پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

تأملی بر مبانی شناخت در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
با عنایت به اهمیت و جایگاه محوری اندیشۀ امام خمینی بر ساخت نظم سیاسی پسا انقلاب اسلامی و نیز شخصیت علمی ذو ابعاد ایشان، در این تحقیق بر آن هستیم تا با مراجعه به متن اندیشۀ عرفانی، اخلاقی و فلسفی، به این پرسش پاسخ دهیم که مبانی عرفانی، اخلاقی و فلسفی در نظم فکری امام خمینی چیست؟ یافته این پژوهش که با استفاده از کاربست نظریۀ هرمنوتیک قصدگرای اسکینر به‌دست‌آمده دلالت بر آن دارد که امام در مسئلۀ شناخت، قائل به ذومراتب بودن شناخت است و با عنایت به محدودیت شناخت انسان به عالم طبیعیات، بر ضرورت دین و وجوب ارسال انبیا معتقد است و درنتیجۀ این نگرش، قائل به طیف گسترده‌ای از منابع شناخت اعم از منابع عقلی، متن مقدس و شهودی است. درزمینۀ هستی شناختی نیز در زمرۀ قائلین به فلسفه متعالیه صدرایی بر وجود یک نظم سلسله‌مراتبی در عالم باور دارد و همۀ موجودات را مظهر و اسم خداوندی می‌داند که بر فطرت الهی مخمر گشته‌اند و درزمینۀ انسان‌شناسی نیز انسان را در عالی‌ترین مرتبۀ خود، در مقام کون جامع، خلیفة الله و مظهر انسان کامل یاد می‌کند و با طرح نظریۀ دو فطرتی در وجود انسان، یعنی فطرت مخمورۀ محجوبه در حجاب طبیعت و فطرت مخمورۀ غیرمحجوبه ـ اولی را از جنود جهل و منشأ شقاوت و دیگری را از جنود عقل و عامل سعادت انسان عنوان می‌کند. درزمینۀ روش‌شناسی نیز ایشان قائل به تکثر روش و استفاده از هر یک از روش‌های شناخت در محدودۀ کاربست پذیری آن است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آقاپور بیشک، مهدی (1400). مبانی انسان‌شناختی در اندیشه ملاصدرا و امام خمینی با تأکید بر انسان سیاسی. رهیافت انقلاب اسلامی، 15(54)، 141-160. dor:20.1001.1.20083777.1400.15.54.9.0  
- اخلاقی، عبدالله و امیدی، مهدی (1395). مبانی فلسفه سیاسی امام خمینی. ماهنامه معرفت، 25 (7)،13-22. https://www.magiran.com/p1634420
- امام خمینى، سید روح‏الله (1374). شرح دعاء السحر. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اول.
- امام خمینى، سید روح‏الله (1380). آداب الصلاة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
- امام خمینى، سید روح‏الله (1381). سر الصلاة (معراج السالکین و صلاة العارفین). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
 - امام خمینى، سید روح‌الله (الف 1382). شرح حدیث «جنود عقل و جهل». تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ هفتم.
- امام خمینی، سید روح‌الله (ب1382). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
 - امام خمینى، سید روح‏الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ پنجم.
- امام خمینى، سید روح‏الله (1391). شرح دعاى سحر «ترجمه فارسى». تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
-امام خمینى، سید روح‏الله (1392). تفسیر سورۀ حمد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
- حسین‌پور، غلامرضا (1395). تأملی بر مبانی وجودشناختی صادر اول بر اساس تعلیقات امام خمینی بر مصباح الانس. نشریه ادیان و عرفان، 49 (2)،175- 194.
- رودگر، محمدجواد (1396). مبانی عرفانی اندیشه سیاسی امام خمینی. سیاست متعالیه،5(18)، 161- 176. https://sm.psas.ir/article_30386.html
- سلیمانی، غلامعلی (1401). بنیان‌های انسان‌شناختی سیاست خارجی امام خمینی. پژوهشنامه متین، 24 (96)، 117-87. doi: 10.22034/matin.2021.235502.1701
- عروتی موفق، اکبر (1395). مبانی هستی‌شناسی اندیشه سیاسی امام خمینی. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 6(21)، 51-67.  doi:10.22084/RJIR.2017.1779
- کبیری، زهرا سادات (1389). مبانی عرفانی امام خمینی و ابن عربی در اندیشۀ سیاسی و اجتماعی. پژوهش‌نامه حکمت و فلسفه اسلامی، 9 (31)، 185-214. http://ensani.ir/fa/article/214548
- کریمیان صیقلانی، علی (1397). مبانی هستی‌شناختی امام خمینی در رتبه‌بندی موجودات عالم ناسوت. کلام اسلامی، 27(108)، 33- 51. https://www.kalamislami.ir/article_96329.html
- مرتضوی، سید خدایار (1388). کاوشی در روش‌شناسی تاریخ اندیشه‌های سیاسی؛ مطالعه موردی: نقد اسکینر بر روش‌شناسی قرائت متنی. سیاست، 39(1)، 285- 304. https://jpq.ut.ac.ir/article_20153.html
- مصلایی‌پور، عباس و میربلوکی، سید محمدعلی (1393). عرفان امام خمینی و جلوه‌های آن در تفسیر عرفانی از قرآن کریم. پژوهشنامه متین، 16 (62)، 151-125. dor: 20.1001.1.24236462.1393.16.62.6.3
- مقیمی، غلامحسن. (1388). مبادی و مبانی اندیشه سیاسی امام خمینی. ماهنامه معرفت، 18 (3)، 87. http://marifat.nashriyat.ir/node/668
- مقیمی، غلامحسن (1391). مبانی انسان‌شناختی اندیشه سیاسی امام خمینی (نظریه استهدایی فطری). طلوع نور،10(39)، 5-26. https://ensani.ir/fa/article/299342
- مهاجرنیا، محسن (1387). مبانی عرفانی اندیشه سیاسی امام خمینی بر مبنای مصباح الهدایة. مطالعات انقلاب اسلامی. 4 (15)، ۵۵-۷۴. https://enghelab.maaref.ac.ir/article-1-1831-fa.html
 
- Aghapour bishak, M. (2021). The impact of Imam Khomeini's thoughts on alternative punishments in the last two decades of the Islamic Revolution. The Islamic Revolution Approach15(54), 141-160. dor:20.1001.1.20083777.1400.15.54.9.0
- Akhlaqi, A; Omidi, M. (2016). The Basics of Imam Khomeini's political philosophy. Marafet Monthly, 25 (7), 13-22. https://www.magiran.com/p1634420
- Hosseinpour, G. (2016). A Meditation on the Ontological Foundations of First Issuance Based on Imam Khomeini’s Interpretations on Misbah al-Uns. Religions and Mysticism, 49(2), 175-194. doi: 10.22059/jrm.2017.205517.
- Kabiri, Z. S. (2010). Mystical foundations of Imam Khomeini and Ibn Arabi in political and social thought. Research Journal of Islamic Wisdom and Philosophy, 9 (31), 185-214. http://ensani.ir/fa/article/214548
- Karimian Seighalani, A. (2019). The ontological foundations of ImamKhomeini in the ranking of the beings of the unseen world. Kalam Islami, 27(108), 33-51 https://www.kalamislami.ir/article_96329.html
-Khomeini, S. R. (1995).Description of the Dawn Prayer.Tehran: The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.. [In Arabic]
- Khomeini,S. R. (2001). Etiquette of Prayer. Tehran: Institute for Compilation and publication of Imam Khomeini's works. [In Persian]
- Khomeini, S. R. (2002). The secret of prayer (Mi'raj al-Salekin and Salat al-Arefin). Tehran: Institute for Compilation and publication of Imam Khomeini's works. [In Arabic] 
- Khomeini, S. R. (2003a). Explanation of the Hadith of the Soldiers of Wisdom and Ignorance. Tehran: Institute for Compilation and publication of Imam Khomeini's works. [In Persian]
- Khomeini, S. R. (2003b). Description of Forty hadiths. Tehran: Institute for Compilation and publication of Imam Khomeini's works. [In Persian]
- Khomeini, S. R. (2010). Collection of Imam works. Tehran: The Institute for Compilation & Publication of Imam Khomeini’s Works. [In Persian]
-Khomeini, S. R. (2012).Description of the Dawn Prayer(Persian translation).Tehran: The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works. [In Persian]
- Khomeini, Ruhollah. (2013). Interpretation of Sureh al-Hamad. Tehran: Institute for Compilation and publication of Imam Khomeini's works. [In Persian]
- Moghimi, Gh.H. (2009). Principles and foundations of Imam Khomeini's political thought. Marifat, 18 (3), 87.http://marifat.nashriyat.ir/node/668
- Moghimi, Gh.H. (2012). Anthropological foundations of Imam Khomeini's political thought. Tolue noor, 10 (39), 5-26. https://ensani.ir/fa/article/299342
- Mohajernia, M. (2008). Mystical foundations of Imam Khomeini's political thought based on Misbah al-Hidayah. Islamic Revolution Studies, 4 (15), 55-74. https://enghelab. aaref.ac.ir/article-1-1831-fa.html
- Mortazavi, S. KH. (2009). A Research in methodology of history of political thoughts (case study: skinner's critic on methodology of textual reading). PoliticalQuarterly, 39(1),285-304. https://jpq.ut.ac.ir/article_20153.html
- Mosallaipourt, A. & Mirboluki, S. M. A. (2014). Imam Khomeini’s Mysticism and Its Manifestations in Mystical Interpretation of the Quran. Matin Research Journal16(62), 125-151. dor:20.1001.1.24236462.1393.16.62.6.3
- Orvati movafagh, A. (2017). Principles of Ontology of Political Thought of Imam Khomeini. Research journal on Islamic Revolution, 6(21), 51-67. doi: 10.22084/rjir.2017.1779
-Roodgar, M. J. (2017). Gnostic Principles of Political Thought of Imam Khomeini. Transcendent Policy, 5(18), 161-176. https://sm. sas.ir/article_30386.html
- Skinner, Q. (1981). Machiavelli: A very short Introduction. New York: Oxford University Press.
- Skinner, Q. (2002). Vision of Politics. Cambridge: Cambridge University Press.
- Soleimani, G. (2022). Anthropological Foundations of Foreign Policy in View of Imam Khomeini. Matin Research Journal24(96), 87-117. doi: 10.22034/matin.2021.235502.1701
- Tully, J. (1988). Meaning and Context: Quentin Skinner and his critics. New Jersey:Princeton University Press.