یکی از مهم ترین مفاهیم در اندیشۀ سیاسی امام خمینی، استقلال فرهنگی است. نوشتار پیش رو درصدد پاسخ بدین پرسش است که در آرا و اندیشه های امام خمینی استقلال فرهنگی چگونه تبیین شده و چه جایگاهی دارد؟ فرضیه پژوهش حاضر عبارت است از اینکه: «در اندیشۀ امام خمینی استقلال فرهنگی در راستای تمایز سازی برجستۀ فرهنگ خودی (با دو محتوای ایرانی- اسلامی) با فرهنگ غرب تعریف می گردد؛ اما این تمایز سازی به معنای نفی کلیت فرهنگی غرب به شکلی مطلق و کورکورانه نیست». برای اثبات فرضیۀ موردنظر از روش توصیفی - تحلیلی بهره برده و با استفاده از رویکرد جامعه شناختی هویت محور به بازشناسی مفهوم استقلال فرهنگی با تأکید بر بُعد ملی- هویتی آن (هویت ملی - فرهنگی) که در خود ویژگی تجانس فرهنگی معطوف به تمایز با فرهنگِ غیر به همراه دارد، پرداخته شده است. دراینراستا، سه شاخصۀ هویت ملی - فرهنگی (حفظ میراث فرهنگی، ارزش گذاری نسبت به آن و ارزش گذاری نسبت به زبان فارسی) در اندیشۀ امام انطباق داده شده است. این انطباق گویای پذیرش شاخصه های مورد اشاره نه به شکل مطلق و کورکورانه، بلکه در جهت ایجاد یک ساخت هویتی مستقل و دارای استقلال از فرهنگ بیرونی و نفی نگرش غرب گرایی مطلق حکومت پهلوی است. امری که نتیجه اش نه طرد مطلق و نه پذیرش مطلق فرهنگ غرب بوده، بلکه ضمن شناسایی دستاوردهای مثبتش با ایجاد مرزبندی هویتی با آن، استقلال فرهنگی را در این اندیشه به ثمر می نشاند.
باباییفرد، اسدالله (1393). بحران هویت در جامعه معاصر ایران، رویکردی نظری. تهران: انتشارات شابخش.
باقری دولتآبادی، علی و التیامنیا، رضا (1400). مشکلات فرهنگی جهان اسلام و راهکارهای آن از دیدگاه امام خمینی. فصلنامه پژوهشهای معاصر انقلاب اسلامی، 3 (8)، 53-70. doi: 20.1001.1.26767368.2021.3.8.3.5
بنی هاشمی، میرقاسم (1383). فرایند ملتسازی در خاورمیانه. در کتاب خاورمیانه (1): (ویژه مسائل و چالشهای خاورمیانه). تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر تهران.
بهشتی، محمد صادق (1395). کارکردهای انسان شناختی گفتمان اسلام سیاسی ایران در عصر جدید. اولین سمینار پژوهشی هندسه معرفت دینی با موضوع ولایت در اندیشه اسلامی. https://civilica.com/doc/533479
جمشیدی، محمد حسین و اسلامی، محسن (1396). تفکر و فرهنگ بسیجی در اندیشه امام خمینی. مطالعات قدرت نرم، 7(1)، 42-65. https://www.spba.ir/article_48312.html
حسینزاده، حمید (1393). بررسی نقش میراث فرهنگی در توسعه گردشگری. همایش ملی رویکرد عملی به پیادهسازی مفاهیم علمی، مباحث تئوری و پژوهشهای کاربردی علوم فنی.https://civilica.com/doc/387608
خادم پیر، حسین؛ باقرآبادی، غلامحسین و زمانی منش، حامد (1392). نقش انقلاب اسلامی ایران در دیدگاه امام خمینی در بیداری جهان اسلام. کنگره پیشگامان پیشرفت. https://www.sid.ir/paper/870040/fa#downloadbottom
خانمحمدی، یوسف (1386). دولت و سیاستگذاری فرهنگی از دیدگاه امام خمینی. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 11(2)، 1-38. https://ensani.ir/fa/article/182174
خنکدار طارسی، معصومه و سلحشوری، احمد (1392). عوامل تربیت فرهنگی از دیدگاه امام خمینی. نشریه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی،21(20) 115-133. https://iej.ihu.ac.ir/?_action=article&kw=203396
رحمانی، حجتالله (1393). آسیب شناسی فرهنگی کشور از دیدگاه امام خمینی. صیرت و تربیت اسلامی، 11(28)، 71-108. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1043143
سهرابی، حمیدرضا و موسوی خو، سیدمحمد (1400). بررسی و تحلیل انقلاب اسلامی بر اساس نظریه استکبارستیزی امام خمینی. پژوهشنامه متین، 23 (91)، 111-137. dor: 10.22034/matin.2021.163965.1328
صدیقی، مجتبی؛ مسعودنیا، حسین و هرسیج، حسین (1396). مفهوم و مؤلفه های استقلال فرهنگی در اندیشه سیاسی امام خمینی. فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، 20 (77)، 65-88 doi: 20.1001.1.1735501.1396.20.77.3.9.
