Matin Research Journal

Matin Research Journal

Principle of Expediency in Islamic Lawmaking and Its Conformity to Family Law with an Approach Based on Imam Khomeini’s Views

Document Type : Original Article

Authors
Tuba Shakeri Golpayegani 1
Mahdiyeh Mohammad Taqizadeh 2
1 Assistant Professor of Women Studies at Tarbiat Modares University and Modarres Branch
2 Ph.D Student in Women Studies / Women's Rights in Islam, Tarbiat Modarres University
Abstract
The principle of expediency is a basic principle in Islamic jurisprudence that encompasses the joint essence of all other rules. Imam Khomeini clearly believes that expediency is the basis for issuance of governmental rules to the extent that upon his order the Expediency Council was established in 1988 in line with observing this key principle in Islamic lawmaking. Therefore, clarification of this principle and its status, due to centrality and role in explanation and deduction of rules from the legal sources and requirements for lawmaking, particularly in family affairs, is necessary.
This research study intends to clarify the principle of expediency as a super-principle governing the Islamic lawmaking system upon contemplations on Imam Khomeini’s views, in order to give a picture of this principle in Islamic lawmaking system, and finally clarify the centrality of this principle in family system, while emphasizing priority of the collective expediency. This study concludes that despite fundamentals of Shia jurisprudence and Imam Khomeini’s emphasis on observing collective expediency in enacting laws and inclusion of the principle of expediency, the lawmakers did not – in some cases – refer to the expediency of family affairs in collective expediency and they have merely focused on occasional expediencies. Therefore, it is necessary for the lawmakers to bring this principle into conformity with the secondary issues in family affairs (as the most important organ in a society) while observing the above-said requirements in line with meeting the demands and protecting the family system. It is, to that end, necessary to recodify and amend the pertinent rules and regulations.
 
Keywords
Principle of expediency
Islamic lawmaking system
collective expediency
Family Law
the law of importance
-        نهج البلاغه
-         ‌ابن‌شعبه، حسن بن‌علی. (1404) تحف العقول من آل الرسول صلی‌الله علیهم، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
-         افتخاری، اصغر. (1384) مصلحت و سیاست؛ رویکردی اسلامی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق.
-         امام خمینی، سید روح الله. (1385) صحیفه امام، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهارم.
-           امام خمینی، سید روح الله. (1421ق) تحریرالوسیله، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.
-         توکلی، اسدالله. (1384) مصلحت درفقه شیعه وسنی، قم: مرکز انتشارات مؤسسه آموزش و پژوهش امام خمینی.
-         جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1376) دانشنامه حقوق اسلامی، تهران: امیرکبیر.
-         حکمت‌نیا، محمود. (1386) فلسفة‌ حقوق خانواده،تهران: شورای فرهنگی ـ اجتماعی زنان، چاپ اول.
-         حکیم، سید محمدتقی. (1418ق) اصول العامه للفقه المقارن، قم: مجمع العالمی الاهل البیت(ع)، چاپ دوم.
-         درینی، محمدفتحی. (1408ق) دراسات و بحوث فی الفکر الاسلامی المعاصر، بیروت: دار قتیبه للطباعه و النشر و التوزیع.
-         رشیدرضا، محمد. (بی‌تا) تفسیر المنار (تقریرات درس محمد عبده)، تعلیق و تصحیح سمیر مصطفی رباب، بیروت: دارالمعرفة.
-         سبحانی، محمدتقی. (1382) الگوی جامعه شخصیت زن مسلمان، قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
-         شاکری گلپایگانی، طوبی. (تابستان و پاییز 1383) «معناشناسی ثابت/متغیر، نص/رأی در سیاست شرعی»، مجله فقه و حقوق خانواده(ندای صادق سابق)، شماره 34 و 35.
-       شاکری گلپایگانی، طوبی. (1391) جزوه درسی فلسفه حقوق اسلامی، ترم یک دکتری مطالعات زنان، دانشگاه تربیت مدرس.
-        شاکری گلپایگانی، طوبی. (1385) سیاست جنایی اسلامی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
-         شفایی، عبدالله. (1383) فقه و زندگی، کاوشی نو در فقه اسلامی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه.
-         شهید اول، محمد بن مکی عاملی. (1400ق) القواعد و الفوائد، قم: کتابفروشی مفید، چاپ اول.
-         صادقی، محسن. (1384) اصول حقوقی و جایگاه آن در حقوق موضوعه، تهران: نشر میزان.
-         علیدوست، ابوالقاسم. (1390) فقه و مصلحت، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-         عوده، عبدالقادر. (1372) التشریع الجنائی الاسلامی، با ترجمه: قربان نیا و سایرین: تهران: نشر جهاد دانشگاهی شهید بهشتی.
-         غزالی، محمدبن محمدبن محمد. (1417ق) المستصفی فی علم الاصول، بیروت: دارالکتب العلمیه.
-         فاضل مقداد، جمال الدین مقداد بن عبدالله. (1403ق) نضد القواعد الفقهیه علی مذهب الامامیه، قم: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
-         قمی، میرزا ابوالقاسم. (1378) قوانین الاصول، با شرح علی قزوینی، تهران: علمیه اسلامیه.
-         مصباح یزدی، محمدتقی. (1384) نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، تحقیق و نگارش احمد حسین شریفی، قم: مرکز انتشارات آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول.
-         مطهری، مرتضی. (بی‌تا) مجموعه آثار، قم: انتشارات صدرا.
-       مطهری، مرتضی. (1377) اسلام و مقتضیات زمان، تهران: صدرا.
-       مطهری، مرتضی. (1380) پانزده گفتار، تهران: صدرا.
-         مظفر، محمدرضا. (1368)  اصول الفقه، قم: انتشارات دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.
-         مؤذنیان، محمدرضا. (1380) مجموعه نظرات شورای نگهبان درباره مصوبات مجلس شورای اسلامی، تهران: مرکز تحقیقات شورای نگهبان.
-         وکیل زاده، رحیم. (1381)  مصلحت و جایگاه آن در حقوق اسلام، تبریز: دانشگاه تبریز.
-         هدایت نیا، فرج الله. (1386) فلسفه حقوق خانواده، تهران: روابط عمومی شورای فرهنگی اجتماعی زنان.
-        هدایت نیا، فرج الله. (1388) فلسفه حقوق خانواده، تهران: شورای فرهنگی – اجتماعی زنان.