https://matin.ri-khomeini.ac.ir/ پژوهشنامه متین fa daily 1 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_222239.html فقه موضوع با تمرکز بر تحلیل دقیق موضوعات، نقشی محوری در فرایند اجتهاد ایفا می‌کند. اگرچه در نگاه اول ممکن است تأثیر آن در استنباط کمرنگ به نظر برسد، اما در واقع استنباط بدون در نظر گرفتن فقه موضوع بی‌حاصل و فاقد کارآمدی است. توجه به این حوزه مزایایی چون تسهیل اجتهاد، ارتقای کیفیت استنباط و کاهش خطا را به همراه دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف تبیین فقه موضوع و سازوکارهای آن در روش فقهی امام خمینی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد تحقق استنباط مطلوب در گرو فقه موضوع است و این امر مستلزم چهار سازوکار کلیدی است: منظرها (شامل انگاره، اندیشه و نظریه)، اطلاعات، تکنیک‌ها و سازمان‌دهی. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_242732.html اخبار «مَن بَلَغ» از پرکاربردترین روایات در فرآیند اجتهاد به شمار می‌روند که منشأ اختلاف‌نظرهای بنیادین در خصوص قاعده «تسامح در ادلهٔ سنن» شده‌اند. مطابق این قاعده، در پذیرش روایات ضعیفِ دال بر استحباب، از دقت‌های رجالی چشم‌پوشی می‌شود. در برخی تفاسیر، دامنهٔ این قاعده گسترش یافته و تسامح به سایر اخبار ضعیف مانند روایات مربوط به فضایل، سوره‌ها، مناقب و حتی اخبار دال بر کراهت نیز سرایت داده شده است. دیدگاهی افراطی‌تر، این تسامح را از احکام غیرالزامی به احکام الزامی (وجوب و حرمت) و از اخبار ضعیف به دیگر منابع ظنی مانند اجماع و شهرت نیز تعمیم داده است. در مقابل، جریان فکری مخالف ضمن نقد ادلهٔ تعمیم، بر محدودیت دامنهٔ قاعده تأکید دارد. نظریهٔ ابتکاری امام خمینی در تشبیه اخبار مَن بَلَغ به «جعاله»، رویکردی متمایز در جهت تضییق و تحدید این اخبار ارائه می‌دهد.در پی این نزاع تفسیری، رفتاری که از منظر قائلان به تعمیم، شرعی و ممدوح تلقی می‌شود، از نگاه منتقدان مصداق تشریع و بدعت در دین خواهد بود. چنین نوسانی در آرای فقهی میان ثواب و عقاب، و استحباب و حرمت، ضرورت واکاوی صحت و سقم تفاسیر رقیب دربارهٔ اخبار مَن بَلَغ را از موضع بسط تا قبض آشکار می‌سازد.پژوهش پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد فقهی استنباطی، ضمن مفروض‌دانستن اصل قاعدهٔ تسامح، دیدگاه تضییق را به صواب نزدیک‌تر می‌یابد. با وجود این، نگارنده در موضعی کلی، پذیرش تسامح در خصوص اخبار ضعیفِ ناظر به ثواب را مورد خدشه می‌داند. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_218275.html مفهوم «منفعت عمومی» یکی از مفاهیم نوین در ادبیات سیاسی دورۀ مشروطه است که مشروطه‌خواهان تلاش کردند آن را در چهارچوب گفتمانی خود تبیین و کاربردی کنند. این مفهوم نقش مهمی در توسعه مدرنیته، استقرار حکومت قانون و نقد استبداد فردی داشت و برخلاف مفاهیم ثابت و ذاتی، معنا و ارزش آن بسته به شرایط اجتماعی، سیاسی و مناسبات قدرت تغییر می‌کرد. هدف این مقاله بررسی چگونگی بازنمایی و کاربرد مفهوم منفعت عمومی در روزنامه قانون و اندیشه‌های میرزا ملکم‌خان، مؤسس این روزنامه، است. پرسش اصلی این نوشتار این است که ملکم‌خان چگونه این مفهوم را در چهارچوب اندیشۀ سیاسی خود مطرح کرده و به کار برده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی است و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اولاً تحقق اولویت منفعت عمومی بر منفعت فردی تنها در پرتو ایجاد ساختارهای سیاسی مبتنی بر قانون امکان‌پذیر است. ثانیاً ملکم‌خان در تبیین این مفهوم از منابع فکری اسلامی بهره برده و تلاش کرده است میان قانون مدنی و شریعت اسلامی همخوانی برقرار کند. نتیجه نهایی نشان می‌دهد که هدف اصلی او از انتشار روزنامه قانون، ترویج مفهوم منفعت عمومی در ذهنیت مشروطه‌خواهان و نخبگان ایرانی و همسو کردن سیستم حکمرانی با این مفهوم از طریق تفکیک قوا و ایجاد سازگاری میان شریعت و قانون بوده است. او همچنین پیشنهاد تأسیس «شورای کبری» را مطرح کرد تا منفعت عمومی بر اساس گفتگو و توافق میان اعضای «مجمع آدمیت» شکل گیرد. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_212531.html در فقه، اصل بر صحت و لزوم معاملات است و طرفین بر اساس اصل حاکمیت اراده می‌توانند شرایط و ماهیت معامله را تعیین کنند. پرسش اصلی این است که اگر متعاملین با انگیزه‌ای نامشروع - ولی بدون قصد صریح حرام یا توافق قبلی بر آن - اقدام به معامله نمایند، آیا باز هم می‌توان به صحت و لزوم آن حکم داد و به اصل حاکمیت اراده تمسک کرد؟ همچنین، افزون بر حکم وضعی، آیا شارع مقدس با انعقاد چنین معاملاتی موافقت کرده و ازنظر تکلیفی آن را مجاز می‌داند؟