طاهری بنچناری، میثم (1389). فرهنگ و تمدن غرب از دیدگاه امام خمینی. تهران: نشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فصیح رامندی، منصوره (1400). بررسی نسبت میان حقوق فرهنگی و آزادی بیان با رویکردی به دیدگاه امام خمینی. پژوهشنامه متین، 23 (92)، 153- doi: 20.1001.1.24236462.1400.23.92.7.3
قوام، عبدالعلی و زرگر، افشین (1388). دولت سازی، ملت سازی و نظریه روابط بین الملل، چهارچوبی تحلیلی برای فهم و مطالعه جهان دولت ملتها. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
محبوبی منش، حسین. (1389). نقش بنیادین فرهنگ برای اصلاح جامعه در اندیشه امام خمینی (ره). کنگره ملی بررسی اندیشه های فرهنگی اجتماعی امام خمینی (ره). https://sid.ir/paper/819966/fa
محسنی، مریم (1389). جایگاه فرهنگ و تحول فرهنگی از دیدگاه امام خمینی. کنگره ملی بررسی اندیشه های فرهنگی اجتماعی امام خمینی(ره). https://sid.ir/paper/819970/fa
میرسندسی، سیدمحمد (1378). اندیشه امام خمینی، نگرشی انسان شناختی یا جامعه شناختی. مجله علوم انسانی دانشگاه امام حسین(ع)، 32، 37-50. https://ensani.ir/fa/article/262482
بهشتی,محمدصادق . (1403). بازشناسی مفهوم استقلال فرهنگی در اندیشه امام خمینی (ره) (رویکرد هویت محور). پژوهشنامه متین, 26(102), 1-23. doi: 10.22034/matin.2023.305965.1943
MLA
بهشتی,محمدصادق . "بازشناسی مفهوم استقلال فرهنگی در اندیشه امام خمینی (ره) (رویکرد هویت محور)", پژوهشنامه متین, 26, 102, 1403, 1-23. doi: 10.22034/matin.2023.305965.1943
HARVARD
بهشتی محمدصادق. (1403). 'بازشناسی مفهوم استقلال فرهنگی در اندیشه امام خمینی (ره) (رویکرد هویت محور)', پژوهشنامه متین, 26(102), pp. 1-23. doi: 10.22034/matin.2023.305965.1943
CHICAGO
محمدصادق بهشتی, "بازشناسی مفهوم استقلال فرهنگی در اندیشه امام خمینی (ره) (رویکرد هویت محور)," پژوهشنامه متین, 26 102 (1403): 1-23, doi: 10.22034/matin.2023.305965.1943
VANCOUVER
بهشتی محمدصادق. بازشناسی مفهوم استقلال فرهنگی در اندیشه امام خمینی (ره) (رویکرد هویت محور). متین, 1403; 26(102): 1-23. doi: 10.22034/matin.2023.305965.1943