پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 24 97 2022 12 22 A Study of the Status of Imperative Rules in Civil Code and Jurisprudence of Transactions in the Light of Imam Khomeini’s Opinion بررسی جایگاه احکام تکلیفی در قانون مدنی و فقه معاملات در پرتو آرای امام خمینی (ره) 1 29 164400 10.22034/matin.2023.203086.1523 FA حامد خوبیاری دانش‌آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه اصفهان و مدرس واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران. 0000-0002-7269-5281 پوریا رضی استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. Journal Article 2019 09 28 Despite prevalence of jurisprudential discussions on the role of imperative rules in contracts, very little can be found in the works of legal thinkers – and equally – in the verdicts of the judiciary system. Jurists’ inattention to the difference between positive and imperative rules has resulted in many cases in disappearance of boundaries between property law and law of obligations. For instance, some jurists argue that obligation coming from an affirmative condition depends upon occurrence of ownership, also stating that undertaking an obligation in favor of a third party may cause issuance of positive rule of indebtedness. Given the above, the principal question in this study deals with underscoring distinction between imperative and positive rules and the status of either one in the law of obligations. Pinpointing examples of imperative rules in Civil Code with respect to its effects such as dispossession, lack of indebtedness, and lack of inheritance can be effective in interpretation of pertinent laws as well as verdicts of the judiciary system. In this paper, applying a descriptive-analytical method and resorting to library documents, we have tried to review the status of imperative rules in articles related to affirmative condition, interpretation of Article 959 of Civil Code, usurpation, and guarantee of discharging obligations in the light of Imam Khomeini’s opinion. An analysis of imperative rule indicates that first, it belongs to the act of obligee and its subject may be a property or an act, the latter paving the ground for imposition of imperative rule on obligations. Understanding Imam Khomeini’s opinion on this can create an appropriate ground for legalization of customary guarantee based on the guarantee of discharging obligations. علی‌رغم وجود مباحث گسترده فقهی راجع به جایگاه احکام تکلیفی در باب عقود، کتب اندیشمندان حقوقی و البته آرای نظام قضایی در این زمینه ساکت است. بیتوجهی حقوق‌دانان به تفاوت احکام وضعی و تکلیفی، در بسیاری موارد موجب از بین رفتن مرز میان حقوق اموال و حقوق تعهدات شده است. برای مثال، برخی از حقوق‌دانان برای تعهد ناشی از شرط فعل قائل به مالیت شده یا آنکه تعهد به نفع ثالث را موجب حکم وضعی مدیونیت دانسته‌اند. به‌این‌ترتیب پرسش اصلی در پژوهش حاضر تمایز آثار احکام تکلیفی از احکام وضعی و جایگاه هرکدام در حقوق تعهدات است. شناسایی مصادیق احکام تکلیفی در قانون مدنی با توجه به آثار آن ازجمله عدم مالکیت، عدم ایجاد دین و عدم توارث، میتواند در تفسیر مواد قانونی و همین‌طور آرای دستگاه قضایی مؤثر باشد. در مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای سعی شده است که جایگاه احکام تکلیفی در مواد مربوط به‌شرط فعل، تفسیر ماده 959 قانون مدنی، غصب و ضمان عهده در پرتو آرای امام خمینی موردبررسی قرار گیرد. تحلیل حکم تکلیفی نشان می‌دهد متعلق آن ابتدائاً فعل مکلف بوده و ممکن است موضوع آن فعل، مال یا انجام عملی باشد و بخش اخیر بستر طرح حکم وضعی در تعهدات است. شناخت آرای امام در این باب میتواند بستری مناسب جهت قاعدهمند کردن ضمان عرفی بر مبنای ضمان عهده باشد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_164400_8d93b4cd459ea39e7214c57898bb66a7.