تأملی در نظریة مصلحت سلوکیه با رویکردی به آرای امام خمینی(س)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

رئیس پژوهشکده فلسفه و حقوق تطبیقی و عضو هیأت علمی گروه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تربیت معلم تهران.

چکیده

مباحث مربوط به مصلحت و مبتنی بودن احکام واقعی بر مصالح و مفاسد نفس الامری در علم اصول از اهمیت ویژه ای برخوردار است،  به نحوی که پذیرش  یا عدم پذیرش آن می تواند تأثیرات در خور توجهی در فقه و حقوق اسلامی پدید آورد،  به ویژه آنکه اگر معتقد به آرایی چون آرای امام خمینی باشیم که مصالح و مفاسد را در حوزه معاملات قابل دسترسی می دانند . در مباحث مربوط به ظنون و امارات، مسأله مربوط به مصلحت‌های فائته ( فوت شده) در صورتی که امارات به خطا روند و به احکام واقعی نرسند همواره ازدغدغه‌های اصولیینی بوده که در زمان غیبت قائل به انفتاح باب علم و علمی بوده‌اند.  در این مسألة پر اهمیت شیخ انصاری( ره) با ابتکار و نظریه‌پردازی مصلحت سلوکیه سعی کرد که این مشکل را حل نماید. لکن نظر او آرای موافق و مخالفی با تقریرات مختلف را در پی داشت. در این میان امام خمینی، به عنوان یک اصولی دارای ابتکار، تأملاتی را در این نظریه پردازی مطرح ساخت و سعی نمودکه با واقع‌گرایی بیشتری با این مسأله که در لبة تیزبین تخطئه و تصویب قرار دارد، برخورد نماید. در این مقال کوشش گردیده که ابعاد این مسأله از حوزة نگاه اصولیین مطرح عصر اخیر به ویژه امام راحل مورد تدقیق  و بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها