پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 27 109 2025 12 22 A Re-analysis of the Position of Subject-Matter Jurisprudence in the Jurisprudential Method of Imam Khomeini بازتحلیل جایگاه فقه‌ موضوع در روش فقهی امام خمینی(ره) 1 27 222239 10.22034/matin.2025.497421.2333 FA کاظم ابراهیم زاده بخت آباد استاد سطوح عالی حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران. احمد مبلغی استاد درس خارج حوزه علمیه قم، قم، ایران. علی رحمانی استاد سطوح عالی حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران. Journal Article 2025 01 04 Subject-matter jurisprudence, by focusing on the precise analysis of subjects, plays a pivotal role in the process of ijtihad. Although at first glance its impact on inference might seem negligible, in reality, inference without considering subject-matter jurisprudence is futile and lacks efficacy. Paying attention to this area brings advantages such as facilitating ijtihad, enhancing the quality of inference, and reducing errors. The present research was conducted using a descriptive-analytical method, aiming to explain subject-matter jurisprudence and its mechanisms within the jurisprudential method of Imam Khomeini. The findings indicate that achieving optimal inference depends on subject-matter jurisprudence, and this requires four key mechanisms: perspectives (including paradigm, thought, and theory), information, techniques, and organization. فقه موضوع با تمرکز بر تحلیل دقیق موضوعات، نقشی محوری در فرایند اجتهاد ایفا می‌کند. اگرچه در نگاه اول ممکن است تأثیر آن در استنباط کمرنگ به نظر برسد، اما در واقع استنباط بدون در نظر گرفتن فقه موضوع بی‌حاصل و فاقد کارآمدی است. توجه به این حوزه مزایایی چون تسهیل اجتهاد، ارتقای کیفیت استنباط و کاهش خطا را به همراه دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف تبیین فقه موضوع و سازوکارهای آن در روش فقهی امام خمینی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد تحقق استنباط مطلوب در گرو فقه موضوع است و این امر مستلزم چهار سازوکار کلیدی است: منظرها (شامل انگاره، اندیشه و نظریه)، اطلاعات، تکنیک‌ها و سازمان‌دهی.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_222239_f03bc0c21fb24601d56d28b5b30c987e.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 27 109 2025 12 22 An Analysis of the Interpretive Methodology of Expansion and Contraction of "Man Balagha" Traditions with an Approach to Imam Khomeini's Views واکاوی روش شناسی تفسیری قبض و بسط اخبار مَن بَلَغ با رویکردی بر آرای امام خمینی (ره) 29 59 242732 10.22034/matin.2024.465109.2274 FA زهره خانی استادیار گروه فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی،‌ پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 07 25 "Man Balagha" traditions are among the most frequently cited narratives in the process of ijtihad, which have given rise to fundamental disagreements regarding the principle of "Tasāmuḥ fī Adillat al-Sunan" (tolerance in the evidences for recommended acts). According to this principle, strict rijālī (biographical evaluation) standards are overlooked when accepting weak traditions indicating the desirability (istiḥbāb) of an act. In some interpretations, the scope of this principle has been expanded, extending this tolerance to other weak traditions, such as those concerning the virtues (faḍā'il) of individuals, Qur'anic chapters (suwar), merits (manāqib), and even traditions implying disapproval (karāhah). A more extreme view has generalized this tolerance from non-binding injunctions to binding ones (obligation and prohibition) and from weak traditions to other sources of conjecture (ẓunūn), such as consensus (ijmā') and renowned opinion (shuhrah). In contrast, the opposing intellectual current, while criticizing the arguments for generalization, emphasizes the limited scope of the principle. Imam Khomeini's innovative theory, which likens "Man Balagha" traditions to a "Ju'ālah" (reward offered for a service), presents a distinct approach aimed at restricting and delimiting these traditions.Following this interpretive conflict, an act deemed religiously legitimate and praiseworthy from the perspective of proponents of generalization is considered by critics as an instance of illegitimate legislation (tashrī') and innovation (bid'ah) in religion. Such fluctuation in jurisprudential opinions between reward and punishment, and between desirability and prohibition, reveals the necessity of investigating the validity of competing interpretations of "Man Balagha" traditions, ranging from expansion to contraction.This research, employing a descriptive-analytical method and a jurisprudential-inferential approach, while assuming the validity of the principle of tolerance itself, finds the restrictive view to be closer to correctness. Nevertheless, the author, in a general stance, questions the acceptance of tolerance concerning weak traditions that promise rewards. اخبار «مَن بَلَغ» از پرکاربردترین روایات در فرآیند اجتهاد به شمار می‌روند که منشأ اختلاف‌نظرهای بنیادین در خصوص قاعده «تسامح در ادلهٔ سنن» شده‌اند. مطابق این قاعده، در پذیرش روایات ضعیفِ دال بر استحباب، از دقت‌های رجالی چشم‌پوشی می‌شود. در برخی تفاسیر، دامنهٔ این قاعده گسترش یافته و تسامح به سایر اخبار ضعیف مانند روایات مربوط به فضایل، سوره‌ها، مناقب و حتی اخبار دال بر کراهت نیز سرایت داده شده است. دیدگاهی افراطی‌تر، این تسامح را از احکام غیرالزامی به احکام الزامی (وجوب و حرمت) و از اخبار ضعیف به دیگر منابع ظنی مانند اجماع و شهرت نیز تعمیم داده است. در مقابل، جریان فکری مخالف ضمن نقد ادلهٔ تعمیم، بر محدودیت دامنهٔ قاعده تأکید دارد. نظریهٔ ابتکاری امام خمینی در تشبیه اخبار مَن بَلَغ به «جعاله»، رویکردی متمایز در جهت تضییق و تحدید این اخبار ارائه می‌دهد.در پی این نزاع تفسیری، رفتاری که از منظر قائلان به تعمیم، شرعی و ممدوح تلقی می‌شود، از نگاه منتقدان مصداق تشریع و بدعت در دین خواهد بود. چنین نوسانی در آرای فقهی میان ثواب و عقاب، و استحباب و حرمت، ضرورت واکاوی صحت و سقم تفاسیر رقیب دربارهٔ اخبار مَن بَلَغ را از موضع بسط تا قبض آشکار می‌سازد.پژوهش پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد فقهی استنباطی، ضمن مفروض‌دانستن اصل قاعدهٔ تسامح، دیدگاه تضییق را به صواب نزدیک‌تر می‌یابد. با وجود این، نگارنده در موضعی کلی، پذیرش تسامح در خصوص اخبار ضعیفِ ناظر به ثواب را مورد خدشه می‌داند.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_242732_a01a219e4d067dc172f35e33d09710e6.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 27 109 2025 12 22 The Concept of Public Interest in the Literature of the Constitutionalist Thinkers: A Case Study of the Newspaper Qanun مفهوم منفعت عمومی در ادبیات متفکران مشروطه: مطالعه موردی روزنامه قانون 61 88 218275 10.22034/matin.2025.480269.2295 FA چیمن کریمی دانشجوی گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0000-2984-6614 شجاع احمدوند دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. Journal Article 2024 11 03 The concept of "public interest" is one of the modern concepts in the political literature of the Constitutional Era in Iran, which the constitutionalists sought to explain and apply within their own discursive framework. This concept played a significant role in the development of modernity, the establishment of the rule of law, and the critique of individual tyranny. Contrary to static and inherent concepts, its meaning and value changed depending on social and political conditions and power relations. This article aims to examine how the concept of public interest was represented and applied in the newspaper Qanun and the thoughts of Mirza Malkam Khan, the founder of the newspaper. The main question of this research is how Malkam Khan proposed and utilized this concept within the framework of his political thought. The research method is qualitative, based on critical discourse analysis, and data were collected through library research. The research findings indicate that, firstly, the realization of the priority of public interest over individual interest is only possible through the establishment of