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 24 97 2022 12 22 Extent of Governmental Decree Issuance: Comparative Analysis of Imam Khomeini and Shahid Sadr’s Opinions گستره صدور حکم حکومتی: مقارنه میان آرای امام خمینی(ره) و شهید صدر 31 54 164616 10.22034/matin.2023.222108.1647 FA مجید قربانعلی دولابی استادیار و مدیر گروه فلسفه و عرفان دانشگاه مذاهب اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-8556-0220 مهلا ذوالفقاری کیان کارشناسی ارشد فقه مقارن و حقوق عمومی اسلامی، دانشگاه مذاهب تهران، طلبه سطح چهار رشته فقه خانواده حوزه علمیه جامعة الزهراء قم، قم، ایران. 0000-0003-1479-1248 Journal Article 2020 03 12 Governmental decree and the authority to issue it has long been the focus of attention of Shia jurists and scholars as reflected in their works. The power of Vali-e-Faqih (Guardian Jurist), as a fully qualified jurist, to issue governmental decree is directly linked to the principle of Vilayat-e Faqih or guardianship of the Islamic jurist. Therefore, given the jurists’ approach toward guardianship of the Islamic jurist, the issue of authority to issue governmental decree will be of broad and narrow interpretations. The importance of discussing such broad and narrow interpretations concerning issuance of governmental decree will be brought to light in dynamicity and accountability towards demands in Islamic society upon requirements of time and place. Whether these rules enjoy only executive status of the primary rules or maximum power of issuance, that according to Imam Khomeini’s opinion, shall be prioritized over primary rules upon expediency, or according to Shahid Sadr, the issuance of these rules is restricted to cases facing absence of Sharia law – that do not prescribe priority over primary rules; also assurance over enforcement of these rules to prevent annulment of their issuance, nature of these rules in maximum authority for issuance of governmental decree, and finally on what basis has this maximum power of issuance been prescribed, are among the key discussions in this paper حکم حکومتی و اختیار صدور آن از دیرباز مورد توجه فقها و علمای شیعه در تألیفات ایشان بوده است. برخورداری ولی فقیه به عنوان فقیه جامع الشرایط از اختیار صدور حکم حکومتی، ارتباطی مستقیم با بحث ولایت‌فقیه دارد. بنابراین نظر به رویکرد فقها در بحث ولایت‌فقیه اختیار صدور این احکام نیز از سعه و ضیق برخوردار میشود. اهمیت بحث از سعه و ضیق شأن صدور این احکام، در پویایی و پاسخگو بودن نیازهای جامعۀ اسلامی به مقتضای زمان و مکان نمایان میگردد. اینکه این احکام تنها از شأن اجرایی احکام اولیه برخوردار باشند، یا از شأن صدور حداکثری بهرهمند بوده که طبق مبنای امام خمینی در صورت مصلحت مقدم و حاکم بر احکام اولیه باشند، یا بنابر مبنای شهید صدر شأن صدور این احکام محدود به منطقةالفراغی باشد که تقدم بر احکام اولیه را در صورت مصلحت تجویز نمیکند؛ همچنین ضمانت اجرای این احکام به جهت مصون ماندن از لغو بودن صدور آن‌ها و نیز ماهیت این احکام در شأن صدور حداکثری و اینکه چه مبنایی چنین گستره صدوری را تجویز مینماید؛ مورد بحث و بررسی این مقاله است.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_164616_4bc18d39384f5661027e02b60daddb7c.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 24 97 2022 12 22 Reviewing Quranic Thoughts Reflected in Imam Khomeini’s Poetry with an Approach based on Implied Intertextuality اندیشه‌های قرآنی انعکاس یافته در شعر امام خمینی(ره) با رویکرد بینامتنیت‌ضمنی 55 83 168548 10.22034/matin.2021.288619.1888 FA سیدحسین موسوی دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. شمس الحاجیه اردلانی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران (نویسنده مسئول). سید جعفر حمیدی استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. Journal