پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

تحلیل تقابل آنتاگونیستی سازمان مجاهدین خلق و جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
2 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ائتلاف میان گفتمان‌های انقلابی به افتراق مبدل گردید. در این دوران حاملان گفتمان اسلام سیاسی- فقاهتی درون حاکمیت و اسلام انقلابی مجاهدین خلق، هر یک، مبنا و غایت انقلاب را متفاوت با دیگری تعریف نموده و خود را عامل و رهبر انقلاب و دیگری را مانعی در جهت نیل به اهداف انقلاب می‌­دانست. این امر به ناگزیر آنان را در تقابل با یکدیگر قرار داد. هر چه شدت و جدیت این تقابل افزایش یافت، خشونت نیز تشدید گردید. تقابل آنتاگونیستی میان نیروهای سیاسی و حاکمیت، خسارات فراوان سیاسی و انسانی به انقلاب نوپای ایران وارد آورد. پرسش پژوهش حاضر این است که دلایل تقابل آنتاگونیستی میان حاکمیت و مجاهدین خلق چه بوده است؟ این پژوهش در راستای پاسخ به این سؤال از نظریه و روش تحلیل گفتمان لاکلائو و موف استفاده کرده است. در این پژوهش نشان داده شده است هر یک از گفتمان‌های اسلام سیاسی- فقاهتی و اسلام انقلابی مجاهدین، «دیگری» را به‌عنوان «بیگانه» و «دشمن» انقلاب تلقی نموده و درصدد طرد و حذف آن برآمد؛ بدین ترتیب میان دو دشمن نبرد مسلحانه به وقوع پیوست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
- آبراهامیان، یرواند (۱۳۸۶). اسلام رادیکال- مجاهدین ایرانی. ترجمه فرهاد مهدوی، آلمان: نشر نیما.
- استمپل، جان (1377). درون انقلاب ایران. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: نشر رسا.
- امجد، محمد (1380). از دیکتاتوری سلطنتی تا دین‌سالاری. ترجمه حسین مفتخری، تهران: نشر باز.
- بازرگانی، بهمن (1387). ۳۰ خرداد 60 و باطنی‌گری مجاهدین. چشم‌انداز ایران، 52، ۶۳-۶۷.
- بازرگانی، بهمن (۱۳۸۸). ۳۰ خرداد ۶۰؛ به حاشیه رفتن سازمان‌های چریکی. چشم‌انداز ایران، 54، ۵۱- ۵۷.
- بشیریه، حسین (1379). خشونت و انقلاب. کالبدشکافی خشونت. به اهتمام مسعود سفیری، تهران: نشر نی.
- بشیریه، حسین (1382). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران (دور جمهوری اسلامی). تهران: نشر نگاه معاصر.
- بهشتی، سید محمد (1394). مبانی نظری قانون اساسی. تهران: انتشارات روزنه.
- بهشتی، سید محمد (1390). ولایت، رهبری، روحانیت. تهران: نشر بقعه.
- توانایان فرد، حسن (1384). ۳۰ خرداد 60، تقابل میان اقتصاد سرمایه‌داری و سوسیالیستی. چشم‌انداز ایران، 34، صص 101-109. https://cheshmandaziran.ir/wp-content/uploads/2023/04/34.pdf
- جمعی از پژوهشگران (1389). سازمان مجاهدین خلق، پیدایی تا فرجام (1384-1344). تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، (3 جلدی).
- حائری یزدی، مرتضی (1364). صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی ج.ا.ا. تهران: روابط عمومی مجلس شورای اسلامی، (4 جلدی).
- حزب جمهوری اسلامی (1363). مواضع ما. تهران: حزب جمهوری اسلامی.
- حزب جمهوری اسلامی (۲۵ بهمن ۱۳۶۳). عروة الوثقی. تهران: حزب جمهوری اسلامی، 129.
- حسینی ‌زاده، سید محمدعلی (1395). اسلام سیاسی در ایران. قم: انتشارات دانشگاه مفید.
- رجوی، مسعود (1358). تبیین جهان (قواعد و مفهوم تکامل): آموزش‌های ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق ایران/ سخنرانی مسعود رجوی. تهران: انتشارات سازمان مجاهدین خلق ایران.
- سازمان پاسدار دستاوردهای انقلاب اسلامی (1358). افشاگری درباره سازمان مجاهدین خلق پس از پیروزی انقلاب. تهران: سازمان پاسدار دستاوردهای انقلاب اسلامی.
- سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی (1359). افشای دو تحلیل درون‌گروهی از چریک‌های فدایی خلق و مجاهدین خلق. تهران: سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی.
- سادات، سید محمود و فتاحی، مریم (۱۴۰۱). عوامل جذب زنان به سازمان مجاهدین خلق ایران )1357-1360(. پژوهشنامه متین، 24 (94)، 107-127. 10.22034/MATIN.2021.300044.1923: doi
- سلیمی نمین، عباس (1385). 30 خرداد 60؛ روند سازمان؛ ستیز با انقلاب و امام. چشم‌انداز ایران، 38، ۹۶-۱۰۵. https://cheshmandaziran.ir/wp-content/uploads/2023/04/38.pdf
- شاهسوندی، سعید (1385). ۳۰ خرداد 60؛ هزینه‌ای که هرگز تصور نمی‌شد. چشم‌انداز ایران، 36، ۴۴-۵۶.
https://cheshmandaziran.ir/wp-content/uploads/2023/04/36.pdf
- عنایت، حمید (۱۳۸۰). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات خوارزمی.
- عسگری زاده، محمود (1357). اقتصاد به زبان ساده. تهران: سازمان مجاهدین خلق.
- فوران، جان (1392). مقاومت شکننده. ترجمه احمد تدین، تهران: نشر رسا.
- فوزی، یحیی (1386). استراتژی و عملکرد سازمان مجاهدین خلق در برخورد با جمهوری اسلامی. پژوهشنامه متین،9(34 و 35)، ۸۹-۱۱۲. dor: 20.1001.1.24236462.1386.9.3435.5.9
- فوکو، میشل (1392). اراده به دانستن. ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی.
- قدیانی، سعید؛ ابطحی، سید مصطفی و ازغندی، سید علیرضا (1400). نسبت سازمان منافقین‌ با جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه دولت پژوهی ایران معاصر،7 (3)، 91-119. https://irsj.ihu.ac.ir/article_206933.html
- کدی، نیکی (1369). ریشه‌های انقلاب ایران. ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: نشر قلم.
- کدی، نیکی (1383). نتایج انقلاب ایران. ترجمه مهدی حقیقت‌خواه تهران، انتشارات ققنوس.
- لاکلائو، ارنستو و شانتال، موف (۱۳۹۳). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی. ترجمه محمد رضایی، تهران: نشر ثالث.
- مجاهدین خلق ایران (1357). تکامل. تهران: مجاهدین خلق ایران.
- مجاهدین خلق ایران (22 مهر 1358). مجاهد. شماره 4.
- مجاهدین خلق ایران (15 مرداد 1358). فوق‌العاده انتخابات مجلس بررسی قانون اساسی.
- مجاهدین خلق ایران (30 مهر 1358). شماره 7.
- مجاهدین خلق ایران (12 آبان 1358). شماره 9.
- مجاهدین خلق ایران (28 آبان 1358). شماره 11.
- مجاهدین خلق ایران (24 اردیبهشت 1360). شماره 120.
- مجتهد شبستری، محمد (1383). تأملاتی در قرائت انسانی از دین. تهران: نشر طرح نو.
- مطهری، مرتضی (1372). ویژه‌نامه یادمان استاد شهید مطهری. روزنامه جهان اسلام.
- مطهری، مرتضی (1381). آینده انقلاب. تهران: انتشارات صدرا.
- مطهری، مرتضی (1385). درآمدی بر جهان‌بینی توحیدی. تهران: انتشارات صدرا.
- موسوی تبریزی، سید حسین (1382). سی خرداد 60؛ فضاسازی و آشتی‌ناپذیری. چشم‌انداز ایران، 22، 31- ۴۶.
https://cheshmandaziran.ir/wp-content/uploads/2023/04/22.pdf
- موف، شانتال (1398). درباره امرسیاسی. ترجمه جعفرمحسنی دره بیدی، تهران: نشر شب‌خیز.
- میهن‌دوست، علی (1383). دفاعیات به همراه هدف آفرینش. تهران: نشر صمدیه.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر (1383). انقلاب و پیروزی، کارنامه و خاطرات سال‌های 1357 و 1358. تهران: دفتر نشر معارف انقلاب.
- هال، استیوئرت (۱۳۹۳). معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی. ترجمه احمد گل‌محمدی، تهران: نشر نی.