political structures based on law. Secondly, in explaining this concept, Malkam Khan drew upon Islamic intellectual sources and attempted to create a consistency between civil law and Islamic Sharia. The final conclusion shows that his main goal in publishing the newspaper Qanun was to promote the concept of public interest in the mindset of the constitutionalists and Iranian elites, and to align the governance system with this concept through the separation of powers and creating compatibility between Sharia and law. He also proposed the establishment of a "Supreme Council" so that public interest could be shaped through dialogue and consensus among the members of the "Society of Humanity" (Majma'-e Âdamiyat). مفهوم «منفعت عمومی» یکی از مفاهیم نوین در ادبیات سیاسی دورۀ مشروطه است که مشروطه‌خواهان تلاش کردند آن را در چهارچوب گفتمانی خود تبیین و کاربردی کنند. این مفهوم نقش مهمی در توسعه مدرنیته، استقرار حکومت قانون و نقد استبداد فردی داشت و برخلاف مفاهیم ثابت و ذاتی، معنا و ارزش آن بسته به شرایط اجتماعی، سیاسی و مناسبات قدرت تغییر می‌کرد. هدف این مقاله بررسی چگونگی بازنمایی و کاربرد مفهوم منفعت عمومی در روزنامه قانون و اندیشه‌های میرزا ملکم‌خان، مؤسس این روزنامه، است. پرسش اصلی این نوشتار این است که ملکم‌خان چگونه این مفهوم را در چهارچوب اندیشۀ سیاسی خود مطرح کرده و به کار برده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی است و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اولاً تحقق اولویت منفعت عمومی بر منفعت فردی تنها در پرتو ایجاد ساختارهای سیاسی مبتنی بر قانون امکان‌پذیر است. ثانیاً ملکم‌خان در تبیین این مفهوم از منابع فکری اسلامی بهره برده و تلاش کرده است میان قانون مدنی و شریعت اسلامی همخوانی برقرار کند. نتیجه نهایی نشان می‌دهد که هدف اصلی او از انتشار روزنامه قانون، ترویج مفهوم منفعت عمومی در ذهنیت مشروطه‌خواهان و نخبگان ایرانی و همسو کردن سیستم حکمرانی با این مفهوم از طریق تفکیک قوا و ایجاد سازگاری میان شریعت و قانون بوده است. او همچنین پیشنهاد تأسیس «شورای کبری» را مطرح کرد تا منفعت عمومی بر اساس گفتگو و توافق میان اعضای «مجمع آدمیت» شکل گیرد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_218275_08679fb20c207066759cb39ef5bd3ce1.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 27 109 2025 12 22 Transactions with Unlawful Motive and its Jurisprudential Effects, with an Approach to Imam Khomeini's Opinions معامله با انگیزه نامشروع و آثار فقهی آن، با رویکردی بر آرای امام خمینی(ره) 89 119 212531 10.22034/matin.2025.479823.2293 FA سیف اله مدبّر چهاربرج استادیار، دانشکده علوم انسانی، گروه حقوق، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران . 0009-0008-1852-6074 محمد اسدی دانش‌آموخته دکتری، دانشکده الهیات، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران. 0009-0005-4807-5938 Journal Article 2024 09 23 In jurisprudence, the principle is the validity and binding nature (luzum) of transactions, and the parties, based on the principle of party autonomy, can determine the terms and nature of the contract. The main question is if the contracting parties enter into a transaction with an unlawful motive—but without an explicit sinful intent or prior agreement on it—can the transaction still be deemed valid and binding, and can one rely on the principle of party autonomy? Furthermore, in addition to the legal status (hukm wad'i) of validity or nullity, does the Sacred Lawgiver permit the conclusion of such transactions from a devotional (taklifi) perspective? This research employs a descriptive-analytical method, focusing on the opinions of Imam Khomeini to examine this issue. The findings indicate that Imam Khomeini considers transactions with an unlawful motive in verbal contracts to be forbidden (haram) and void (batil). However, he deems them valid in commutative transactions (mu'atat) that are conducted without formal verbal expression. This view contrasts with the well-known opinion of the majority of jurists, who have issued fatwas upholding the validity (sihhah) of such transactions while considering them reprehensible (makruh). Given the everyday role of transactions in societies, answering this question is of particular importance. در فقه، اصل بر صحت و لزوم معاملات است و طرفین بر اساس اصل حاکمیت اراده می‌توانند شرایط و ماهیت معامله را تعیین کنند. پرسش اصلی این است که اگر متعاملین با انگیزه‌ای نامشروع - ولی بدون قصد صریح حرام یا توافق قبلی بر آن - اقدام به معامله نمایند، آیا باز هم می‌توان به صحت و لزوم آن حکم داد و به اصل حاکمیت اراده تمسک کرد؟ همچنین، افزون بر حکم وضعی، آیا شارع مقدس با انعقاد چنین معاملاتی موافقت کرده و ازنظر تکلیفی آن را مجاز می‌داند؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت آرای امام خمینی، به بررسی این مسئله می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که امام خمینی در عقود لفظی، معامله با انگیزه نامشروع را حرام و باطل می‌داند، اما در معاملات معاطاتی (بدون لفظ) قائل به صحت است. در مقابل، دیدگاه مشهور فقها، صحت همراه با کراهت اینگونه معاملات است. با توجه به نقش روزمره معاملات در جوامع، پاسخ به این پرسش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_212531_b31c8b09121c71e933b49ad29afe2e86.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 27 109 2025 12 22 Mystical Explanation of Near-Death Experiences with Reference to Imam Khomeini's Views تبیین عرفانی «تجربه‌های نزدیک به مرگ» با نگاهی بر آرای امام خمینی(ره) 121 149 218485 10.22034/matin.2025.484573.2307 FA سما معصومی زاده دانشجوی دکتری عرفان اسلامی و اندیشۀ امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. 0009-0003-8473-3825 محمد رودگر استادیار گروه عرفان اسلامی و اندیشۀ امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-6473-3751 حسن مهدی پور استادیار گروه عرفان اسلامی و اندیشۀ امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. 0009-0002-1293-3839 Journal Article 2024 10 20 Near-Death Experience (NDE) refers to the personal experiences of individuals who have been on the brink of death and have encountered phenomena such as out-of-body experiences, passage through darkness toward light, extrasensory perceptions, encounters with luminous guides, and other extraordinary occurrences. This phenomenon has been extensively studied in the fields of medicine, psychology, and parapsychology. However, its analysis from the perspective of Islamic mysticism has received comparatively less attention. In Islamic mysticism, humans are introduced as beings with transcendent dimensions, continuing their existence beyond the physical body and capable of undergoing experiences akin to NDEs, such as voluntary death, out-of-body experiences, and spiritual unveiling. Imam Khomeini's views also affirm these concepts. He regards humans as extraordinary beings with inner dimensions that possess complex capabilities, which become manifest when separated from the material world. This research explores and provides a mystical analysis of near-death experiences as a reflection of human's non-material and spiritual capabilities. تجربه نزدیک به مرگ به مجموعه‌ای از ادراکات و مشاهدات شخصی افرادی اطلاق می‌شود که در آستانۀ مرگ قرار گرفته‌اند و پدیده‌هایی مانند خروج روح از بدن، عبور از فضایی تاریک به‌سوی روشنایی، دریافت‌های فراحسی، رویارویی با موجود یا راهنمایی نورانی و نظایر آن را گزارش کرده‌اند. این پدیده در حوزه‌های گوناگونی همچون پزشکی، روان‌شناسی و فرا‌روان‌شناسی به‌صورت گسترده مورد پژوهش و بررسی قرار گرفته است. با وجود این، واکاوی و تبیین آن از منظر عرفان اسلامی کمتر مورد توجه پژوهشگران واقع شده است. در چارچوب عرفان اسلامی، انسان به‌منزله موجودی دارای ساحت‌های متعالی معرفی می‌شود که حیات او محدود به کالبد مادی نیست، بلکه پس از رهایی از بدن نیز تداوم می‌یابد و می‌تواند به مراتبی از تجربه دست یابد که با تجربه‌های نزدیک به مرگ همانند مرگ اختیاری، خلع بدن و شهود باطنی قابل مقایسه است. دیدگاه‌های امام خمینی نیز مؤید چنین برداشتی است؛ وی انسان را شگفتی عالم آفرینش و برخوردار از لایه‌های درونی و توانمندی‌های پیچیده می‌داند که با گسستن از جهان طبیعت و ماده آشکار می‌شوند. پژوهش حاضر کوشیده است تجربه‌های نزدیک به مرگ را از منظر عرفانی به‌عنوان جلوه‌ای از استعدادهای فرامادی و روحانی انسان مورد تحلیل و تفسیر قرار دهد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_218485_d6014ac7b910fbe51bab32f47e0a6ecc.