Article 2021 05 30 Intertextuality is a method of convergence of texts based on interdependent ways in which texts stand in relation to one another, where the meaning of one text is shaped or influenced by its relationship with other texts. In other words, intertextuality refers to taking influence from previous texts to influence the next texts. According to Gerard Genette, in its brief definition, intertextuality is the simultaneous occurrence of two texts in each other. His definition of intertextuality falls into three levels: a very clear level or quotation, less clear level or plagiarism and least clear or implied level or allusion. Allusion implies such concepts as allegory and metaphor, without its hints it is impossible to fully understand a text. This work is a qualitative research work developed through a descriptive-analytical method and based on library documents meant to clarify implied intertextual clarification of the Holy Quran in Imam Khomeini’s poetry. Therefore, we have reviewed those poems by Imam Khomeini that, according to Genette’s classification of intertextuality, they have an implied intertextual relationship with the words of the Holy Book. Findings of the paper indicate a broad-based relationship between Imam Khomeini’s poetry and the verses of the Holy Quran. بینامتنیت روش همگرایی متون بر مبنای تأثیر بر یکدیگر و شکل‌گیری معنای متن به وسیلۀ متون دیگر است. به عبارت دیگر، بینامتنیت، روش تأثیرپذیری از متون قبل و تأثیرگذاری بر متون بعد است. ژنت بینامتنیت را در مفهوم محدود، حضور هم‌زمان متنی در متن دیگر به‌کار برده و تعریف وی از بینامتنیت در سه سطح است: سطح خیلی آشکار یا همان نقل ‌قول، سطح کمتر آشکار و پنهان شده ارتباط دو متن و سطحی با کمترین وضوح که ضمنی است و در آن اشارۀ پنهانی متنی به متن دیگر مورد نظر است و شامل کنایات، استعارات و تلمیحات می ‌باشد‌؛ به گونه‌ای که درک کامل متن، بدون فهم اشارات آن امکان‌پذیر نباشد. پژوهش حاضر، پژوهشی کیفی با روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای با هدف تبیین بینامتنی ضمنی قرآن در اشعار امام خمینی است؛ لذا به واکاوی آن دسته از اشعار امام خمینی‌که بر اساس سطح بندی بینامتنی ژنت رابطۀ بینامتنی ضمنی با کلام الهی دارند پرداخته شده است. نیز یافته‌های این پژوهش بیان کننده ارتباط وسیع شعر امام خمینی با آیات قرآن کریم است.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_168548_8a46b01ce6981ac92675b4245d641e17.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 24 97 2022 12 22 Principle of Al-Zati La-Yo’allal (Self-evident essence does not need proof) in View of Imam Khomeini قاعده «الذاتی لایعلل» از دیدگاه امام خمینی (ره) 85 101 169537 10.22034/matin.2021.290054.1892 FA فاطمه موسوی بجنوردی دانش‌آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب قم، قم، ایران. Journal Article 2021 06 10 The principle of Al-Zati La-Yo’allal (Self-evident essence does not need proof) is one of the important philosophical doctrines which falls into three philosophical rules. This paper intends to review Imam Khomeini’s analysis of this principle with a glance at the lexical connotation of the word Zati. In view of Imam Khomeini “an essence needless of proof”, the core concept of this principle, is an essence coming from logical reasoning rather than accidentality. Indeed, Imam Khomeini is of the opinion that “an essence needless of proof” is a truth inseparable from inherent essence whether it is imbedded in inherent essence (Isagoge essence) or detached but associated with it. Imam Khomeini continues with explaining about why self-evident essence does not need proof, i.e. he argues “an essence needless of proof” through logical reasoning. Therefore, paying attention to his precise opinion