این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت آرای امام خمینی، به بررسی این مسئله می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که امام خمینی در عقود لفظی، معامله با انگیزه نامشروع را حرام و باطل می‌داند، اما در معاملات معاطاتی (بدون لفظ) قائل به صحت است. در مقابل، دیدگاه مشهور فقها، صحت همراه با کراهت اینگونه معاملات است. با توجه به نقش روزمره معاملات در جوامع، پاسخ به این پرسش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_218485.html تجربه نزدیک به مرگ به مجموعه‌ای از ادراکات و مشاهدات شخصی افرادی اطلاق می‌شود که در آستانۀ مرگ قرار گرفته‌اند و پدیده‌هایی مانند خروج روح از بدن، عبور از فضایی تاریک به‌سوی روشنایی، دریافت‌های فراحسی، رویارویی با موجود یا راهنمایی نورانی و نظایر آن را گزارش کرده‌اند. این پدیده در حوزه‌های گوناگونی همچون پزشکی، روان‌شناسی و فرا‌روان‌شناسی به‌صورت گسترده مورد پژوهش و بررسی قرار گرفته است. با وجود این، واکاوی و تبیین آن از منظر عرفان اسلامی کمتر مورد توجه پژوهشگران واقع شده است. در چارچوب عرفان اسلامی، انسان به‌منزله موجودی دارای ساحت‌های متعالی معرفی می‌شود که حیات او محدود به کالبد مادی نیست، بلکه پس از رهایی از بدن نیز تداوم می‌یابد و می‌تواند به مراتبی از تجربه دست یابد که با تجربه‌های نزدیک به مرگ همانند مرگ اختیاری، خلع بدن و شهود باطنی قابل مقایسه است. دیدگاه‌های امام خمینی نیز مؤید چنین برداشتی است؛ وی انسان را شگفتی عالم آفرینش و برخوردار از لایه‌های درونی و توانمندی‌های پیچیده می‌داند که با گسستن از جهان طبیعت و ماده آشکار می‌شوند. پژوهش حاضر کوشیده است تجربه‌های نزدیک به مرگ را از منظر عرفانی به‌عنوان جلوه‌ای از استعدادهای فرامادی و روحانی انسان مورد تحلیل و تفسیر قرار دهد. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_231256.html انقلاب‌ها به دلیل ماهیت تأسیسی خود، در پی استقرار نظم سیاسی جدیدی هستند. انقلاب اسلامی ایران نیز با ارائه گفتمانی نوین، کوشید الگویی بدیل برای توسعه سیاسی مبتنی بر مردم‌سالاری دینی ارائه دهد. پرسش اصلی این تحقیق آن است که مؤلفه‌های محوری گفتمان انقلاب اسلامی چگونه می‌توانند در شکل‌دهی و تقویت توسعه سیاسی مؤثر باشند؟ اهمیت این بررسی ازآنجا ناشی می‌شود که مردم‌سالاری دینی به‌عنوان یک الگوی نوپدید، نیازمند تقویت پشتوانه نظری و تحلیلی برای نشان دادن کارآمدی خود در مقایسه با مدل‌های رایج غربی است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه‌بر منابع اسنادی و متون علمی انجام‌شده است.برجسته‌ترین مؤلفه‌های گفتمان انقلاب اسلامی عبارتند از: توحید و حاکمیت الهی، آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی، مبارزه با استکبار و استبداد و احیای ارزش‌های دینی. این مؤلفه‌ها در عین تمایز از لیبرالیسم غربی، با مردم‌سالاری دینی پیوندی روشن دارند و در قالب تشیع علوی، اصل ولایت‌فقیه و قوانین اسلامی تجلی‌یافته‌اند. بر اساس یافته‌های این تحقیق، بین گفتمان انقلاب اسلامی و مردم‌سالاری دینی از یک‌سو و توسعه سیاسی به مفهوم مدرن آن از سوی دیگر، نسبت و پیوند عمیقی وجود دارد. توجه عملی به این رابطه می‌تواند ظرفیت‌های لازم را برای هدایت توسعه سیاسی فراهم کند، تعهد نهادهای حکومتی به پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری را افزایش دهد و الگویی پایدار برای تعالی جهان اسلام ارائه نماید. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_181924.html چکیده:پژوهش حاضر در صدد آشکار ساختن و رمزگشایی عناصر نمادین مرتبط با اقلیم فطرت است که هسته مرکزی نظام اندیشه امام خمینی را تشکیل می دهد. امام خمینی با محوریت فطرت روایات رمزگونی را مطرح کرده و تفصیل داده است که گشایش نمادهای آن برای حصول فهم روشن تر این عنصر مرکزی و لوازم آن راهگشا خواهد بود. از جمله این روایتهای نمادین، روایت صعود قلبی ابراهیم (ع) و معراج ختمی مرتبت(ص) است که اولی نمادهای مهمی همچون ستاره، ماه و خورشید و دومی، نمادهایی مهمتر مانند براق، رفرف وسدرة المنتهی شامل می شود. در این پژوهش سعی شد با روش پدیدارشناسانه ابعاد مختلف این نمادها بررسی و از آنها رمزگشایی شود تا بدین طریق بتوان آنها را به اقلیم فطرت بازگرداند. همچنین بررسی و مطالعه تطبیقی و مقایسه ای بین این دو سیر صعود وعروج بر اساس آگاهی(إنباء)‌فطرت به عمل آمده است. درپایان نیز با نظر به برخی اشعار عرفانی امام خمینی درخصوص فطرت و عناصر نمادین آن مورد کندوکاو ورمزگشایی قرار گرفته ‌است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_181925.html از جمله احکام شرعی، حق سکونت مطلقه رجعی در محل زندگی مشترک و حرمت اخراج توسط شوهر سابقش است مگر زمانی که مرتکب «فَاحِشَه مُبَیِّنَه» شود. قدر متیقن از این عنوان که فهم عرفی نیز آن را تأیید می‌کند، انجام رابطه نامشروع (زنا) است. زنا، بارزترین مصداق نقض وفاداری زن است. در این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و به استناد منابع کتابخانه‌ای انجام شده، بر آن هستیم تا رابطه میان جواز اخراج زن از محل سکونت مشترک و نقض وفاداری او با ارتکاب زنا را از نظر فقهی به دست آوریم امری که تاکنون مقنن به آن توجه نکرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وفاداری به مفاد قراردادها هرچند بنا به دلایلی همچون عموم«اوفوا بالعقود» امری لازم است، اما تعیین مصادیق آن وابسته به فهم عرفی است.