پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

نقد اقدامات شیخ صادق خلخالی در جریان مواجهه با بحران کردستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
2 دانش‌آموخته دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
به فاصله کوتاهی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کشور، شاهد وقوع بحران­های عدیده‌ای همچون ظهور ضدانقلاب و بحران گریز از مرکز در برخی مناطق، ازجمله، مناطق کردنشین بود که در کردستان، زمانی که رهبری این گرایش­ها، به دست احزاب دموکرات و کومله افتاد، به‌سرعت رشد یافته و خود را به شکل خشونت باری، نشان دادند و در شرایط ناشی از مشکلات ابتدای انقلاب، در مدت کوتاهی بخش‌های قابل‌توجهی از مناطق کردنشین، به کنترل احزاب فوق درآمد. اعزام هیأت حسن نیت در فروردین 1358 نیز نتوانست مسئله را از طرق صلح­آمیز حل کند؛ بنابراین اقدام نظامی نیز در دستور کار قرار گرفت.
 در بعد قضایی نیز شیخ صادق خلخالی در اواخر مرداد 1358 به‌عنوان حاکم شرع، به مناطق کردنشین اعزام شد تا در تقابل با ضدانقلاب و گریز از مرکز، نقش ایفا نماید. این‌که خلخالی چگونه در این تقابل مشارکت نمود و تا چه حد در جلوگیری از بحران گریز از مرکز در مناطق کردنشین نقش داشت، مسئله این پژوهش است که تلاش شده است به شیوه­ای توصیفی – تحلیلی و با تکیه‌بر منابع مختلف، به آن پاسخ داده شود. یافته­های پژوهش حاکی است، هرچند اقدامات خلخالی شکل واکنشی در مقابل اقدامات ضدانقلاب داشت، بااین‌حال تأثیر تعیین‌کننده‌ای در فروکش کردن بحران نداشت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- احمدی، حمید (1378). قومیت و قومیت­گرایی در ایران از افسانه تا واقعیت. تهران: نشر نی.
- الطائی، علی (1382). بحران هویت قومی در ایران. تهران: نشر شادگان، چاپ دوم.
- بصیرت­منش، حمید (1399). با تاریخ در صحنه (گفتگو با مهندس عزت­الله سحابی). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- بهنود، مسعود (1377). 275 روز بازرگان. تهران: علم.
- پای، لوسین و دیگران (1380). بحران­ها و توالی­ها در توسعه سیاسی. ترجمه غلامرضا خواجه سروی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- جلائی­پور، حمیدرضا (1372). کردستان و علل تداوم بحران آن پس از انقلاب اسلامی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی.
- چمران، مصطفی (1381). کردستان. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ ششم.
- حیدری، اصغر (1391). انقلاب اسلامی و گروه­های تجزیه‌طلب در ایران. فصلنامه پانزده خرداد، سال نهم، 3(31).
- روزنامه اطلاعات. شماره 15826، سه­شنبه 21 فروردین 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15883، سه‌شنبه 29 خرداد 1358
- روزنامه اطلاعات. شماره 15932، چاپ فوق‌العاده، یکشنبه 28 مرداد 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15933، دوشنبه 29 مرداد 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15934، سه‌شنبه 30 مرداد 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15935، چهارشنبه 31 مرداد 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15936، پنجشنبه اول شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15937، شنبه 3 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15940، سه‌شنبه 6 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15942، پنجشنبه 8 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15943، شنبه 10 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15944، یکشنبه 11 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات.  شماره 15946، سه‌شنبه 13 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15948، پنجشنبه 15 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15949، یکشنبه 18 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15951، چهارشنبه 21 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15952، پنجشنبه 22 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15953، شنبه 24 شهریور 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15959، یکشنبه اول مهر 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15963، پنجشنبه 5 مهر 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 15972، سه‌شنبه 17 مهر 1358.
- روزنامه اطلاعات. شماره 19975، شنبه 21 مهر 1358.
- روزنامه انقلاب اسلامی. شماره 1، سه­شنبه 29 خرداد 1358.
- روزنامه انقلاب اسلامی. شماره 18، سه­شنبه 20 تیر 1358.
- روزنامه انقلاب اسلامی. شماره 48، شنبه 27 مرداد 1358.
- روزنامه انقلاب اسلامی. شماره 50، دوشنبه 29 مرداد 1358.
- روزنامه آیندگان. شماره 3318، سه‌شنبه 7 فروردین 1358.
- شیرعلی­نیا، جعفر و کریمی، یزدان (1391). بحران بالا می­گیرد؛ روایت ناآرامی‌های مناطق کردنشین (کرمانشاه، کردستان، آذربایجان غربی). تهران: نشر فاتحان، چاپ پنجم.
- فوزی، یحیی (1384). تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران (جلد اول). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- محتشمی پور، علی­اکبر (1377). خاطرات منتشرنشده. آرشیو مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
 -مقصودی، مجتبی (1380). تحولات قومی در ایران، علل و زمینه‌ها. تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
- ملایی، علیرضا. (1389). زندگینامه سیاسی آیت‌الله طالقانی. تهران: نشر نی، چاپ دوم.
- مجلس شورای اسلامی. بخش روزنامه‌ها، 57714.
- مرکز اسناد انقلاب اسلامی (مراسان). شماره 1032400034.
- مرکز اسناد انقلاب اسلامی (مراسان). شماره 344000105.
- محمدی، منوچهر (1395). مدیریت بحران در جمهوری اسلامی ایران. قم: نشر معارف، چاپ دوم.
- مصاحبه با حجت­الاسلام هادی غفاری. مازندران، 11 دی 1396.
- سایت خبری عصر ایران (2 تیرماه 1391). مصاحبه با صادق زیباکلام. www.zibakalam.com/news/889