on this principle can help answering many philosophical, theological, etc. questions. Apparently, Imam Khomeini has underscored this point that since it is imperative to carry self-evident essences and attributes of essence on essence itself, and because any attribute affixed to its subject is needless of proof, the self-evident essences and attributes of essence do not need proof at all, hence any question on its proof shall be meaningless. یکی از قواعد مهم فلسفی، قاعده «الذاتی لایعلل» است که خود برآمده از سه قاعده فلسفی است. این مقاله می‌کوشد با نگاهی به مفهوم لغوی و اصطلاحی واژۀ ذاتی، تحلیل دقیق امام خمینی را درباره این قاعده بررسی کند. به‌خصوص آنکه در نظر امام خمینی «ذاتیِ بی‌نیاز از علت» که محور این قاعده است، ذاتی باب برهان است که در مقابل عرضی جای دارد. در حقیقت، امام بر این باور است که «ذاتیِ بی‌نیاز از علت»، حقیقتی است که انفکاک آن از ذات ممکن نیست؛ اعم از اینکه داخل در ذات باشد (ذاتی باب ایساغوجی) یا خارج ملازم آن. ایشان در ادامه به علت بی‌نیازی ذاتی از علت یا به عبارتی، علت عدم معللیت ذاتی در باب برهان می‌پردازد که توجه به دقت نظر ایشان در این باب در جای خود راهگشای بسیاری مسائل فلسفی، کلامی و... است. امام خمینی بر این نکته اشاره نموده‌اند که با توجه به اینکه حمل ذاتیات و لوازم ذات بر ذات ضروری است و نیز با توجه به اینکه هر محمولی که به صورت ضروری بر موضوع خود حمل شود، از علت بی‌نیاز است، ذاتیات و لوازم ذات به هیچ علتی نیاز نداشته و ازاین‌رو، سؤال از علت آن بی‌معنی خواهد بود.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_169537_ab7c62d77f96071b7fadfe88d1ea38a1.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 24 97 2022 12 22 A comparative study of the status of ruler in Shahab al-Din Sohravardi and Imam Khomeini’s viewpoints مطالعه تطبیقی جایگاه حکمران در اندیشه شهاب‌الدین سهروردی و امام خمینی (ره) 103 129 168546 10.22034/matin.2022.310150.1955 FA سید صدرالدین موسوی جشنی دانشیار گروه اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران ، ایران. ناهید قمریان دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. مهرنوش خادمی دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2021 10 12 This research is an attempt to study the viewpoints of Shahab al-Din Sohravardi and Imam Khomeini about the issue of the leadership of the Islamic society based on their philosophical and mystical principles (ontology, epistemology, and anthropology). Sohravardi, through combining Islamic mystical and philosophical viewpoints, monarchical philosophical ideas, and the concept of the perfect human being, tries to formulate the most suitable preference for the leadership of an Islamic society. Imam Khomeini, through combining jurisprudential, philosophical, mystical, and theological notions within the framework of the concept of the perfect human being, looks for the most suitable preference for the leadership of an Islamic society. The argument of this paper that due to the fusion of the notion of perfect human being and power, which are respectively two mystical and political concepts, the ideas of the “theologian philosopher”, and, the “rule of jurisprudent” (Vilayt-e Faqih) were respectively formulated by Sohravardi and Imam Khomeini. Comparative-descriptive research method was employed and similarities and differences between the viewpoints of the two thinkers were discussed. The findings of the research indicated that the concept of the ruler of Islamic society was the outcome of the fusion of mystical and political viewpoints of the two thinkers. این مقاله بر اساس مبانی فلسفی و عرفانی (هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی) شیخ اشراق (شهاب‌الدین سهروردی) و امام خمینی، در نگاه به مسئله رهبری در جامعه اسلامی نگاشته شده است. سهروردی با تلفیق نظریات عرفانی و فلسفی، اندیشه‌های حکمت خسروانی، نظریات ولایت در اندیشه شیعی و مفهوم انسان کامل، تلاش می‌کند مناسب‌ترین گزینه برای رهبری جامعه اسلامی را صورت‌بندی کند. امام خمینی نیز با تلفیق نظریات فقهی، فلسفی و عرفانی، اندیشه‌های کلامی در قالب بحث نبوت و امامت و مفهوم انسان کامل، مسئله رهبری جامعه در عصر غیبت را جستجو می‌کند. براین‌اساس، سؤال اصلی این نوشتار عبارت است از: تلاقی عرفان و سیاست چه تأثیری بر نگاه امام خمینی و سهروردی بر مفهوم حکمران جامعه اسلامی داشته است؟ دراین‌راستا، فرضیه چنین است که از تلاقی دو مفهوم «انسان کامل» و «قدرت» که به ترتیب دو مفهوم عرفانی و سیاسی می‌باشند مفاهیم «حکیم متأله» و «ولی‌فقیه» در اندیشه سهروردی و امام خمینی حاصل ‌شده است. این مقاله با روش تطبیقی- توصیفی اشتراکات و افتراقات رویکرد این دو اندیشمند را مورد واکاوی قرار داده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌‌دهد که مفهوم حکمران جامعه اسلامی محل تلاقی دیدگاه‌های عرفانی و سیاسی دو اندیشمند است.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_168546_6645cf3121e2ad4a20abc8b033c4983f.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 24 97 2022 12 22 Jurisprudential and Legal Foundations of Patent Rights in View of Imam Khomeini مبانی فقهی و حقوقی حق اختراع با رویکردی به دیدگاه‌ امام خمینی(ره) 131 156 164572 10.22034/matin.2023.156121.1305 FA ابوالفضل نصرآبادی دانش آموخته دکتری فقه و حقوق خصوصی دانشگاه خوارزمی تهران، ایران. Journal Article 2018 11 13 Protecting patent rights as principal example of industrial property rights and granting material and spiritual rights to the owner of the invention papers and the history of legislation of the issue in 1921, before ratification of such laws as Civil Code and Trade Law, indicate legal protection of patent rights. However, despite enactment of various domestic laws as well as many international conventions such as Paris Convention for Protection of Industrial Property (1883) and Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS) with Islamic Republic of Iran joining some of these conventions, jurisprudential and legal foundations of this right in terms of lack of history of the issue in Islamic Law, as well as novelty of this branch of law – that is among the newly emerged issues according to some jurists – have created different challenges and viewpoints which are sometimes contradictory. This paper first reviews opinions for and against this branch of law, and while readdressing Imam Khomeini’s opinion concerning the subject, analyzes some legal foundations of the issue. حمایت از حق اختراع[1] به‌عنوان مصداق اصلی حقوق مالکیت‌های صنعتی[2] و اعطای حقوق انحصاری مادی و معنوی به صاحب ورقه اختراع و سابقه تقنینی موضوع در سال 1310 و قبل از تصویب قوانینی همچون قانون مدنی و قانون تجارت، مبین حمایت قانونی از حق اختراع است، مع‌الوصف علی‌رغم تصویب قوانین متعدد داخلی و نیز کنوانسیون‌های مختلف بین‌المللی ازجمله کنوانسیون پاریس (1883)[3] و موافقت‌نامه تریپس[4] و الحاق کشورمان به برخی از این کنوانسیون‌ها، مبانی فقهی و حقوقی این حق به لحاظ فقدان سابقه موضوع در حقوق اسلامی و با توجه به نوپایی این شاخه از حقوق که به تعبیر فقها جزء مسائل مستحدثه محسوب می‌شود، چالش‌ها و دیدگاه‌های متفاوت و بعضاً متعارضی را پدیدار ساخته است. در این مقاله بدواً به بررسی دیدگاه‌های مخالفین و موافقین این دسته از حقوق پرداخته و ضمن طرح دیدگاه‌ امام خمینی در این خصوص، برخی مبانی حقوقی موضوع را نیز مورد بررسی قرار خواهیم داد. [1]. patent [2].industrial property [3].Paris Convention for the Protection of Industrial Property [4].Agreement on Trade Related of Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPs)

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_164572_01c549a54eebccf75a437050e3c3dde6.pdf