پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

مطالعه تطبیقی «انحلال ارادی وکالت ثبتی الکترونیکی» در حقوق آمریکا، فقه اسلامی و حقوق ایران با نگاهی بر آرای امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهنوش فلاحت پیشه 1
سیدمحمد موسوی بجنوردی 2
1 دانشجوی دکتری، رشته حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
10.22034/matin.2024.229117.1675
چکیده
در حوزۀ حقوق ثبت، ثبت الکترونیکی وکالت در ایران، در اجرا، متفاوت با گذشته و در ساختاری نوین، از قوانین و آیین‌نامه‌های جدید تبعیت کرده  در دستورالعمل نحوۀ استفاده از سامانه ثبت الکترونیک اسناد،  الزامی برای آگاهی موکل و وکیل به عزل و استعفا گذاشته نشده است. در حقوق آمریکا نیز اگرچه قانون نمونۀ سردفتران، قواعدی را پیرامون ثبت الکترونیک تبیین نموده؛ اما موضوع مهم ثبت الکترونیکی نمایندگی و انحلال آن، مسکوت مانده و صرفاً قواعد عام قانونی حاکم است. قول مشهور فقهای امامیه و امام خمینی با دستورالعمل نحوۀ استفادۀ دفاتر اسناد رسمی بر لزوم آگاهی وکیل همسو است. در این پژوهش با روش کتابخانه‌ای، ماهیت انحلال ارادی وکالت از دیدگاه فقه و حقوق، مورد واکاوی تطبیقی- ‌تحلیلی قرارگرفته و این نتیجه حاصل شده است که  با استقرار نظام ثبت الکترونیکی  و اهمیت موضوع اعلام و اطلاع صریح ارادۀ موکل و وکیل از عزل  یا استعفا یا انجام مورد وکالت  به منظور حفظ امنیت روابط حقوقی اشخاص و کاهش تنازعات حقوقی و رفع کاستی‌های  نظام حقوقی ایران  بافراهم ساختن سازوکار قانونی می‌بایست از طریق سامانه عدل ایران ( ثنا) با ارسال ابلاغ‌ الکترونیکی واقعی و در فوریت، موکل و وکیل  از عزل و استعفا و مرتفع گشتن و یا هر حکایت دیگری در وکالت  مطلع گردیده  و اشخاص ثالث  نیز با بررسی و تصدیق اصالت سند از درگاه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ازمراتب حکایات عارض بر سند وکالت آگاه گردند  و با این عملکرد، معاملاتی که  به سبب عدم اطلاع وکیل از عزل خود در انجام مورد وکالت، ناشی می‌شود کاسته  شده و بی گمان چشم انداز مثبتی در کاهش دعاوی  قضایی در این موضوع خواهیم داشت.
کلیدواژه‌ها
استعفای وکیل
ثبت الکترونیکی اسناد
حقوق ایالات‌متحده آمریکا
فقه مقارن
وکالت

