, No16

- The Biotechnology Directive (98/44/EC).

- Tutar, Yusuf. (2012) “Pseudo genes, Comparative and Functional Genomics”, International Journal of Genomics Volume 2012, Article ID 424526.