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 27 109 2025 12 22 Relationship between the Components of the Islamic Revolution Discourse and Religious Democracy with Political Development رابطه مؤلفه‌های گفتمان انقلاب اسلامی و مردم‌سالاری دینی با توسعه سیاسی 151 181 231256 10.22034/matin.2025.486693.2318 FA سید قاسم موسوی فرد دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی سیاسی، گروه جامعه‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. منوچهر پهلوان استادیار گروه جامعه‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. علی رحمانی فیروزجاء دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. Journal Article 2024 12 19 Revolutions, due to their founding nature, seek to establish a new political order. The Islamic Revolution of Iran, by presenting a new discourse, also tried to present an alternative model for political development based on religious democracy. The main question of this research is how the central components of the Islamic Revolution discourse can be effective in shaping and strengthening political development? The importance of this study stems from the fact that religious democracy, as a newly emerging model, needs to strengthen its theoretical and analytical support to demonstrate its effectiveness in comparison with common Western models. This research was conducted using a descriptive-analytical method and relying on documentary sources and scientific texts. The most prominent components of the Islamic Revolution discourse are: monotheism and divine sovereignty, freedom-seeking, justice-seeking, fighting against arrogance and tyranny, and the revival of religious values. While these components are distinct from Western liberalism, they have a clear link with religious democracy and are manifested in the form of Alawite Shiism, the principle of Velayat-e-Faqih, and Islamic laws. Based on the findings of this research, there is a deep relationship and connection between the discourse of the Islamic Revolution and religious democracy on the one hand and political development in its modern sense on the other. Practical attention to this relationship can provide the necessary capacities to guide political development, increase the commitment of government institutions to accountability and responsibility, and provide a sustainable model for the advancement of the Islamic world. انقلاب‌ها به دلیل ماهیت تأسیسی خود، در پی استقرار نظم سیاسی جدیدی هستند. انقلاب اسلامی ایران نیز با ارائه گفتمانی نوین، کوشید الگویی بدیل برای توسعه سیاسی مبتنی بر مردم‌سالاری دینی ارائه دهد. پرسش اصلی این تحقیق آن است که مؤلفه‌های محوری گفتمان انقلاب اسلامی چگونه می‌توانند در شکل‌دهی و تقویت توسعه سیاسی مؤثر باشند؟ اهمیت این بررسی ازآنجا ناشی می‌شود که مردم‌سالاری دینی به‌عنوان یک الگوی نوپدید، نیازمند تقویت پشتوانه نظری و تحلیلی برای نشان دادن کارآمدی خود در مقایسه با مدل‌های رایج غربی است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه‌بر منابع اسنادی و متون علمی انجام‌شده است. برجسته‌ترین مؤلفه‌های گفتمان انقلاب اسلامی عبارتند از: توحید و حاکمیت الهی، آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی، مبارزه با استکبار و استبداد و احیای ارزش‌های دینی. این مؤلفه‌ها در عین تمایز از لیبرالیسم غربی، با مردم‌سالاری دینی پیوندی روشن دارند و در قالب تشیع علوی، اصل ولایت‌فقیه و قوانین اسلامی تجلی‌یافته‌اند. بر اساس یافته‌های این تحقیق، بین گفتمان انقلاب اسلامی و مردم‌سالاری دینی از یک‌سو و توسعه سیاسی به مفهوم مدرن آن از سوی دیگر، نسبت و پیوند عمیقی وجود دارد. توجه عملی به این رابطه می‌تواند ظرفیت‌های لازم را برای هدایت توسعه سیاسی فراهم کند، تعهد نهادهای حکومتی به پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری را افزایش دهد و الگویی پایدار برای تعالی جهان اسلام ارائه نماید.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_231256_bc7db65b32ca4ac8afa68783c4bb9597.pdf