موضوعات

  • ابن ادریس حلی، محمد بن احمد (۱۴۲۹ ق). موسوعه ابن ادریس حلی. قم: مکتبة الرضویه الحیدریه، چاپ اول.
  • ابن همام حنفی، کمال‌الدین (۱۴۲۳ ق). فتح القدیر. بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
  • ابهری، حمید، فاطمیان، امیرمسعود؛ حسنی، علیرضا و کی نیا، محمد (1396). مطالعه تطبیقی قواعد حاکم بر حقوق اسناد الکترونیکی از منظر قوانین ایران، مقرررات آنسیترال و حقوق فرانسه. تحقیقات حقوقی بین المللی، 10(37)، 1-30. https://journals.iau.ir/article_538948_d00abf5f85fa60490d27f7177df08105.pdf
  • اصغر زاده بناب، مصطفی (۱۳۹۳). دعاوی و اعتراضات ثبتی. تهران: انتشارات مجد، چاپ سوم.
  • السان، مصطفی (۱۳۸۵). جنبه­های حقوقی ثبت الکترونیکی. مجله کانون، 48(60)، 9-39. https://portal.notary.ir/sites/default/files/UserFiles/File/Magazines/60.pdf
  • امام خمینی، سید روح‌الله (1379). تحریرالوسیله. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‏‏(ره)، چاپ اول.
  • امام خمینی، سید روح‌الله (1381). المکاسب المحرمه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ دوم.
  • امام خمینی، سید روح‌الله (1385). صحیفه امام (دوره 22 جلدی). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ اول.
  • امام خمینی، سید روح‌الله (۱۴۲۱ ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ اول.
  • ایرانلو، محسن و عباس میرشکاری (۱۳۸۸). عزل وکیل. پژوهش­نامه حقوق اسلامی،10(30)، 55-91. doi:30497/LAW.2012.1250 dor:  20.1001.1.22519858.1388.10.30.3.8
  • بحرانی، یوسف بن احمد (۱۴۰۵ ق). الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة. بیروت: دارالاضواء.
  • تفکریان، محمود (۱۳۹۲). حقوق ثبت املاک. تهران: انتشارات نگاه بینه، چاپ نهم.
  • جزیری، عبدالرحمن (۱۴۲۱ ق). کتاب الفقه على المذاهب الأربعه. بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ دوم.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1384). ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانه گنج دانش، چاپ پانزدهم.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۸۷). اساس در قوانین مدنی: المدونه. تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ اول.
  • حسینی، سید عبدالله. (۱۴۳۳ ق) الجواهر الفقهیة فی الشرح الروضه البهیه، بیروت: دارالاضواء، چاپ اول.
  • حنفی حصفکی، محمد بن علی (۱۴۲۳ ق). الدر المختار شرح التنویر الأبصار و الجامع البحار. بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
  • حیاتی، علی عباس. (۱۳۹۲). قواعد عمومی قراردادها. تهران: انتشارات میزان، چاپ اول.
  • خادم رضوی، قاسم و شفیعی، فاطمه (1393). الزامات حقوقی ثبت الکترونیکی اسناد رسمی در حقوق ایران و فرانسه.دانش و پژوهش حقوقی، 2(3)، 75-98.  doi: 22055/ajkrl.2014.11812
  • خوانساری، سید احمد (۱۴۰۵ ق). جامع المدارک فی شرح المختصر النافع، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  • دردیر، احمد بن محمد (بی‌تا). الشرح الصغیر على اقرب المسالک. قاهره: دارالمعارف.
  • زحیلی، وهبه. (۱۴۰۵ ق). الفقه الاسلامی و ادلته. دمشق: دار الفکر، چاپ دوم.
  • زراعت، عباس (1379). شرح قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی. تهران: نشر خط سوم، چاپ اول.
  • زراعت، عباس، استادی، مونا و فلاح نژاد، فاطمه (1388). آیین دادرسی مدنی. تهران: نشر دانش‌پذیر، چاپ اول.
  • سابق، سید. (۱۴۰۳ ق). فقه السنه. بیروت: دارالفکر، چاپ چهارم.
  • شربینی، محمد بن محمد خطیب. (۱۴۲۵ ق). الإقناع فی حل ألفاظ أبی شجاع، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ دوم.
  • شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (۱۳۸۰). حاشیة المختصر النافع. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  • شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (۱۴۳۴ ق). موسوعة الشهید الثانی. قم: مرکز الاحیاء التراث الاسلامی، چاپ اول.
  • شهیدی، مهدی (۱۳۸۵). اصول قراردادها و تعهدات. تهران: انتشارات مجد، چاپ چهارم.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن (بی­تا). المبسوط فی الفقه الامامیه. بیروت: دارالکتاب الاسلامی.
  • طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (۱۴۲۹ ق). تکملة العروة الوثقی. القاهره: دارالصفوة للنشر والتوزیع، چاپ اول.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف (۱۴۰۴ ق). تبصرة المتعلمین فی الأحکام الدین. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  • کاتوزیان، ناصر (1385). حقوق مدنی: عقود معین. تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ پنجم.
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۹). حقوق مدنی: عقود معین. تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ ششم.
  • کریمی، عباس (1386). آیین دادرسی مدنی. تهران: انتشارات مجد، چاپ اول.
  • کیائی، عبدالله (1384). قانون مدنی و فتاوای امام خمینی. تهران: انتشارات سمت، چاپ اول.
  • کاسانی، علاءالدین ابی بکر بن مسعود (۱۴۲۴ ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. لبنان: دارالکتب العلمیه، چاپ دوم.
  • لطفی، اسدالله (1385). ترجمه مباحث حقوقی شرح لمعه. تهران: انتشارات مجد، چاپ چهارم.
  • محقق حلی، جعفر بن حسن (1408 ق). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: نشر اسماعیلیان، الطبعة الثانیه.
  • مرتضوی، عبدالحمید (1391). آیین دادرسی مدنی عمومی (ج 1). تهران: انتشارات جاودانه، چاپ دوم.
  • مرداوی، علاءالدین ابوالحسن علی بن سلیمان (۲۰۰۴). الإنصاف فی معرفة الراجح من الخلاف. لبنان: بیت الافکار الدولیة.
  • مسجد سرایی، حمید (1384). کامل‌ترین ترجمه نموداری شرح لمعه. قم: انتشارات حقوق اسلامی. چاپ اول.
  • مشکینی، علی (۱۳۸۶). مصطلحات الفقه و معظم عناوینه الموضوعیة على طریقة کتب اللغه. قم: مؤسسه الهادی، چاپ پنجم.
  • منصوری، سعید و شمس، احمد (1395). عقود معین. تهران: انتشارات دادگستر، چاپ نخست.
  • موسوی بجنوردی، سید حسن (1421 ق). منتهی الاصول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  • موسوی بجنوردی، سید محمد و ملیحی، سید مصطفی (1394). بررسی تطبیقی ماهیت اراده و آثار آن در نظام حقوقی ایران، فرانسه و آلمان با تکیه بر آرای امام خمینی (س). پژوهشنامه متین، 17(68)، 1-20. 1001.1.24236462.1394.17.68.1.7dor:
  • موسوی همدانی، سید محمدباقر (1388). ترجمه تحریرالوسیله. قم: انتشارات دارالعلم، چاپ ششم.
  • موسوی، سید صادق و سیدحسینی، سعید (1392). تحلیل فقهی ضمانت اجرای وکالت بدون فسخ و تطبیق آن با آرای امام خمینی (س)، پژوهشنامه متین، 15(58)، 115-136. 1001.1.24236462.1392.15.58.6.8dor:
  • وصالی ناصح، مرتضی (۱۳۹۴). سند رسمی الکترونیک (مطالعه تطبیقی امکان صدور سند رسمی الکترونیک در حقوق ایران و آمریکا). تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری (دانشنامه حقوق و سیاست)، 11(25)، 61-80. https://sanad.iau.ir/Journal/jlap/Article/799766
  • هاشمی، فرهاد (1397). تنقیح قانون آیین دادرسی مدنی. تهران: شرکت سهامی روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران‏، چاپ اول.
  • یوسف زاده، مرتضی (1394). آیین دادرسی مدنی. تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم.