دکترین کندی از نظریه تا عمل: بررسی پیامدها برای آمریکای لاتین و ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران ، ایران

چکیده

چکیده: جان اف کندی با شعار«آزادی» در آمریکا به قدرت رسید. هدف اعلامی دکترین کندی اشاعه «آزادی» از طریق انجام اصلاحات در آمریکای لاتین و ایران بود؛ اما با توجه به اینکه اصلاحات مورد نظر او منافع کشورهای هدف را در نظر نمی‌گرفت، با مخالفت نیروهای مردمی در آمریکای لاتین و امام خمینی در ایران روبرو شد. هدف این نوشتار بررسی اهداف و علت تناقض‌های به وجود آمده در اجرای دکترین کندی است. سئوال پژوهش: اهداف دکترین کندی چه بود و به چه علت در اجرا دچار تناقض گردید؟ فرضیه پژوهش: دکترین کندی برای حفظ منافع نظام سرمایه‌داری در پارادایم جنگ سرد صورتبندی شد، از اینرو در عمل موقعیت ژئوپولیتیکی متحدین آمریکا از یک‌طرف و مخالفت ناسیونالیست‌ها در آمریکای لاتین و امام خمینی در ایران از طرف دیگر، باعث شد که کندی موفق به اجرای دکترین خود نشود. روش تحقیق: در این پژوهش از روش تحلیل متن استفاده شده و بدین منظور نطق‌ها و پیام‌های کندی مورد واکاوی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از آنجا که دکترین کندی منافع کشورهای هدف را مد نظر نداشت، در عمل برای حفظ منافع نظام سرمایه‌داری آزادی را فدای منافع ژئوپلیتک کرد.

کلیدواژه‌ها


- آبراهامیان، یرواند. (1384) ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، چاپ یازدهم.
- اشرف، احمد و محمد سالار کسرایی. (1383) «از انقلاب سفید تا انقلاب اسلامی»، مجله متین، شماره 22، صص 141-109.
- امام خمینی، سید روح‌الله. (1385) صحیفه امام (دوره 22 جلدی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، مؤسسه چاپ و نشر عروج‏، چاپ چهارم.
- پهلوی، محمدرضا. (1345) انقلاب سفید، تهران: چاپخانه بانک ملی ایران، کتابخانه پهلوی.
- روحانی، سید حمید. (1387) بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- روزنامه اطلاعات، چهارشنبه 6 فروردین 1342.
- روزنامه اطلاعات، شنبه 10 ‌آذر 1341.
- سرویس‌های اطلاع رسانی / تاریخ / تعطیلی عید نوروز با مرجعیت امام خمینی،دریافت 1396/8/25

http://www.imam-khomeini.ir/fa/n14720

- فراتی، عبدالوهاب. (1378) از مرجعیت تا تبعید امام خمینی، تهران: اسناد انقلاب اسلامی.
- کریمی، حجت‌الله. (1389) «تولد نهضت اسلامی: نگاهی به زمینه‌های شکل‌گیری قیام 15 خرداد»، روزنامه رسالت، شماره 744، 1389/3/18.
- هالیدی، فرد. (1358) ایران: دیکتاتوری و توسعه، ترجمه محسن یلفانی و علی طلوع، تهران: علم، چاپ اول.
- نجاتی، سرهنگ غلامرضا. (1371) تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران (از کودتا تا انقلاب)، تهران، مؤسسه خدماتی رسا، چاپ اول.


- Act of Bogota, recommending Measures for Social Improvement and Economic Development within the Framework of Operation Pan America, adopted by the Council of the Organization of American States on September 13, 1960, and approved by the Council in a resolution dated October 11, 1960, http://avalon.law.yale.edu/20th_century/intam08.asp, retrieved on November 5, 2017.
- “Despatch 186 from the Embassy in Iran to the Department of State,” in United States, Department of State. Foreign Relations of the United States, 1961-1963, Volume XVII, Document No. 129.
- Dunne, Michael. (2013) “Kennedy›s Alliance for Progress: countering revolution in Latin America. Part I: From the White House to the Charter of Punta del Este,” International Affairs, Vol. 89 (6).
- Foran, John. (1993) Fragile Resistance: Social Transformation in Iran from 1500 to the Revolution, Boulder, CO: Westview.
- Kennedy John F. (March 13, 1961), “Address by President Kennedy at a White House Reception for Latin American Diplomats and Members of Congress,” www.jfklibrary.org, retrieved on December 17, 2017.
- ــــــــــــــــــ. (August 5, 1961). “President Kennedy’s Message to the Inter-American Economic and Social Conference at Punta del Este, Uruguay, August 5, 1961,” www.jfklibrary.org, retrieved on December 25, 2017.
- ــــــــــــــــــ. (January 20, 1961). “President Kennedy’s Inaugural Address, January 20, 1961,” www.jfklibrary.org, retrieved on December 25, 2017.
- ــــــــــــــــــ. (March 14, 1961). “Special Message to the Congress Requesting Appropriations for the Inter-American Fund for Social Progress and for Reconstruction in Chile, March 14, 1961,” http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=8535, retrieved on April 5, 2017.
- ــــــــــــــــــ. (May 25, 1961): «Special Message to the Congress on Urgent National Needs,” May 25, 1961. Online by Gerhard Peters and John T. Woolley, The American Presidency Project. http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=8151, retrieved on December 25, 2017.
- ــــــــــــــــــ. (March 31, 1961) “Address at a White House Reception for Members of Congress and for the Diplomatic Corps of the Latin American Republics, March 31, 1961,” http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=8531, retrieved on April 4, 2018.
- Little, Douglas. (2008) American Orientalism: The United States and the Middle East Since 1945, Chapel Hill, The University of North Carolina Press.
- “Memorandum From the Vice Chairman of the Policy Planning Council (Morgan) to the President’s Special Assistant for National Security Affairs (Bundy),” in United States, Department of State. Foreign Relations of the United States, 1961-1963, Volume XVII, Document No. 27.
- Schoultz, Lars. (1998) Beneath the United States, A HISTORY OF U.S. POLICY TOWARDS LATIN AMERICA, Cambridge, Harvard University Press.
- Walter, Lippmann . (1961) The Coming Tests with Russia, Boston: Little, Brown.