«تشهیر» و شناساندن عمومی بزهکار، در فقه جزایی امامیه، بنا بر ملاحظاتی، استثنایی بر اصل اولیه صیانت از آبرو و جلوگیری از افشای سر مسلمان تلقی شده است. با عنایت به اهمیت اعراض و لزوم پاسداشت آبرو و کرامت آدمیان، نوشتار حاضر کوشیده است مواضع تجویز «تشهیر» را از خلال میراث فقهی استخراج کرده و آنها را در بوته نقد و تحلیل قرار دهد. یافتههای پژوهش که با کاربست شیوه توصیفی-تحلیلی حاصلشده است، بیانگر این است که جز در مورد «شهادت زور»، مصادیق دیگر ذکرشده در کلمات فقیهان (قیادت، قذف، احتیال، تدلیس و افلاس)، فاقد مستند معتبر میباشند؛ لذا در فرض عدم وجود دلیل بر اجرای کیفر، اصل عدم در موارد مشکوک جاریشده و همچنین قول به عدم ثبوت تشهیر جز در مورد متیقن، ملائمت بیشتری با اصل احتیاط در سزادهی و اصل برائت داشته و استناد بهقاعده درءالحد نیز اقتضای انتفای مجازات را خواهد داشت. تحلیل دیدگاه امام خمینی در فرض بحث نیز نشان میدهد که رهاورد پژوهش حاضر، ظاهراً موافقت ایشان را در پی داشته و یگانه مصداقی از تشهیر که ایشان بهصراحت آن را تأیید کرده اند، تشهیر شاهد زور است. البته این نکته را نیز باید افزود که مطابق رأی ایشان تجویز برخی از کیفرها (که تشهیر نیز میتواند در زمره آنها قلمداد شود) در برخی از جرائم خاص که جنبه عمومی دارند با صلاحدید حکومت و در پرتو عناوین ثانوی فاقد اشکال خواهد بود.
سلار دیلمى، حمزة بن عبدالعزیز. (1404 ق) المراسم العلویة، قم: منشورات الحرمین، چاپ اول.
سلطانی، عباسعلی؛ زهرا محدثی. (1396) «نگرشی بر مجازات تشهیر در فقه شیعه با نگاهی به قوانین موضوعه»، پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، شماره 49.
سید مرتضى، على بن حسین. (1415 ق) الانتصار، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول.
شبیری زنجانى، سید موسی. (1428 ق) المسائل الشرعیة، قم: مؤسسة نشر الفقاهة، چاپ اول.
شهید ثانى، زینالدین بن على. (1410 ق) الروضة البهیة، قم: داورى، چاپ اول.
شهید ثانى، زینالدین بن على. (1413 ق) مسالک الأفهام، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
شیخ صدوق، محمد بن على. (1413 ق) من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم.
شیخ طوسى، محمد بن حسن. (الف1407 ق) الخلاف، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول.
شیخ طوسى، محمد بن حسن. (ب 1407 ق) تهذیب الأحکام، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم.
شیخ طوسى، محمد بن حسن. (1387 ق) المبسوط فی فقه الإمامیة، تهران: المکتبة المرتضویة، چاپ سوم.
شیخ طوسى، محمد بن حسن. (1400 ق) النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى، بیروت: دارالکتاب العربی.
شیخ مفید، محمد بن محمد. (1413 ق) المقنعة، قم: کنگره جهانى هزاره شیخ مفید، چاپ اول.
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد. (1414 ق) المحیط فی اللغة، بیروت: عالم الکتاب، چاپ اول.
صفایی، سید حسین. (1383) قواعد عمومی قراردادها، تهران: میزان، چاپ دوم.
طباطبایی حائرى، سید على بن محمد. (1418 ق) ریاض المسائلفی بیان الاحکام بالدلائل، قم: مؤسسه آل البیت، چاپ اول.
طریحى، فخرالدین. (1416 ق) مجمع البحرین، تهران: کتابفروشى مرتضوى، چاپ سوم.
عاملى، سید جواد بن محمد. (1419 ق) مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1410 ق) إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1420 ق) تحریر الأحکام الشرعیۀ علی مذهب الامامیۀ، قم: مؤسسه امام صادق علیهالسلام، چاپ اول.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1414 ق) تذکرة الفقهاء، قم: مؤسسه آل البیت، چاپ اول.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1413 ق) قواعد الأحکامفی معرفة الحلال و الحرام، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول.
غلامی، علی؛ محمدحسین مجتهدی ومحمدحسن طهماسبی. (1397) «مجازات تشهیر در تعزیرات (با رویکرد تطبیقی به مجازاتهای مبتنی بر شرمساری در ایالاتمتحده)»، مجله حقوقی دادگستری، سال هشتاد و دوم.
فاضل لنکرانى، محمد موحدى. (1422 ق) تفصیل الشریعة-الحدود، قم: مرکز فقهى ائمه اطهار.
فاضل هندى، محمد بن حسن. (1416 ق) کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول.
فراهیدى، خلیل بن احمد. (1410 ق) کتاب العین، قم: نشر هجرت، چاپ دوم.
فیض کاشانى، محمدمحسن بن شاه مرتضى. (بیتا) مفاتیح الشرائع، قم: کتابخانه آیتالله مرعشى، چاپ اول.
قرشى، سید علیاکبر. (1412 ق) قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ ششم.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1407 ق) الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم.
کیدرى، محمد بن حسین. (1416 ق) إصباح الشیعة بمصباح الشریعة، قم: مؤسسه امام صادق، چاپ اول.
گلپایگانى، سیدمحمدرضا موسوى. (1412 ق) الدر المنضود فی أحکام الحدود، قم: دار القرآن الکریم.