پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 Political Factions in the Islamic Republic of Iran: From Theoretical Confusion to Practical Failure جناح‌های سیاسی در جمهوری اسلامی ایران: از آشفتگی نظری تا ناکامی عملی 1 31 224960 10.22034/matin.2025.514268.2355 FA علیرضا آقاباباگلی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0000-1116-069X سید محمدعلی حسینی زاده استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-7646-2805 Journal Article 2025 03 28 Following the Islamic Revolution of Iran, contradictory political factions emerged that neither align with any established ideology nor possess an exclusive theoretical framework of their own, as their formation revolved around group interests, competition over resources, and situational interpretations of Shia political Islam. This reality – coupled with incomplete imitation of Eastern-Western paradigms – has intensified paradigmatic ambiguity within Iran’s political structure. If sustained, it risks marginalizing the Islamic Revolution’s ideals or coercively steering society toward liberal-democratic models. Consequently, this study’s central question examines the coherent theoretical and ideological foundations of each faction within Shia political Islam. Employing Discourse Theory (Laclau and Mouffe) as its framework, the research first identifies four principal factions – Revolutionary, Conservative, Reformist, and Moderate – through Iran’s socio-political cleavages. It then argues that their operational failures stem from the absence of cohesive theoretical underpinnings in Iran’s political factionalism. In the absence of rigorous discourse formation, this deficit not only exacerbates theoretical confusion but also fosters political coalitions contingent upon shifting domestic/international conditions and immediate interests – rather than fidelity to consistent principles. The result is that discursive ambiguity among factions obstructs the recognition of political boundaries and the possibility of achieving lasting hegemony; and in the absence of a coherent, indigenous governance theory, power rotation in the Islamic Republic of Iran does not lead to tangible change in policy, economy, or culture. پس از انقلاب اسلامی ایران، جناح‌های سیاسیِ متناقضی شکل گرفتند که برهیچ ایدئولوژی شناخته‌شده‌ای منطبق نیستند؛ زیرا تکوین آن‌ها حول منافع گروهی، رقابت بر سر منابع و تفسیرهای موقعیت‌مند از اسلام سیاسی شیعی صورت گرفته است و از نظریه‌پردازیِ انحصاری برخوردارنیستند. این وضعیت، همراه با تقلید ناقص از الگوهای غربی‑شرقی، به ابهام پارادایمی در ساخت سیاسی ایران انجامیده و در صورت تداوم، امکان به حاشیه‌راندن آرمان‌های انقلاب اسلامی یا سوق جامعه به سمت پذیرش اجباری الگوهای لیبرال‑دموکراتیک را تقویت می‌کند. بر این اساس، پرسش اصلی مقاله آن است که هر یک از جناح‌های اسلام سیاسی در ایران از چه پایه‌های تئوریک و ایدئولوژیک منسجمی برخوردارند؟ پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چهارچوب نظری گفتمان (لاکلائو و موف) و با تکیه بر تحلیل شکاف‌های سیاسی‑اجتماعی، چهار جناح اصلی انقلابی (مکتب‌گرا)، محافظه‌کار (اصول‌گرا)، اصلاح‌طلب (تجدیدنظر‌گرا) و میانه‌رو (اعتدال‌گرا) را شناسایی و بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ریشهٔ ناکامی عملی این جناح‌ها در فقدان پایه‌های نظریِ منسجم و گفتمان‌سازیِ معطوف به واقعیت است. نبود گفتمان‌سازی صحیح نه‌تنها آشفتگی‌های تئوریک را تشدید کرده، بلکه موجب شده ائتلاف‌های سیاسی نه بر اساس وفاداری به اصولی ثابت، بلکه در واکنش به شرایط متغیر داخلی و بین‌المللی و منافع لحظه‌ای شکل گیرند. نتیجه آنکه ابهام گفتمانی جناح‌ها، بازشناسی مرزهای سیاسی و امکان تحقق هژمونی پایدار را مسدود ساخته و در غیاب نظریهٔ حکمرانی بومی و منسجم، چرخش قدرت در جمهوری اسلامی ایران به تغییر ملموسی در حوزه‌های سیاست، اقتصاد و فرهنگ نمی‌انجامد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_224960_a7b1430970b73fff611fc5c5395ef7e4.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 Suspension in Inshāʼ and Suspension in Munshaʼ: An Approach Based on Imam Khomeini's Perspective تعلیق در انشا و تعلیق در منشأ با رویکردی بر دیدگاه امام خمینی (ره) 33 56 219901 10.22034/matin.2025.433781.2235 FA سید محمد اسدی نژاد دانشیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. 0000-0001-8664-105X مرتضی برزگر گلستان دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Journal Article 2024 01 04 Suspension (taʻlīq) in contracts is among the most challenging issues in Imamiyyah jurisprudence and civil law. Despite the conceptual distinction between "suspension in inshāʼ" (suspension in the act of creation/enactment) and "suspension in munshaʼ" (suspension in the object/effect of creation), the precise criteria for its validity and invalidity remain in need of fundamental scrutiny. Adopting an analytical-critical method and relying on libraryــbased sources ــ including the most significant jurisprudential and legal ــ theoretical texts, particularly Imam Khomeini's Kitāb al-Bayʻ and the views of Shaykh Anṣārī ـ this study aims to elucidate the theoretical foundations of these two types of suspension and to establish the preferred position based on Imam Khomeini's perspective. The findings indicate that Imam Khomeini adopts an approach divergent from that of Shaykh Anṣārī, who regards suspension in munshaʼ as valid and suspension in inshāʼ as impossible. From Imam Khomeini's viewpoint, suspension in munshaʼ necessarily entails an actual, unconditional transfer of ownership (tamlīk) concurrent with a suspended ownership at a single moment ــ which, due to the co-existence of two contradictory ownerships in one instant, is rationally impossible (muḥāl). Moreover, a complete enactment (inshāʼ) that produces no effect in the event of the condition's non ــ fulfillment constitutes a kind of contradiction in the very nature of inshāʼ. In contrast, Imam Khomeini considers suspension in inshāʼ as feasible in the realm of legal construction (iʻtibār) in the form of a "preliminary agreement" (tawāfuq-e muqaddamātī), whereby the parties may agree prospectively on the future creation of a legal relationship without carrying out a final enactment. This type of suspension is compatible with the conventional/constructive (iʻtibārī) nature of contracts and has the capacity to be recognized as a legal institution within the contractual system. The preferred position adopted in this research is the validity of suspension in inshāʼ and the invalidity of suspension in munshaʼ, as expounded by Imam Khomeini through a rational-jurisprudential (uṣūlī-ʻaqlī) approach grounded in the principle of the impossibility of the co-existence of contradictories (istiḥālah-ye ijtimāʻ-e naqīḍayn). This perspective can serve as a key to resolving many legal challenges concerning conditional/suspended contracts and may provide a basis for revising the relevant provisions on contracts in the Civil Code. تعلیق در عقد، ازجمله مسائل پرچالش در فقه امامیه و حقوق مدنی است که با وجود تفکیک مفهومی میان «تعلیق در انشا» و «تعلیق در منشأ»، معیارهای دقیق صحت و بطلان آن همچنان نیازمند واکاوی بنیادین است. پژوهش پیش‌رو با اتخاذ روش تحلیلی‑انتقادی و با تکیه‌بر منابع کتابخانه‌ای، شامل مهم‌ترین متون فقهی و اصولی به‌ویژه کتاب البیع امام خمینی و آرای شیخ انصاری، درصدد تبیین مبانی نظری این دو سنخ تعلیق و احراز موضع مختار بر پایۀ دیدگاه امام خمینی است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که امام خمینی در تقابل با نظر شیخ انصاری که تعلیق در منشأ را صحیح و تعلیق در انشا را محال می‌داند، رویکردی متفاوت اتخاذ نموده است. از منظر ایشان، تعلیق در منشأ مستلزم تملیک فعلیِ منجّز همراه با ملکیت معلّق در لحظۀ واحد است که به دلیل اجتماع دو مالکیت متناقض در یک آن، عقلاً محال بوده و انشای کاملِ فاقد اثر در فرض عدم تحقق شرط، نوعی تناقض در ماهیت انشا محسوب می‌شود. در مقابل، امام خمینی تعلیق در انشا را به‌مثابۀ «توافق مقدماتی» در عالم اعتبار، امکان‌پذیر می‌داند؛ به‌گونه‌ای که طرفین می‌توانند بر ایجاد رابطۀ حقوقی در آینده، بدون انجام انشای نهایی، توافق نمایند و این نوع تعلیق با ماهیت اعتباری عقود سازگار است و قابلیت پذیرش به‌عنوان نهادی حقوقی در نظام قراردادی را دارد. دیدگاه مختار در این پژوهش، صحت تعلیق در انشا و بطلان تعلیق در منشأ است که امام خمینی با رویکردی اصولی‑عقلی و مبتنی بر قاعدۀ استحالۀ اجتماع نقیضین تبیین نموده است. این نگرش می‌تواند گشایندۀ بسیاری از چالش‌های حقوقی در حوزۀ قراردادهای معلق باشد و زمینۀ بازنگری در مواد مرتبط با عقود در قانون مدنی را فراهم آورد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_219901_78849b06adc1259a63e43379e50cc7e0.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 Deprivation of a Woman from Shared Residence During the 'Iddah Period as a Mechanism to Counteract Breach of Loyalty: An Approach Based on Imam Khomeini's Views محرومیت زن از زندگی مشترک در دوران عده به‌مثابه سازوکار مقابله با نقض وفاداری با رویکردی بر دیدگاه‌های امام خمینی (ره) 57 87 181925 10.22034/matin.2023.398558.2168 FA منیره افشین پور دکترای فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. سعید نظری توکلی استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-6398-521X Journal Article 2024 07 15 Among the rulings of revocable divorce (ṭalāq rij'ī) are the woman's right to reside in the marital home and the prohibition of her eviction by the former husband, except in the case of fāḥishah mubayyinah (manifest indecency), the definite instance of which is the commission of an illicit relationship (adultery) ــ considered the most evident example of a woman's breach of loyalty. Despite the Quran's explicit stipulation of the revocably divorced woman's right to residence and the aforementioned exception, Iran's Civil Code and Family Protection Law have neglected to precisely clarify the relationship between "permissibility of eviction" and "breach of loyalty" during this period, and have not provided a clear enforcement mechanism for it. Employing a descriptive-analytical method and relying on library-based sources, this research seeks to explain the jurisprudential relationship between the permissibility of evicting a revocably divorced woman from the shared residence and her breach of loyalty through the commission of adultery, based on Imam Khomeini's viewpoints. The research findings indicate that loyalty to the marriage contract, although obligatory under the Quranic injunction "O fulfill your contracts" (Awfū bi al-'uqūd), its instances are contingent upon custom ('urf), and during a revocable 'iddah, due to the continuation of the marital bond, this duty remains in effect. Since the philosophy behind the revocably divorced woman's residence in the marital home until the end of the 'iddah is to provide an opportunity for the spouses to repair their marital relationship and facilitate the husband's return to shared life, the wife's adultery constitutes a clear instance of fāḥishah mubayyinah and breach of loyalty. Consequently, the ruling permitting the eviction of the revocably divorced woman from the shared residence is regarded as a civil enforcement mechanism to prevent her breach of loyalty. This approach, grounded in Imam Khomeini's jurisprudential perspective on defining fāḥishah mubayyinah and elucidating its effects on the right of residence, can serve as a model for revising provisions related to family law and formulating effective enforcement mechanisms in this area. از احکام طلاق رجعی، حق سکونت زن در منزل مشترک و حرمت اخراج وی از طرف شوهر سابق است؛ مگر در «فَاحِشَه مُبَینَه» که قدر متیقن آن ارتکاب رابطهٔ نامشروع (زنا) است که بارزترین مصداق نقض وفاداری زن به شمار می‌رود. با وجود تصریح قرآن بر حق سکونت مطلقهٔ رجعی و استثنای مذکور، قانون مدنی و قانون حمایت از خانواده ایران، از تبیین دقیق نسبت میان «جواز اخراج» و «نقض وفاداری» در این دوران غفلت ورزیده و ضمانت اجرای روشنی برای آن پیش‌بینی نکرده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای، درصدد تبیین رابطهٔ فقهی میان جواز اخراج مطلقهٔ رجعی از محل سکونت مشترک و نقض وفاداری وی با ارتکاب زنا، مبتنی بر دیدگاه‌های امام خمینی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وفاداری به عقد نکاح، هرچند به موجب «أَوْفُوا بِالْعُقُود» لازم است، اما مصادیق آن وابسته به عرف است و در عدهٔ رجعی، به دلیل استمرار زوجیت، این تکلیف باقی است. ازآنجاکه فلسفهٔ سکونت مطلقهٔ رجعی در محل زندگی مشترک تا پایان عده، دادن فرصت به زوجین برای ترمیم رابطهٔ زناشویی و زمینه‌سازی جهت بازگشت زوج به زندگی مشترک است، زنای زوجه، مصداق روشن فاحشهٔ مبینه و نقض وفاداری به شمار رفته و درنتیجه، حکم به جواز اخراج مطلقهٔ رجعی از محل زندگی مشترک، به‌مثابه ضمانت اجرای مدنیِ جلوگیری از نقض وفاداری او تلقّی می‌گردد. این رویکرد که مبتنی بر دیدگاه فقهی امام خمینی در تعریف «فاحشهٔ مبینه» و تبیین آثار آن بر حق سکونت است، می‌تواند الگویی برای بازنگری مواد مرتبط با حقوق خانواده و تدوین ضمانت ‌اجراهای کارآمد در این زمینه باشد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_181925_2c46f9b0bfa0a218149333916494500a.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 The Impact of Viewing Options of Sale as Endorsed (Imḍā'ī) vs. Established (Ta'sīsī) on the Time Period for Exercising the Option, with an Emphasis on Imam Khomeini's Opinions تأثیر امضایی یا تأسیسی دانستن خیارات بیع بر مدت‌زمان خیار با تأکید بر آرای امام خمینی (ره) 89 115 222889 10.22034/matin.2025.508032.2347 FA سعید حسنی استادیار گروه آموزش الهیات. دانشگاه فرهنگیان. تهران. ایران. 0000-0003-2802-2108 Journal Article 2025 04 07 The question of whether the time for exercising options of sale (khiyārāt) is immediate (fawriyyat) or permissive (tarākhī) has long been a central challenge in Imamiyyah jurisprudence and Iranian contract law. Determining the allowable timeframe for rescinding or affirming a transaction directly affects the security and stability of commercial dealings. Despite the extensive scholarly discourse on options, the influence of the "endorsement" (imḍā'ī) paradigm on the interpretation of evidence pertaining to immediacy and permissiveness has not yet been systematically examined. This article, drawing on Imam Khomeini’s distinctive theory in Al-Bay', seeks to elucidate how the endorsive approach impacts the legal ruling on the exercise period of an option and to propose a new criterion for distinguishing between immediacy and permissiveness in contractual options. Employing a descriptive-analytical method, the study comparatively analyzes the views of classical juristsــsuch as Shaykh Anṣārīــagainst the rational (‘aqlā’ī) approach advanced by Imam Khomeini and scholars like Ākhūnd Khurāsānī and Nā’īnī, relying on primary jurisprudential sources (Al-Makāsib and Al-Bay'). The findings reveal that under the endorsive approach, options rooted in the practice of rational agents (bunā’ al-‘uqalā’), such as the option for fraud (ghabn), implyــbased on the generality of their evidentiary support ـa permissive timeframe and are not restricted to immediacy. By contrast, institutionally established (ta’sīsī) options, such as those for animals (ḥayawān), the session (majlis), and sight (ru’yat), remain subject to the ruling of immediacy due to their specific shar‘ī nature. This criterion can serve as a basis for revising Article 409 of the Iranian Civil Code and as a theoretical foundation for judicial practice in transactional disputes. مسئلۀ فوریت یا تراخی زمان اعمال خیارات بیع، از دیرباز یکی از مهم‌ترین چالش‌های فقه امامیه و حقوق قراردادهای ایران بوده است؛ زیرا تعیین بازۀ زمانی مجاز برای فسخ یا امضای معامله، تأثیر مستقیمی بر امنیت معاملات تجاری دارد. با وجود آرای گسترده درزمینۀ خیارات، تاکنون تأثیر پارادایم «امضایی بودن» بر نحوۀ استظهار از ادلۀ فوریت و تراخی، به‌طور نظام‌مند بررسی نشده است. این مقاله با تکیه‌بر نظریۀ ممتاز امام خمینی در کتاب البیع، درصدد تبیین تأثیر رویکرد امضایی بر حکم زمان اعمال خیار و ارائه ضابطه‌ای نوین برای تشخیص مدت فوریت یا تراخی در خیارات بیع است و با روش توصیفی-تحلیلی به مقایسۀ تطبیقیِ آرای فقها پرداخته است.نتایج نشان داد رویکرد امضایی، اقتضا دارد موضوع خیار از جهت تقیّد به فوریت در نظر عقلا ملاحظه شود و بدون تقیّد مذکور، تراخی عرفی زمان خیار، البته با تقیید عقلایی به عدم اضرار و اهمال استنباط گردد(خیار عیب و غبن). موضوع خیار امضایی اگر در دلیل لفظی تصریح نشده باشد، بر اساس ملاکات عقلا، تنقیح می‌شود و به‌تبع آن فوریت یا تراخی عرفی ثابت می‌شود و در صورت عدم تنقیح موضوع خیار، اصل بر فوریت عرفی خیارات است. این ضابطه می‌تواند مبنای بازنگری مواد مربوط به زمان خیارات در قانون مدنی و مستند نظری برای رویۀ قضایی در پرونده‌های معاملاتی قرار گیرد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_222889_6c1b98c168dc1073d201abf79f6a08c1.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 The Love of Praise (Ḥobb al Iṭrāʼ) in Islamic Political Thought:An Analysis of the Perspectives of Imam Ali and The Leaders of the Islamic Revolution of Iran within the Framework of Power Distance Theory حُبُّ الإطراء در اندیشه سیاسی اسلام: تحلیل دیدگاه امام علی (ع) و امامین انقلاب در چهارچوب نظریه فاصله قدرت 117 150 225518 10.22034/matin.2025.502573.2341 FA سید روح اله طباطبائی ندوشن دانش‌آموخته دکترای علوم و معارف نهج‌البلاغه، دانشگاه میبد، میبد، ایران. یحیی میرحسینی دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران. Journal Article 2025 05 11 In societies with high power distance, rulers are more susceptible to accepting exaggerated praise ــ a phenomenon condemned in Islamic teachings as Hubb al- Iṭrāʼ (love of flattery). Employing a descriptive-analytical method, this study seeks to elucidate the place of Hubb al- Iṭrāʼ in the conduct and sayings of Imam ʿAlī (AS), Imam Khomeini, and Ayatollah Khamenei, and to analyze their perspectives within the framework of the "power distance" theory. The findings indicate that, from the viewpoint of the Commander of the Faithful (AS), Hubb al- Iṭrāʼ paves the way for Satan's influence, arrogance, heedlessness, and self-conceit. Imam Khomeini and Ayatollah Khamenei, by emphasizing the necessity of accountability and criticism of officials and prohibiting comparisons with the Infallibles (AS), pursued three approaches ــ ethical, theological, and jurisprudential ــ based on which excessive praise is not only incompatible with Islamic teachings and degrades the dignity of the political system but also leads to cultural self-effacement and despotism. These moral harms are articulated in the words of Imam ʿAlī (AS) as arrogance, estrangement from religion, and neglect. Overall, refraining from Hubb al- Iṭrāʼ is not merely an individual virtue but a fundamental principle in Islamic governance that contributes to the health of the political system and the prevention of tyranny. در جوامعی که فاصله قدرت زیاد است، زمامداران بیشتر در معرض پذیرش ستایش‌های اغراق‌آمیز قرار دارند؛ پدیده‌ای که در آموزه‌های اسلامی با عنوان «حُبُّ الإطراء» نکوهیده شده است. این پژوهش با روش توصیفی‑تحلیلی در پی آن است که جایگاه حُبُّ الإطراء در سیره و کلام امام علی(ع)، امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای را تبیین کرده و دیدگاه ایشان را در چارچوب نظریه «فاصله قدرت» تحلیل نماید. یافته‌ها نشان می‌دهد که از نگاه امیرالمؤمنین(ع)، حُبُّ الإطراء زمینه‌ساز نفوذ شیطان، غرور، غفلت و خودپسندی است. امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای نیز با تأکید بر نقدپذیری مسئولان و نهی از مقایسه با معصومان(ع)، سه رویکرد اخلاقی، کلامی و فقهی را دنبال می‌کردند که بر اساس آن، تمجید افراطی نه‌تنها با آموزه‌های اسلامی ناسازگار و شأن نظام را پایین می‌آورد، بلکه موجب خودباختگی و خودکامگی می‌گردد. این آسیب‌های اخلاقی در کلام امام علی(ع) با عناوینی چون غرور، دوری از دین و غفلت یادشده است. درمجموع، پرهیز از حُبُّ الإطراء نه یک فضیلت فردی، بلکه اصلی بنیادین در حکمرانی اسلامی است که به سلامت نظام سیاسی و جلوگیری از استبداد یاری می‌رساند.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_225518_11ef9c04430689af28aa2b02b8877498.pdf

پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی پژوهشنامه متین 2423-6462 28 110 2026 03 21 An Analytical Model of Confronting Opponents in the Islamic Republic with an Emphasis on Imam Khomeini’s Approach toward the Mojahedin-e Khalq Organization (MKO) الگوی تحلیلی برخورد با معارضان در جمهوری اسلامی با تأکید بر عملکرد امام خمینی (ره) در قبال سازمان مجاهدین خلق 151 181 228488 10.22034/matin.2025.531833.2374 FA مهدی نادری دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، ایران. 0000-0002-8336-0110 Journal Article 2025 07 07 The present study aims to formulate an analytical framework for explaining the behavioral pattern of the Islamic Republic of Iran in confronting opposition groups, with a focus on the case study of the Mojahedin-e-Khalq Organization (MKO). Employing a descriptive-analytical method and relying on library-based sources, this research examines the evolution of the organization's behavior from the stage of political opposition to the Pahlavi regime to its transition into armed activism and confrontation with the Islamic Republic. The main objective is to elucidate the jurisprudential-political logic governing the Islamic Republic's approachــparticularly during Imam Khomeini's leadershipــtoward these developments. The behavioral trajectory of the Mojahedin-e-Khalq Organization can be categorized into three distinct periods: the first period involves struggle and opposition against the Pahlavi regime during the pre-revolutionary era; the second period encompasses opposition to the Islamic Republic from 1978 to 1981; and the third period consists of armed confrontation with the Islamic Republic from 1981 to the present. The findings indicate that: First, Imam Khomeini's approach toward this organization, grounded in Shi'a political jurisprudence, the Prophetic and Alawite tradition (Sirah), and the sociology of political behavior, was gradual and aligned with the organization's strategic transformations. Second, the Islamic Republic's initial engagement with the organization as an unarmed opposition group was based on tolerance, counsel, and intellectual guidance; however, as the organization transitioned to organized violence and collaboration with the Ba'athist regime in Iraq, the Islamic Republic's policy shifted to legitimate coercive measures, justified under the juridical rulings of Moharebeh (waging war against God and society) and Baghī (insurrection against a legitimate ruler). Third, the Islamic Republic's action against this organization is not only defensible within the framework of Islamic legal and rational principles but also serves as a theoretical-practical model that can be reproduced in confronting other opposition groups. پژوهش حاضر با هدف تدوین چهارچوبی تحلیلی برای تبیین الگوی رفتاری جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با گروه‌های معارض، با تأکید بر مطالعهٔ موردی سازمان مجاهدین خلق انجام شده است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش توصیفی‑تحلیلی و تکیه‌بر منابع کتابخانه‌ای، سیر تحول رفتاری این سازمان را از مرحلهٔ مخالفت سیاسی با رژیم پهلوی تا گذار به کنشگری مسلحانه و معارضه با جمهوری اسلامی بررسی می‌کند. هدف اصلی، تبیین منطق فقهی-سیاسی حاکم بر مواجههٔ جمهوری اسلامی، به‌ویژه در دوران امام خمینی، با این تحولات است. رفتار سازمان مجاهدین خلق را می‌توان در سه دوره طبقه‌بندی کرد: دورهٔ نخست، مبارزه و مخالفت علیه نظام پهلوی در دوران پیش از انقلاب؛ دورهٔ دوم، مخالفت با جمهوری اسلامی در سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰؛ و دورهٔ سوم، معارضهٔ مسلحانه با جمهوری اسلامی از سال ۱۳۶۰ تاکنون. یافته‌ها نشان می‌دهد: نخست، رویکرد امام خمینی در قبال این سازمان، مبتنی بر فقه سیاسی شیعه، سیرهٔ نبوی و علوی و جامعه‌شناسی رفتارهای سیاسی، رویکردی تدریجی و هماهنگ با تغییرات راهبردی سازمان بوده است. دوم، مواجههٔ نخستین جمهوری اسلامی با سازمان به‌عنوان گروه مخالف غیرمسلح، مبتنی بر مدارا، نصیحت و هدایت فکری بود؛ اما با گذار سازمان به خشونت‌ورزی سازمان‌یافته و همکاری با رژیم بعث عراق، سیاست جمهوری اسلامی به اقدامات قهری مشروع تغییر یافت که بر پایهٔ احکام «محاربه» و «بغی» توجیه می‌شود. سوم، کنش جمهوری اسلامی در برابر این سازمان، نه‌تنها در چهارچوب اصول شرعی و عقلایی قابل دفاع است، بلکه به‌مثابه الگویی نظری‑عملی برای مواجهه با دیگر گروه‌های معارض نیز قابلیت بازتولید دارد.

https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_228488_cfdce566d8a99a701f2436b80d64f4a2.pdf