از آن‌جا که زندگی مطلقه رجعی در محل زندگی مشترک تا پایان عده برای دادن فرصت به زوجین برای ترمیم رابطه زناشویی گذشته وزمینه‌سازی جهت بازگشت زوج به زندگی زناشویی است،ارتکاب زنا مصداق فاحشه مبینه و نقض وفاداری است. در نتیجه حکم به جواز اخراج مطلقه رجعی از محل زندگی مشترک، به مثابه ضمانت اجرای جلوگیری از نقض وفاداری اوست https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_194530.html با پیروزی انقلاب مردمی اسلامی ایران بازسازی زیست اجتماعی بر مبنای نظام معنایی اسلام به مهمترین دغدغه دولت انقلابی بدل گشت. در همین دوره حساس است که مفهوم مدرسه و دانش آموز اصیل به یکی از لحظات تاثیر گذار در صف آرایی دوستان و دشمنان نظام جدید تبدیل گردید. این پژوهش با هدف شناخت پیکربندی گفتمانی و بازنمایی مفهوم مدرسه خالص انقلابی در روزنامه ها،فصل نامه های رشد و سخنرانی مسئولین -میان سالهای 68-1358 -انجام شده است. بدین منظور بر اساس نمونه گیری کیفی مضمونی هدفمند به انتخاب متون پرداخته ایم. همچنین از روش گفتمان فرکلاف و مفصل بندی گفتمانی لاکلائو و موفه برای تحلیل استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که در صورت بندی گفتمانی مدرسه خالص تا سال 1363 نشانه نوجوان مکتبی-انقلابی به عنوان دال مرکزی نمایانگر روح قطبیت سازی طاغوتی و انقلابی ، خالص سازی اسلامی ، اسطوره گرایی شهادت گرایانه سوژه است . اما از سال 1363 به بعد همزمان با تحول میدان مادی اجتماعی ،شاهد تغییر در مختصات دال مرکزی به سمت کمرنگ شدن قطبیت سازی ، و حرکت به سمت یکسان سازی دانش آموزان درون پوشش مفهومی فرزندان امام و نسل پس از انقلاب، و برنامه ریزی استاندارد بوروکراتیک هستیم. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_213740.html تقیه مداراتی یکی از اقسام تقیه است که در تعامل با اهل سنت و با هدف جلب مودت و ایجاد وحدت میان مسلمانان به کار برده می‌شود. مشهور فقها بر این باورست که چنین تقیه‌ای مخصوص عبادات است و در مسائل غیر عبادی جریان ندارد. هدف این نوشتار این است که با نگاه موسعی به ارزیابی ادله تقیه مداراتی بپردازد و با رهیافتی نو از ادله این باب، امکان صحت معاملات تقیه‌ای را بررسی نماید. نوشتار حا ضر از روش توصیفی تحلیلی و از شیوه کتابخانه ای بهره برده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که از ادله جواز و حلیت عمل تقیه‌ای، جواز تکلیفی و وضعی قابل دریافت است و قلمروی آن در جایی است که عمل مورد تقیه قابلیت اتصاف به صحت و فساد را داشته باشد. از نصوص آمره به تقیه چنین برداشت می شود که صحت در عبادات و معاملات همگام با مقتضای امتنان انگاشته می شود و مبتنی بر دیدگاه مرحوم امام خمینی (ره) با استفاده از ادله عمومی تقیه و با بهره‌گیری از حدیث رفع می‌توان به صحت تقیه در عقود و ایقاعات قائل شده و همچنین در تکالیف نفسی و غیری، صحت چنین تقیه‌ای را اثبات نمود. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_217207.html این مقاله به بررسی نحوه مواجهه دولت تونس با پیروزی انقلاب اسلامی ایران می‌پردازد. هدف اصلی مقاله، تحلیل اقدامات و استراتژی‌های دولت تونس در دوره‌های بورقیبه و بن‌علی برای مقابله با تأثیرات انقلاب اسلامی بر جنبش‌های اسلام‌گرای داخلی و جلوگیری از نفوذ ایده‌های انقلابی در این کشور است. بر این اساس، سوال اصلی مقاله این است که دولت تونس در دوره‌های بورقیبه و بن‌علی چگونه با انقلاب اسلامی ایران مواجه شد و چه اقداماتی برای کنترل جنبش‌های اسلام‌گرا و مهار تأثیرات انقلاب اسلامی اتخاذ کرد؟ یافته‏‏های تحقیق با بهره‌گیری از چارچوب تحلیلی بازتاب و روش تاریخی نشان داد که دولت تونس با توجه به ماهیت سکولار و استبدادی خود، از طریق اقدامات سرکوبگرانه، امنیتی و فرهنگی به مقابله با تأثیرات انقلاب اسلامی پرداخت. بورقیبه با سرکوب فعالیت‌های سیاسی اسلام‌گرایان، محدودیت‌های مذهبی و ترویج سکولاریسم، تلاش کرد تا از نفوذ ایده‌های انقلابی جلوگیری کند. پس از او، بن‌علی نیز باادامه سیاست‌های سرکوبگرانه، فعالیت‌های اسلام‌گرایان را به شدت محدود کرد واز ابزارهای امنیتی و قوانین ضدتروریسم برای سرکوب مخالفان استفاده نمود. با این حال، این اقدامات نتوانست به طور کامل از تأثیرات انقلاب اسلامی بر جنبش‌های داخلی تونس جلوگیری کند و در نهایت، با انقلاب ۲۰۱۱ وسقوط بن‌علی، اسلام‌گرایان به قدرت رسیدند. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_219901.html عقد معلّق، عقدی است که حسب مورد تحقّق و یا تاثیر آن موقوف بر امر دیگری باشد، و به دو نوع تعلیق در انشاء و تعلیق در منشاء تقسیم می شود. علی رغم ماهیت مشابه این دو نهاد، احکام و آثار متفاوتی دارند به نحوی که طرفداران صحّت تعلیق در منشاء، تعلیق در انشاء را محال می دانند و قائلین به صحّت تعلیق در انشاء، تعلیق در منشاء را از موارد بطلان می شمارند. در این مقاله ضمن آشنایی با ماهیت عقد معلّق، با تکیه بر دیدگاه مرحوم امام خمینی (ره) انواع تعلیق مورد بررسی قرار می گیرد. در این نوشتار نشان داده خواهد شد که به نظر امام خمینی (ره) لازمه ی رجوع تعلیق به منشاء همانا تملیک فعلی و منجّز و ملکیّت معلّق در زمان واحد است و چنین امری عقلاً قابل پذیرش نیست. از سوی دیگر انشائی که حسب ادعای شیخ انصاری محقّق است، در صورت عدم حصول شرط، واجد هیچ اثری نیست و مدلولی برای آن متصوّر نیست، و انشاء کامل و بدون اثر، عقلاً محال است. در نتیجه انعقاد عقد با تعلیق در منشاء محکوم به بطلان است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_222889.html فوریت یا تراخی خیارات بیع مورد اختلاف فقهی و معطوف به تحلیل ادله خیارات است. باتوجه به اینکه امام خمینی برخی خیارات را امضائی می‌داند؛ تحقیق حاضر، با هدف تبیین تأثیر این نظریه، در مدت زمان خیار بیع، انجام‌ شد. این تحقیق، با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده‌است. یافته‌ها نشان داد به نظر امام خمینی، در صورت عدم جریان استصحاب خیار، اصل بر فوریت خیار است. هرچند خیار عیب، امضایی است، اما تمام الموضوع خیار عیب در مرسله جمیل "قائماً بعینه" بودن مبیع است و فوریت در موضوع خیار دخالت ندارد؛ پس اگر اطلاق ثابت شود، مستلزم تراخی است. خیار غبن، امضائی است و در نظر عقلا، موضوع آن "تحقّق غبن" است که خیار آن، به فوریت مقیّد نشده؛ اما مشروط به عدم اضرار و اهمال است و لذا تراخی عرفی دارد. نظر امام خمینی در زمان خیار تدلیس در بیع، یافت نشد؛ اما فوریت آن مورد تسالم فقها است. بنابراین، موضوع خیار امضائی اگر در دلیل لفظی تصریح نشده باشد، بر اساس ملاکات عقلا، تنقیح می‌شود و به تبع آن فوریت یا تراخی عرفی ثابت می‌گردد و در صورت عدم تنقیح موضوع خیار، اصل بر فوریت عرفی خیارات است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_224749.html گستره‌ی موضوعی علم فقه و پیدایش مسائل مستحدث در کنار محدودیت منابع و ادله‌ی این دانش، چالشی جدی را پیش‌روی فقیهان قرار می‌دهد؛ به‌ویژه آن دسته از فقها که از سویی گستره‌ی فقه را حداکثری می‌دانند و از سوی دیگر در استناد فتاوی خود به ادله‌ی معتبر دقت نظر فراوان دارند؛ یکی از راهکارهای پیش‌روی این فقها توجه به ظرفیت‌های ناشناخته یا کمتر شناخته‌شده‌ی منابع، از جمله ظرفیت‌های مغفول قرآنی است؛ خواه در شکل توجه به آیاتی که پیش‌ازاین در شمار آیات‌الاحکام قرار نگرفته بوده‌اند و خواه در شکل تعمیق مفهومی و توسیع مصداقی آیاتی که مضمون فقهی آنها فی‌الجمله موردتوجه بوده است. عدم توجه به این مسئله، تداوم مهجوریت قرآن کریم در مباحث فقهی را به دنبال خواهد داشت. در نوشتار حاضر برای دست‌یابی به یک نمونه‌ی بهره‌برداری بیشتر از ظرفیت‌های فقهی آیات قرآن، آیات فقهی مورد استناد امام خمینی در کتاب «ولایت فقیه» با روش توصیفی ـ تحلیلی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و مبانی اصولی آن تبیین خواهد شد. توجه ویژه به لوازم و اقتضائات عملی احکام، توجه به حاکمیت برخی روایات بر موضوعات آیات قرآنی (در کنار وجه تخصیصی آنها) و استفاده‌ی موجه از ظرفیت اطلاقات قرآنی از جمله مهم‌ترین راهکارهای به کار گرفته شده ... https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_224960.html پس از انقلاب اسلامی ایران، جناح‌های سیاسی متناقضی تشکیل شد که نه تنها قابل تطبیق بر هیچ ایدئولوژی شناخته شده‌ای نبود بلکه چون تکوین آن‌ها حول منافع، رقابت بر سر منابع یا تفسیرهای موقعیت‌مند از اسلام سیاسی شیعی صورت گرفته، فاقد نظریه‌پردازی انحصاری می‌باشند. این مورد، در کنار تقلید ناقص از الگوهای غربی - شرقی، به تشدید ابهام پارادایمی در ساخت سیاسی ایران انجامیده، در صورت تداوم، امکان به حاشیه رانده شدن آرمان‌های انقلاب اسلامی یا سوق یافتن جامعه به سمت پذیرش اجباری الگوهای لیبرال - دموکراتیک را در نظر می‌آورد. بر این اساس، پرسش اصلی، چیستی پایه‌های تئوریک و ایدئولوژیک منسجم هر یک از جناح‌های اسلام سیاسی می‌باشد. این پژوهش با تکیه بر چارچوب نظری گفتمان، ابتدا چهار جناح سیاسی اصلی انقلابی، محافظه‌کار، اصلاح‌طلب و میانه‌رو را به کمک شکاف‌های سیاسی اجتماعی در ایران شناسایی کرده، سپس ریشه ناکامی عملی هر یک از این جناح‌ها را در فقدان پایه‌های نظری منسجم در جناح‌بندی‌های سیاسی در ایران معرفی می‌نماید. موردی که در غیاب گفتمان‌سازی صحیح، نه تنها به تشدید آشفتگی‌های تئوریک دامن زده بلکه باعث شده تا ائتلاف‌های سیاسی نه بر پایه وفاداری به اصولی ثابت بلکه در پاسخ به شرایط متغیر داخلی یا بین‌المللی و منافع لحظه‌ای شکل گیرند. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_225518.html فاصله قدرت، به عنوان یکی از ابعاد فرهنگی مؤثر بر دولت‌ها، در تعیین نسبت جوامع با عدالت نقشی اساسی ایفا می‌کند. در جوامع با فاصله قدرت زیاد، زمامداران مستعد پذیرش ثنای بیش از حد هستند؛ پدیده‌ای که در آموزه‌های اسلامی مذموم شمرده شده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی تطبیقی دیدگاه امام علی (ع)، امام خمینی (ره) و آیت‌الله خامنه‌ای، در خصوص حب الاطراء در چهارچوب نظریه فاصله قدرت هافستد می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر سه شخصیت، با تأسی از آموزه‌های اسلامی، از این پدیده دوری جسته و دیگران را از آن نهی می‌کردند. در کلام امیرالمؤمنین(ع)، حب الاطراء به عنوان فرصتی برای نفوذ شیطان و منشأ غرور و غفلت معرفی شده است. امامین انقلاب نیز با تأکید بر نقدپذیری مسؤلان و نهی از مقایسه با معصومین(ع)، بر اهمیت پرهیز از ثناگویی تأکید می‌نمودند. مهم‌ترین رویکرد ایشان در این رابطه، سه رویکرد اخلاقی، کلامی و فقهی بود که تمجید شدن را مغایر با آموزه‌های اسلامی و دون شأن نظام و سبب شناخت غیرواقعی فرد از خود و خودکامگی می‌دانستند؛ آسیب‌های اخلاقی که در کلام امام علی(ع) از آن‌ها با عناوینی نظیر غرور، دوری از دین، مایه غفلت و محکم‌ترین فرصت شیطانی یاد شده است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_228488.html پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی تحلیلی رفتار نظام جمهوری اسلامی ایران در قبال گروه‌های معارض، با تمرکز بر سازمان مجاهدین خلق، انجام شده است.پژوهش استدلال می‌کند تحولات رفتاری سازمان مجاهدین به سه دوره "مبارز و مخالفت" علیه رژیم پهلوی (پیشا انقلاب)، "مخالفت" علیه جمهوری اسلامی (۱۳۵۷-۱۳۶۰)، و "معارضه" علیه جمهوری اسلامی (از ۱۳۶۰ تاکنون) قابلیت تقسیم است. یافته ها بر چند نکته تاکید دارد: 1. حکمرانی امام خمینی ره در قبال سازمان مجاهدین خلق، مبتنی بر مبانی فقه سیاسی شیعه، سیره پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع)، و نیز چارچوب جامعه‌شناختی رفتارهای سیاسی، امری تدریجی، گام به گام و متناسب با تغییرات راهبردی سازمان مجاهدین بوده است. 2. مواجهه جمهوری اسلامی با سازمان مجاهدین به مثابه گروه مخالف، مبتنی بر مدارا، نصیحت و هدایت بود، اما با گذار سازمان مجاهدین به فاز خشونت و همکاری با دشمن خارجی (رژیم بعث عراق)، رفتار جمهوری اسلامی به خشونت مشروع ـ مستند به احکام «محاربه» و «بغی» ـ تغییر یافت. 3. کنش جمهوری اسلامی در قبال سازمان مزبور، نه‌تنها در چارچوب اصول شرعی و عقلانی قابل دفاع است، بلکه به مثابه الگویی نظری-عملی برای مواجهه با دیگر گروه‌های معارض نیز قابل بازتولید است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_231833.html یکی از چالش‌هایی که جمهوری اسلامی پس از انقلاب با آن روبه‌رو شد، جنبش‌های خودمختاری قومیتی بود که از میان آن جنبش‌ها بیش از همه، جنبش کردهای ایرانی به کشور هزینه تحمیل کرد و هنوز نیز استمرار دارد. این جنبش که فقط یک هفته پس از پیروزی انقلاب به یک مبارزة مسلحانه ابتدا در مهاباد و سپس در شهرهای دیگر کردنشین شکل گرفت، پیش از جنگ با عراق مهار شد، سپس با حمایت دولت عراق ادامه پیدا کرد. پس از جنگ نیز کردها به صورت مسلحانه یا غیرمسلحانه همواره مترصد فرصت برای تحقق آرزوی خودمختاری بوده‌اند. پرسش اصلی این مقاله این است که آیا چنین آرزویی اصولاً به صورت دموکراتیک قابل تحقق است یا صرفاً جهت تضعیف حاکمیت ملی و در جهت منافع رقبای منطقه‌ای ایران و با منظور تجزیة ایران به آن دامن زده می‌شود. با استفاده از روش تحلیل موقعیت و با تکیه بر این‌که هویت قومی مانند دیگر هویت‌های اجتماعی، برساختة نهادهای قدرت است، این مقاله نشان می‌دهد که خودمختاری اقوام ایرانی به‌صورت دموکراتیک شدنی نیست. در نتیجه، نیل به خودمختاری با ابزار مدنی در کشوری مانند ایران که در آن اقوام و منابع درهم‌تنیدگی زیادی دارند، آرزویی ناممکن است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_232181.html شناخت گونه شخصیتی افراد و ارائه توصیه متناسب با آن امری پذیرفته شده در حوزه تعلیم و تربیت، اشتغال، تحصیل و موفقیت است. مقبولیت این نگاه باعث شده است مشهوراتی در عرفان مانند «الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق»، کثرت‌گرایانه تفسیر شود. مسأله این تحقیق آن است که چرا امام خمینی الگوهای مختلفی را برای تبیین تحول معنوی ترسیم کرده‌است. مقاله حاضر ضمن نقد تبیین‌های روانشناختی به دنبال ظرفیت و کارکرد تبیین‌های زبان‌شناختی برای پاسخ به این مسأله است. نظریه استعاره‌های مفهومی لیکاف و جانسون ذیل زبان‌شناسی شناختی به ما نشان می‌دهد که تنوع و تکثر الگوهای سلوک در آثار امام خمینی مربوط به بهره‌گیری ایشان از الگوهای متنوع زبانی است. زیرا به جهت انتزاعی و پیچیده بودن پدیده تحول معنوی برای ارائه درکی چندبعدی از آن، بیان امام در مقام محاکات، کثرت‌گرا است اما این امر شاهدی بر استقبال ایشان از کثرت‌گرایی سلوکی مبتنی بر تنوع گونه‌های شخصیتی نیست. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_233268.html در این مقاله، به مبانی انسان شناختی و معرفت شناختی اسرار نماز از دیدگاه امام خمینی با تمرکز بر دو کتاب ایشان یعنی آداب الصلاه و سر الصلاه پرداخته می شود. یکی از نوآوری های کتاب آداب الصلاه امام خمینی، متوقف کردن ارتقا معنوی نماز، بر مبانی انسان شناختی و معرفت شناختی است. اهمیت این مساله به حدی است که تا انسان به شناخت دقیق از خود و معرفت خود دست پیدا نکند، راهی به اصلاح و ارتقا سطح معنوی نماز پیدا نمی کند. در این مقاله نشان می دهیم که در کتاب آداب الصلاه، نماز شناسی قدم به قدم با انسان شناسی و معرفت شناسی پیش می رود. در این مقاله به دو نتیجه مهم می رسیم: نتیجه اول: نماز نیز به سان انسان، از دو ساحت ظاهر و باطن تکوّن یافته است و تکامل نماز، متوقّف بر عبور از لایه ظاهری و وصول به عمق باطنی آن است. نتیجه دوم: در نماز علاوه بر زبان، می توانیم از قوّه ادراکی عقل یا قلب در دو مقام کأنّ و أنّ، بهره بگیریم و به این صورت چهار نوع نماز زبانی، عقلی، قلبی و شهودی را تجربه کنیم. قلب، نقطه ثقل مباحث معرفت شناسی در باب نماز است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_233769.html قراردادهای فراوان جاری در زندگی روزمره شهروندان، غالباً قرین شروطی است که ضمانت اجرای مناسب آن‌ها حافظ امنیت بازار و آسایش روانی مرتبطین با قراداد است. در قانون مدنی ایران، ضمانت اجرای شرط صفت، حق خیار برای مشروط‌له و ضمانت اجرای شرط فعل یک‌بار به‌طور عام الزام مشروط‌علیه به انجام (بالمباشرة یا بالواسطه) و در گام بعد اعطای خیار فسخ به مشروط‌له و در جای دیگر صرفاً خیار فسخ برای مشروط‌له در عقد اجاره تعیین شده است که با الغاء خصوصیت می‌توان آن را به عقود دیگر تسرّی داد که هر دو مقرره مستند به رأیی فقهی هستند. اما امام خمینی با رد هر دو رأی و مبنا و ادله‌ی آن‌ها، با استناد به رویه‌ی عقلا، تخلّف از شرط فعل ضمن عقد را سبب تخییر مشروط‌له در الزام مشروط‌علیه یا فسخ قرارداد می‌داند. این تحقیق با توصیف آراء یاد شده و تحلیل مبانی و مستمسک آن‌ها، در پی تشخیص و تعیین رأی ارجح است. ابتناء رأی امام بر بنای عقلا که دأب شارع در احکام معاملات رجوع به آن و امضای آن بوده است و نیز حداقل بودن احتمال ورود ضرر به مشروط‌له در این رأی نسبت به دو رأی دیگر، منجر به ترجیح آن در این مقاله شده است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_234255.html پژوهش حاضر با هدف تبیین مقام عرفانی «عصمت از جهل» اهل‌بیت(ع) با تکیه بر دیدگاه امام خمینی(ره) انجام شده است. در منظومه فکری شیعه، افزون بر دو نوع عصمت مشهور (عصمت از گناه و عصمت از خطا و اشتباه)، مقام سومی تحت عنوان «عصمت از جهل» مطرح است که ویژه چهارده معصوم(ع) بوده و از مباحث کلیدی عرفان نظری شیعه به شمار می‌رود. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای نشان می‌دهد که از منظر بینش عرفانی امام خمینی، عصمت از جهل در طبقات مسأله‌ی علم معصوم قابل بررسی است. از نظر امام خمینی (ره)، علم معصوم(ع) علم «عنایی» است؛ بدین معنا که ایشان به اذن الهی، هرگاه بخواهند چیزی را بدانند، خواهند دانست و بنابراین مصون از جهل هستند. این خواستنِ معصوم، خود تابع مشیت الهی و در چارچوب عبودیت محض است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که این مقام، زمینه‌ساز وساطت فیض تکوینی و تشریعی معصومان(ع) بوده و فهم کنه آن برای غیرمعصومان ممکن نیست. این مطالعه در نهایت به تبیین نسبت این مقام با مفاهیمی چون نظام اسمائی، علم غیب و شهود اعیان ثابته از سوی معصومین (ع) با تأکید بر آراء عرفانی امام خمینی (ره) می‌پردازد. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_234354.html اسلام سیاسی در ایران که در دهه بیست شمسی و از درون مناقشات ایدئولوژیک حاکم بر عصر پهلوی دوم پدیدار شد به آن دسته‌ از جریان‌های اسلامی تعلق دارد که به دنبال تشکیل حکومت اسلامی هستند. هواداران این گفتمان با تاکید بر عدم جدایی دین از سیاست به جستجوی جامعه‌ای هستند که قوانین آن نشات گرفته از مبانی اسلامی باشد، چرا که بر این باورند که اسلام از نظریه‌های متکی بر خرد انسانی بالاتر است و نظریه‌ای جامع درباره اجتماع و سیاست دارد. پژوهش حاضر با هدف شناختی جامع‌ از زوایای آشکار و پنهان پیدایش این گفتمان و با بهره‌گیری از روش هرمنوتیک قصدگرای اسکینر به دنبال پاسخ به این پرسش است که اسلام سیاسی در ایران درون کدام زمینه عملی و ایدئولوژیک متولد شده است؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد زمینه ایدئولوژیک این گفتمان را متون اخوانی و فقهی از یک سو و زمینه عملی آن را انقلاب مشروطه و سیاست‌های ضد دینی حکومت پهلوی از سوی دیگر شکل داده است. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_236871.html انسان کامل و سالم یکی از موضوعات کهن و ارزشمند در حوزه انسان‌شناسی است که شیوه‌های دستیابی به آن در مکاتب فکری متفاوت است. در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی، دیدگاه امام خمینی (س) و مکاتب روانشناسی غربی در موضوع انسان کامل و سالم مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان داد که در روانشناسی قرن بیستم، چهار نحله فکری روانشناختی شامل روانکاوی، رفتارگرایی، انسان‌گرایی و شناختی شکل گرفته است. این مکاتب عمدتاً بر انسان سالم، بهبود سلامت روانی و رشد استعدادهای فردی تمرکز دارند. روانشناسی انسان‌گرایانه مفهومی مانند «خودشکوفایی» را مطرح می‌کند که با تسامح قابل قیاس با مفهوم انسان کامل است، در حالی که سایر مکاتب بیشتر بر رفتار و فرآیندهای ذهنی تمرکز دارند. از دیدگاه امام خمینی، انسان کامل با رشد معنوی و خودسازی، آگاهی از ذات الهی، ارتباط با معصومین و ایفای نقش اجتماعی و سیاسی تعریف می‌شود. هرچند برخی ویژگی‌های انسانی، مانند خودشناسی و رشد همه‌جانبه، در مکاتب روانشناسی انسان‌گرا و دیدگاه امام خمینی مشترک است، اما این دو وادی اساساً متفاوتند: یکی در بستر الهیات و دیگری در بستر تجربی و روانشناختی قرار دارد. این تفاوت‌ها شامل ابعاد معنوی، نقش... https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_238184.html نیروی کار انسان، در زمره منافع است که دارای تمامی خصوصیات اموال است. ضمان ممنوعیت و محدودیت از کار، یک نظریه است که بر مبنای آن، اگر شخصی به نحو ناروا سبب ممانعت از انجام کار فردی که آماده به کسب و کار است شود، ملزم خواهد بود ک خسارت وارده را پرداخت نماید. امام خمینی درخصوص نمونه بارز این مساله یعنی حبس کاسب، دو نظر گوناگون بیان نموده‌اند؛ گاه به پیروی از نظر مشهور، حابس را ملزم به پرداخت خسارت ندانسته و گاهی ملزم به ضمان می‌دانند. از دید عقلاء، ممنوعیت از کار، زیان محسوب می‌شود و بایستی جبران شود. افزون بر این، یک نوع تفویت منفعت است و از بین بردن منفعت، به صورت عرفی مصداق اتلاف و سب ضمان می باشد. همچنین قاعده احترام مال مسلم مقرر می‌دارد که با اتلاف مالی که متعلق به یک فرد است، تلف کننده ضامن باشد. نمونه بارز تحت ید درآمدن است https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_240156.html ارتدادفطری و حدود تحقق آن، از مباحث اختلافی فقه جزایی امامیه است که به‌سبب آثار کیفری سنگین، نیازمند دقت در احراز موضوع و ادله می‌باشد. یکی از فروض‌مهم در این زمینه، وضعیت «مسلمان‌تبعی» است؛ فردی که در دوران‌کودکی به‌تبع والدین مسلمان محسوب‌شده، اما پس از بلوغ، بدون اظهار اسلام، کفر را اختیارمی‌کند. امام‌خمینی(ره) تحقق ارتداد فطری را مشروط به اظهار اسلام پس‌از بلوغ دانسته و براین‌اساس، اسلام‌تبعی را برای صدق این عنوان کافی‌نمی‌داند. بااین‌وجود ، ایشان در ادامه چنین فردی را مشمول‌حکم مرتدملی تلقی‌کرده‌است. پژوهش‌حاضر با روش توصیفی‌-تحلیلی، به‌بررسی رأی امام‌خمینی(ره) در این‌مسئله می‌پردازد و ضمن تفکیک میان نفی ارتداد فطری و جریان حکم ارتداد ملی، مبانی‌فقهی هر یک را بر اساس‌نصوص، قواعد فقه‌جزایی ارزیابی‌می‌کند. یافته‌های‌پژوهش نشان‌می‌دهد که بخش‌نخست این رأی، مبتنی بر تحلیل دقیق موضوع ارتداد و منطبق با اصول حاکم بر احکام کیفری، به‌ویژه قاعده احتیاط‌در دماء و ضرورت احراز موضوع، قابل‌دفاع است. درمقابل، جریان حکم مرتد ملی بر مسلمان‌تبعیِ فاقد اظهار اسلام، از نظر ادله‌فقهی با کاستی مواجه‌بوده و اثبات آن نیازمند دلیل مستقل است. نتیجه آن‌که در فرض‌یادشده، تنها نفی‌ارتداد فطری قابل‌پذیرش‌است و جریان احکام مرتدملی، بدون‌احراز موضوع، با مبانی‌فقه سازگارنیست. این پژوهش ضمن تبیین رأی امام‌خمینی(ره) در تحدید دایره‌ارتدادفطری، ضرورت بازخوانی‌فقهی بخش‌دوم این‌فتوا را یادآورمی‌شود. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_240602.html چکیده «شرک خفی»، به مثابه دقیق‌ترین و پنهان‌ترین حجاب بر سر راه تحقق توحید خالص، یکی از محوری‌ترین مفاهیم در عرفان عملی و منظومه اخلاقی امام خمینی به شمار می‌رود. این پژوهش با هدف فراتر رفتن از احصایِ صرفِ مصادیق و با روش توصیفی-تحلیلی در آثار کلیدی ایشان، به دنبال ارائه گونه‌شناسی منسجم و ساختارمند از این پدیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مصادیق شرک خفی در چهار ساحت درهم‌تنیده قابل ترسیم‌اند: ۱) ساحت نظری (ریشه در پندار استقلال وجودی ممکنات و اتکا به اسباب)؛ ۲) ساحت روان‌شناختی (بروز انانیت و حب نفس)؛ ۳) ساحت عبادی (ظهور ریا، سُمعه و عُجب)؛ و ۴) ساحت اجتماعی (نمود تملق و ترس از غیر خدا). نتیجه آنکه شرک خفی، آفتی نظام‌مند است که از ضعف در «توحید افعالی» نشأت گرفته و به فساد در قلب و عمل می‌انجامد. در اندیشه امام خمینی، علاج شرک خفی فرآیندی تدریجی و سلوکی است که با تحقق توحید افعالی و اصلاح خطاهای معرفتی آغاز می‌شود و با مراقبت‌های عملی همچون اخلاص نیت، مجاهده با نفس، ترک ریا و وارستگی قلبی تداوم می‌یابد. نتیجه این فرآیند، تحقق اخلاص وجودی و پالایش انگیزه‌های عبادی از هرگونه اعتماد و تعلق به غیر خداست. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_240932.html موضوع مقاله حاضر تحلیل اندیشه اخلاقی امام خمینی از منظر عینیگرایی و واقعگرایی اخلاقی است. با تحلیل اندیشه اخلاقی امام خمینی که بر اساس آن از سویی مفاهیم و احکام اخلاقی به‌عنوان احکام و لوازم فطرت ثابت و یکسان نوع بشری با ویژگی‌های عمومیت، اختلاف‌ناپذیری و تغییرناپذیری هیچگونه وابستگی به شرایط زمانی و مکانی، حالات فردی و اوضاع اجتماعی و فرهنگی ندارند و از سویی دیگر بر حسن و قبح ذاتی افعال تأکید می‌شود، بحث شد که این دیدگاه در ذیل عینی‌گرایی اخلاقی قرار می‌گیرد. همچنین می‌توان این دیدگاه را واقع‌گرایانه نیز دانست که هم در پیوند با واقعیت‌های سرشت انسانی و گرایشهای‌ عام فطری و هم ویژگیهای ذاتی افعال تبیین می‌شود. البته این نوع واقع-گرایی از نوع واقع‌گرایی ناطبیعت‌گرایانه است که بر اساس آن مفاهیم اخلاقی از سنخ اوصاف طبیعی یا مفاهیم ماهوی نیستند، بلکه از سنخ مفاهیم فلسفی‌اند که عقل آنها را از ذات افعال به‌عنوان امور واقعی و رابطه علّی آنها با کمال و نقصان آدمی انتزاع می‌کند. در ضمن نشان داده‌ایم که در اخلاق فطری گرچه ارزشهای اخلاقی امور واقعی‌اند، به‌سبب آنکه آنها از ساختار و جهت‌گیری گرایشهای فطری مستقل نیستند موافق با معنایی از ذهنی بودن‌اند. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_241139.html قرآن کریم حقیقتی متجلّی از عالم الهی بر قلب انسان کامل محمدی (ص) است. این حقیقت عرفانی به لحاظ دارا بودن همه مراتب وجود از عالم الهی تا عالم ناسوت با دیگر تجلّی حق یعنی انسان کامل ارتباطی وثیق و بلکه انطباقی کامل دارد. وجوه عرفانی مشترک این پیوند و ارتباط میان این دو حقیقت با توجه به دیدگاه امام خمینی محل تتبع و بررسی این مقاله است. بدین ترتیب با تأمل در ارتباط تکوینی و تشریعی میان مراتب وجودی انسان کامل و حقیقت قرآن در دو قوس نزول و صعود این نتیجه حاصل شد که اولین منزل نزول قرآن و مرتبه دوم حقیقت آن یعنی علم الله نازل از مقام احدیت ذات یا مقام تعیّن حق به اسم المتکلم با انسان کامل منطبق است. قوس نزول قرآن هماهنگ با تعیّن انسان کامل در هر نشئه و مقامی است و هر دو به لحاظ داشتن مقام انبای غیبی، صورت اسم اعظم، مقام جمع اسمای جمالی و جلالی، تناسب با مراتب وجود و تعیّنات اسمایی و به لحاظ تربیت قرآنی و ربوبیت اسمایی انسان متناسب با لطائف سبعه او با هم سنخیت دارند. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_242714.html هدف از نگارش این مقاله، بررسی استعاره‌ مفهومی عشق در اشعار امام خمینی(ره) درقالب زبان‌شناسی شناختی است. این پژوهش در چارچوب نظریه شناختی لیکاف و جانسون (1980) انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق، دیوان اشعار امام خمینی(ره) می‌باشد که کل ابیات به عنوان نمونه آماری مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر از نوع کتابخانه‌ای و به صورت توصیفی- تحلیلی بوده و داده‌ها به صورت تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این مقاله به دنبال پاسخ به این سوالات است که امام خمینی(ره) برای بیان مفهوم انتزاعی عشق در دیوان اشعار خود، از چه نوع استعاره‌هایی استفاده کرده و از چه حوزه‌های مبدئی برای توصیف این مفاهیم بهره برده است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که مجموعا 365 استعاره مفهومی در اشعار ایشان وجود دارد. از بین انواع استعاره‌های مفهومی ، استعاره هستی‌شناختی بیشترین کاربرد را در بین اشعار ایشان داشته و از بین حوزه‌های مبدأ بیشترین بسامد به ترتیب مربوط به نور، شراب و رنج/ غم می‌باشد. https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_242825.html حکمرانی تراز یکی از مفاهیم کلیدی در مطالعات سیاسی است که در نظام‌های دینی، با شاخص‌هایی از قبیل عدالت، پاسخ‌گویی، کارآمدی و کرامت انسانی پیوند می‌خورد. فرمان هشت‌ماده‌ای امام خمینی(ره)، به مثابه یکی از اسناد مترقی پس از انقلاب اسلامی، مجموعه‌ای منسجم از اصول حکمرانی اسلامی را ارائه داده و تلفیقی از فقه، اخلاق و مدیریت عملی محسوب می‌شود. جستار حاضر نظر به اهمیت بحث و خلاء پژوهشی موجود، با رویکرد تحلیلی و محتوایی، شش محور اصلی فرمان هشت‌ماده‌ای امام شامل عدالت و اجرای احکام شرع، کرامت انسانی و مصونیت حریم خصوصی، پاسخ‌گویی و نظارت متقابل، کارآمدی و شفافیت، حدود قدرت در شرایط امنیتی و استثنایی و پیوند میان عدالت قضایی و اعتماد عمومی را مورد احصا و بررسی قرار داده است. تحلیل محتوایی فرمان مزبور حکایت از آن دارد که امام خمینی(ره) حکمرانی تراز را با رعایت توازن میان قدرت، حقوق مردم، پاسخ‌گویی نهادها و اجرای دقیق عدالت تعریف کرده و محدودیت قدرت حتی در شرایط بحرانی را به عنوان پیش‌شرط مشروعیت حکومت لحاظ می‌نمایند.