Matin Research Journal

Matin Research Journal

Studying Transformation in Concept of Expediency in Contemporary Political Jurisprudence with an Emphasis on Imam Khomeini’s Views

Document Type : Original Article

Authors
Hassan Rahimi Roushan 1
Tarlan Sogolizadeh 2
1 Assistant Professor of Political Sciences, Faculty of Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 MA Graduate of Political Thought in Islam, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
10.22034/matin.2021.234508.1695
Abstract
This paper intends to indicate how semantic transformation of a word can shift and redirect a society’s trend toward a certain path. The concept of Maslahat or “expediency” that was used theoretically and within the framework of secondary rules until before the Islamic Revolution, resorted to the mechanisms of Ijtihad and dynamic jurisprudence after the victory of Islamic Revolution and was institutionalized within the Expediency Council to find appropriate solutions to the newly emerging issues. Such metamorphosis in the concept of expediency was an innovative move by Imam Khomeini who regarded governance as one of the primary rules of Islam prioritized over the secondary rules. The paper’s principal question is this: How semantic transformation of a concept can result in creation of new capacities for that concept? In response to the question, it should be said that the semantic transformation has changed the concept of Maslahat from its primary concept in such a way that it has become the theoretical basis and modern way of institutionalization in the structure of the Islamic Revolution. This library-based paper, developed through analytical-descriptive methodology, shows that government rules issued based on the expediency of the time, are among the primary rulings and in certain cases superior to those rules and enforceable.
Keywords
Maslahat (expediency)
primary rules
secondary rules
Ijtihad
jurisprudence
political thought
افتخاری، اصغر. (1384) مصلحت و سیاست؛ رویکرد اسلامی، تهران: دانشگاه امام صادق، چاپ اول.
-   افتخاری، اصغر. (1392) «تبارشناسی قاعده مصلحت در فقه سیاسی شیعه»، فصلنامه علمی پژوهشی سیاست متعالیه، سال اول، شماره 1، صص 100 – 83.
-   امام خمینی سید روح‌الله. (1369) شئون و اختیارات ولی‌فقیه، ترجمه مرتضی شفیعی شکیب، ترجمه مبحث ولایت‌فقیه از کتاب البیع، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-   امام خمینی سید روح‌الله. (1385) صحیفه امام (دوره 22 جلدی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهارم.
-   امام خمینی سید روح‌الله. (1374) شرح چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-   امام خمینی سید روح‌الله. (1381) ولایت‌فقیه (حکومت اسلامی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ یازدهم.
-   باقری، سید کاظم. (بهار 1390) «نقش مصلحت در تحول فقه سیاسی شیعه پس از انقلاب اسلامی»، مطالعات انقلاب اسلامی، سال هشتم، شماره 24، صص 100-75.
-   بیگدلی، عطاءالله و علی‌اصغر فرج پور. (1392) «رهیافتی نو به ضوابط تشخیص مصلحت، از ضابطه تا فرآیند»، سیاست‌های راهبردی و کلان، شماره 2، دوره 1، صص 102 -77.
-   حسن‌پور، شهرام. (1377) «مفهوم مصلحت و جایگاه آن در نظام قانون‌گذاری جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، شماره 8، صص 176- 145.
-   حسینی، سید علی. (بهار 1381) «سیر تطور مصلحت در فقه شیعه»، پژوهشنامه حکمت و فلسفه، شماره 1، صص 107 – 78.
-   حسینی، سید علی، (1388) «نظریه مصلحت از دیدگاه امام خمینی (ره)» فصلنامه اندیشه صادق، شماره 5، صص 103– 88.
-   حق‌پرست، شعبان و دیگران. (زمستان 1396) «منطق اعتبار قاعده حقوقی در منطقه‌الفراغ»، فصلنامه حقوق خصوصی، شماره 33، صص 146-119.
-   حقیقت، سید صادق. (1389) «فقه سیاسی شیعه و نقش دوگانه مصلحت»، فصلنامه شیعه شناسی، سال هشتم، شماره 32، صص 53 – 31.
-   حقیقت، سید صادق. (1394) «نقش مصلحت در حکومت اسلامی از دیدگاه امام خمینی»، فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، شماره 6، صص 106– 89.
-   خسروی، احمد و محمدعلی طاهری. (1391) «مبانی فقهی مصلحت و جایگاه آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» فصلنامه مطالعات حقوقی، شماره 2، صص 216 – 177.
-   دهخدا، علی‌اکبر. (1368) لغتنامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
-   سبحانی، جعفر.(1381) تهذیب الاصول، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.
-   سلیمانی، فاطمه. (1389) «نسبت مصلحت و امنیت در فقه سیاسی شیعه»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال سیزدهم، شماره 14، صص 118 - 85.
-   شعبان پور، محمد و دیگران.(1398) «تبیین مؤلفه‌های قرآنی قوامیت مردان با تأکید بر کاربست «سنجه‌های مصلحت» در فقه شیعه»، دو فصلنامه فقه و حقوق خانواده، سال بیست و چهارم، شماره 70، صص 87 – 67.
-   عرفانی، محمد. (بهار 1388) «جایگاه مصلحت در فقه شیعه و اهل سنت»، فصلنامه علمی- پژوهشی کوثر معارف، سال پنجم، شماره 9، صص 197 - 177.
-   علیدوست، ابوالقاسم.(1396) فقه و مصلحت، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-   عمید زنجانی، عباسعلی و ابراهیم موسی زاده. (1389) دانشنامه فقه سیاسی تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
-   عمید زنجانی، عباسعلی. (1384) قواعد فقه سیاسی، تهران: نشر امیرکبیر.
-   قربانی گلشن‌آبادی، محمد. (1389) «معرفت فقهی از دیدگاه امام خمینی» روزنامه رسالت، شماره 6999.
-   قیم، عبدالنبی. (1381) فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، تهران: دانشگاه تهران.
-   موسی زاده، ابراهیم. (1388) «مفهوم مصلحت نظام و مرجع تشخیص آن در نظام قانون‌گذاری جمهوری اسلامی ایران»، حکومت اسلامی، شماره 51، صص 98 – 57.
-   میبدی، فاکر.(1380) «مصلحت نظام در اندیشه امام خمینی»، در امام خمینی و حکومت اسلامی: احکام حکومتی و مصلحت، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-هسینگ، آندرس. (پاییز 1394) «تاریخ تحولات مفاهیم چیست؟» با ترجمه نیما اکبری، انتشارات تیسا.