پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 4 15 -16 2002 11 22 The place of custom in international law and Islamic law جایگاه عرف در حقوق بین الملل و حقوق اسلام 23 48 191242 FA سید محمد موسوی بجنوردی مدیر گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی ، دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت معلم Journal Article 2024 02 27 Abstract:<br />The present article is an attempt to examine the place of custom in international law and Islamic law, in the sense that it can be said that custom and habit are the oldest legal phenomena and from very ancient times to the not-so-distant past, it has been the only manifestation and front of law. For a detailed review, the author first deals with the discussion of custom in Rome, Anglo-Saxon and Common Law international law. In the following, he discussed custom in Islamic law and law and examined examples of custom in Islamic law and the role of custom in the emergence of the Islamic jurisprudence system. The author concludes at the endthat the Diet system is not an established decree of Islam, but Islam signed it and is part of the signed decrees, and custom and habit played a significant role in its creation. Also, according to the mentioned materials, it can be concluded that the payment of dowry on the part of Aqila is also subject to custom. Machine summary:<br />"This legal system has been able to keep its legal machine alive and moving forever by signing local customs and referring the judge to them and validly recognizing reason, consensus, correction and approval, and on the other hand, Islamic law has not gone too far in the validity of custom. which is against human affairs and the principle of justice, sanctity and honor inherent in man, laws are not like physical and natural laws that follow the principle of causation, but legal laws follow the principle of end, because it considers man as a free-willed subject being who is forced is notRather, his personality depends on the fact that he is a creative and creative being, because the Qur'an has introduced him as God's successor on earth, and the secret of this succession lies only in this attribute of creativity, once again the role of custom, habit, reason, and consensus only from the old. And it prevents rights from being worn out and keeps them always changing and perfect in adapting and adapting to people's daily needs. Another thing is that the Sunnah of the Prophet has approved most of the Arab customs, because the Prophet was calm and satisfied with all the customs of the Arabs, and therefore all of them became part of the traditions of Islam.And on this basis, some scholars [Saanei: 81] consider one of the factors that cause disagreements in many scientific issues between different schools of Islamic jurisprudence, especially in cases where there was no explicit text in the Holy Book, the implementation and development of Islamic law according to the conditions and They have mentioned local customs in harmony with natural factors. <strong>چکیده:</strong> مقالة حاضر، تلاشی است جهت بررسی جایگاه عرف در حقوق بین‌الملل و حقوق اسلام، به این معنا که می‌توان گفت عرف و عادت، قدیمی‌ترین پدیدة حقوقی است و از زمانهای بسیار کهن تا گذشته‌ای که چندان دور نیست، تنها مظهر و جلوگاه حقوق بوده است. نگارنده، برای بررسی تفصیلی در ابتدا به بحث عرف در حقوق بین‌الملل رم، آنگلوساکسون و کامن لا می‌پردازد. در ادامه، عرف در قانون و حقوق اسلام را بحث کرده و نمونه‌هایی از مصادیق عرف در حقوق اسلام و نقش عرف در پیدایش نظام دیات در اسلام را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده، در پایان نتیجه می‌گیرد که نظام دیات یک حکم تأسیسی اسلام نیست، بلکه اسلام آن را امضا کرده و جزء احکام امضائی است و عرف و عادت در پیدایش آن نقش بسزایی را به عهده داشته است. همچنین با توجه به مطالب ذکر شده به دست می‌آید که پرداخت دیه از طرف عاقله نیز تابع عرف است. <strong>خلاصه ماشینی:</strong> "این‌ نظام‌ حقوقی‌ با امضا کردن‌ عرفهای‌ محلی‌ و ارجاع‌ قاضی‌ به‌ آنها و معتبر شناخت‌ عقل‌ و اجماع‌ و استصلاح‌ و استحسان‌، توانسته‌ است‌ ماشین‌ حقوقی‌ خود را برای‌ همیشه‌ زنده‌ و متحرک‌ نگاه‌ دارد و از طرفی‌ حقوق‌ اسلامی‌ در اعتبار عرف‌ آنقدر افراط‌ نکرده‌ است‌ که‌ مخالف‌ شئون‌ انسان‌ و اصل‌ عدالت‌ و حرمت‌ و شرافت‌ ذاتی‌ آدمی‌ باشد حقوق‌ مانند قوانین‌ فیزیکی‌ و طبیعی‌ نیست‌ که‌ از اصل‌ علیت‌ و سببیت‌ پیروی‌ کند بلکه‌ قوانین‌ حقوقی‌ از اصل‌ غائیت‌ تبعیت‌ می‌نماید؛ زیرا انسان‌ را موجودی‌ فاعل‌ مختار و با اراده‌ می‌داند که‌ مجبور نیست‌ بلکه‌ شخصیت‌ وی‌ بستگی‌ بدان‌ دارد که‌ موجودی‌ باشد آفریننده‌ و خلاق‌ و ایجاد کننده‌ چه‌ قرآن‌ وی‌ را جانشین‌ خداوند در زمین‌ معرفی‌ کرده‌ است‌ و رمز این‌ جانشینی‌ فقط‌ در همین‌ صفت‌ خلاقیت‌ نهفته‌ است‌، باری‌ نقش‌ عرف‌ و عادت‌ و عقل‌ و اجماع‌ فقط‌ از کهنه‌ و فرسوده‌ شدن‌ حقوق‌ جلوگیری‌ می‌کند و آن‌ را همواره‌ در تطبیق‌ و انطباق‌ با نیازمندیهای‌ روز مردم‌، متغیر و متکامل‌ نگاه‌ می‌دارد. دیگر اینکه‌ سنت‌ تقریری‌ اغلب‌ عادت‌ عرب‌ را تصویب‌ کرده‌ است‌ چون‌ که‌ پیامبر در برابر همه‌ عادات‌ مستحصن‌ سکون‌ اختیار کرد و به‌ دیدة‌ رضایت‌ نگریست‌ و از این‌ رو همة‌ آنها جزء سنن‌ اسلام‌ گردید و بر این‌ اساس‌ بعضی‌ از علما [صانعی: 81] یکی‌ از عوامل‌ ایجاد اختلاف‌ نظر در بسیاری‌ از مسائل‌ علمی‌ میان‌ مذاهب‌ مختلف‌ فقه‌ اسلامی‌ را خصوصا در مواردی‌ که‌ نص‌ صریحی‌ در کتاب‌ آسمانی‌ وجود نداشت‌ اجرا و توسعة‌ حقوق‌ اسلامی‌ با توجه‌ به‌ شرایط‌ و آداب‌ و رسوم‌ محلی‌ هماهنگ‌ با عوامل‌ طبیعی‌ ذکر کرده‌اند." https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_191242_42908c179acb16d3fb3afebeef961545.pdf