پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 Deprivation of a Woman from Shared Residence During the 'Iddah Period as a Mechanism to Counteract Breach of Loyalty: An Approach Based on Imam Khomeini's Views محرومیت زن از زندگی مشترک در دوران عده به‌مثابه سازوکار مقابله با نقض وفاداری با رویکردی بر دیدگاه‌های امام خمینی (ره) 57 87 181925 10.22034/matin.2023.398558.2168 FA منیره افشین پور دکترای فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. سعید نظری توکلی استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-6398-521X Journal Article 2024 07 15 Among the rulings of revocable divorce (ṭalāq rij'ī) are the woman's right to reside in the marital home and the prohibition of her eviction by the former husband, except in the case of fāḥishah mubayyinah (manifest indecency), the definite instance of which is the commission of an illicit relationship (adultery) ــ considered the most evident example of a woman's breach of loyalty. Despite the Quran's explicit stipulation of the revocably divorced woman's right to residence and the aforementioned exception, Iran's Civil Code and Family Protection Law have neglected to precisely clarify the relationship between "permissibility of eviction" and "breach of loyalty" during this period, and have not provided a clear enforcement mechanism for it. Employing a descriptive-analytical method and relying on library-based sources, this research seeks to explain the jurisprudential relationship between the permissibility of evicting a revocably divorced woman from the shared residence and her breach of loyalty through the commission of adultery, based on Imam Khomeini's viewpoints. The research findings indicate that loyalty to the marriage contract, although obligatory under the Quranic injunction "O fulfill your contracts" (Awfū bi al-'uqūd), its instances are contingent upon custom ('urf), and during a revocable 'iddah, due to the continuation of the marital bond, this duty remains in effect. Since the philosophy behind the revocably divorced woman's residence in the marital home until the end of the 'iddah is to provide an opportunity for the spouses to repair their marital relationship and facilitate the husband's return to shared life, the wife's adultery constitutes a clear instance of fāḥishah mubayyinah and breach of loyalty. Consequently, the ruling permitting the eviction of the revocably divorced woman from the shared residence is regarded as a civil enforcement mechanism to prevent her breach of loyalty. This approach, grounded in Imam Khomeini's jurisprudential perspective on defining fāḥishah mubayyinah and elucidating its effects on the right of residence, can serve as a model for revising provisions related to family law and formulating effective enforcement mechanisms in this area. از احکام طلاق رجعی، حق سکونت زن در منزل مشترک و حرمت اخراج وی از طرف شوهر سابق است؛ مگر در «فَاحِشَه مُبَینَه» که قدر متیقن آن ارتکاب رابطهٔ نامشروع (زنا) است که بارزترین مصداق نقض وفاداری زن به شمار می‌رود. با وجود تصریح قرآن بر حق سکونت مطلقهٔ رجعی و استثنای مذکور، قانون مدنی و قانون حمایت از خانواده ایران، از تبیین دقیق نسبت میان «جواز اخراج» و «نقض وفاداری» در این دوران غفلت ورزیده و ضمانت اجرای روشنی برای آن پیش‌بینی نکرده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای، درصدد تبیین رابطهٔ فقهی میان جواز اخراج مطلقهٔ رجعی از محل سکونت مشترک و نقض وفاداری وی با ارتکاب زنا، مبتنی بر دیدگاه‌های امام خمینی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وفاداری به عقد نکاح، هرچند به موجب «أَوْفُوا بِالْعُقُود» لازم است، اما مصادیق آن وابسته به عرف است و در عدهٔ رجعی، به دلیل استمرار زوجیت، این تکلیف باقی است. ازآنجاکه فلسفهٔ سکونت مطلقهٔ رجعی در محل زندگی مشترک تا پایان عده، دادن فرصت به زوجین برای ترمیم رابطهٔ زناشویی و زمینه‌سازی جهت بازگشت زوج به زندگی مشترک است، زنای زوجه، مصداق روشن فاحشهٔ مبینه و نقض وفاداری به شمار رفته و درنتیجه، حکم به جواز اخراج مطلقهٔ رجعی از محل زندگی مشترک، به‌مثابه ضمانت اجرای مدنیِ جلوگیری از نقض وفاداری او تلقّی می‌گردد. این رویکرد که مبتنی بر دیدگاه فقهی امام خمینی در تعریف «فاحشهٔ مبینه» و تبیین آثار آن بر حق سکونت است، می‌تواند الگویی برای بازنگری مواد مرتبط با حقوق خانواده و تدوین ضمانت ‌اجراهای کارآمد در این زمینه باشد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_181925_2c46f9b0bfa0a218149333916494500a.pdf