پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

جایگاه حفظ و حراست از تمامیت سرزمینی کشور در فقه و نظام حقوقی ایران با تأکید بر نظر امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیارگروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
امروزه، حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشورها بهعنوان یک اصل در حقوق بین‌الملل موردتوجه و تأکید قرارگرفته است. حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌های جهانی به همراه قوانین اساسی کشور‌ها همه بر اصل «احترام به تمامیت ارضی» تأکید می‌کنند؛ بااین‌حال تکثر قومی و مذهبی در اغلب کشور‌های جهان و همچنین نقش محوری «سرزمین» در تجمیع و تولید قدرت در جهان امروز، «تمامیت سرزمینی» کشور‌ها را با چالش‌های درونی و بیرونی متعددی مواجه می‌کند؛ کشور ایران نیز باوجود گسل‌های قومی و مذهبی از این امر مستثنا نیست. این تحقیق کوشیده تا با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، جایگاه حراست از تمامیت سرزمینی کشور را در فقه و نظام حقوقی ایران خصوصاً با تکیه‌بر نظرات امام خمینی به‌عنوان معمار و رهبر بزرگ انقلاب اسلامی موردبررسی قرار دهد. بر این اساس امام خمینی تمامیت سرزمینی را به‌عنوان یک اصل اسلامی و ملی پذیرفته و اساساً حراست از سرزمین اسلامی یکی از دلایل تشکیل حکومت ایشان بوده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-          ابراهیمی، محمد و دیگران (1379). اسلام و حقوق بین‌الملل. تهران: انتشارات سمت.
-          ابن خلدون، ابوزید عبدالرحمن بن محمد (1978). مقدمه ابن خلدون. بیروت: دارالقلم.
-          اشرفی، اکبر و داودی، حمیدرضا (1390). قانون پذیری و امنیت ملی در اندیشه سیاسی امام خمینی. فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، 4(15)، 9-34. https://sanad.iau.ir/Journal/prb/Article/1066402/FullText
-          امام خمینی، سید روح الله (1385). صحیفه امام (دوره 22 جلدی). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). چاپ چهارم.
-          امام خمینی، سید روح‌الله (1381). ولایت‌فقیه (حکومت اسلامی). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
-          بخاری، محمد بن اسماعیل (1371). جامع الصحیح، المسند المستخرج الصحیح الامام المسلم. بیروت: دارالکفر.
-           بیگدلی، علی (1387). جهان معاصر: دولت‌های مدرن و هویت ملی. ماهنامه زمانه، 7(67-68)، 14-19. http://noo.rs/ThAIj
-          حائری، سید کاظم (1367). نقد تئوری تفکیک مرجعیت از رهبری. کیهان اندیشه، 4(۲۲)، 33-44. http://noo.rs/vCRSW
-          حر عاملی، محمد بن حسن‌ (1409 ق). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. بیروت: دارالاحیاء التراث‌ العربی.
-          حسینی شیرازی، سید محمد (1361). الفقه‌السیاسیه. قم: دارالایمان.
-          دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
-          شهید اول، محمد بن مکی عاملی (1417 ق). الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
-          شیخ طوسی، محمد بن حسن (1378). المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: مکتبة المرتضویه للاحیاء الآثار الجعفریه.
-          شیخ طوسی، محمد بن حسن (۱۴۰۷ ق). الاستبصار. قم: مؤسسه آل‌البیت.
-          طباطبایی بروجردی، سید حسین (۱۴۱۶ ق). جامع احادیث الشیعه (جلد ۲). قم: مطبعة المساحه.
-          علامه حلی، حسن بن یوسف (1369). تذکرة الفقها. قم: مؤسسه آل‌البیت.
-          علی بن حسین (ع) (1379). صحیفه سجادیه. ترجمه محی‌الدین الهی قمشه‌ای، تهران: انتشارات اسلامی.
-          علیپور قوشجی، سلمان، محمدی، صفدر، لطیفی، قاسم (1397). انطباق اقدامات تجزیه طلبی در حقوق کیفری جمهوری اسلامی ایران. ششمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزۀ علوم انسانی، مدیریت و کارآفرینی ایران. https://civilica.com/doc/866273
-          عمید زنجانی، عباسعلی (1367). فقه سیاسی. تهران: امیرکبیر.
-          عمید زنجانی، عباسعلی و کرمی، حامد (1389). مـاهیت‌ سرزمین در فقه امامیه. حقوق اسلامی، 7(27)، 7-27. https://hoquq.iict.ac.ir/article_18426.html
-          فیض‌کاشانی، ملا محسن (بی‌تا). مـفاتیح الشـرائع. بیروت: مؤسسۀ الأعلمی.
-          قاسمی بیورزنی، قاسم، آهنگران، محمد رسول، نقیبی، سید ابوالقاسم و محبی، محسن (1402). توسل به‌زور به‌منظور دفاع از خود در اسلام با نگاهی به دیدگاه امام خمینی (ره). پژوهشنامه متین، 25(98)، 109-139. https://doi.org/ 10.22034/MATIN.2021.289956.1891
-          کاویانی‌راد، مراد (1392). پردازش مفهوم قلمرو از منظر جغرافیای سیاسی. برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 17(4)، 43-62. http://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-5414-fa.html
-          گروتر، یورگ کورت (1383). زیبایی‌شناختی در معماری. ترجمه جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
-          لک زایی، نجف، کریمیان، نورالله و نباتیان، محمد اسماعیل (1395). امنیت ملی دولت اسلامی از منظر فقه شیعه. سیاست متعالیه، 4(14)، 41-60. https://sm.psas.ir/article_25514.html
-          محقق حلی، جعفر ‌بن حسن (1408 ق). شرایع الاسلام. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
-          معین، محمد (1386). فرهنگ معین (یک‌جلدی فارسی). زیر نظر سید جعفر شهیدی، تهران: زرین.
-          مطلبی، زینب (1393) تبیین مسئله جدایی‌طلبی در حقوق بین‌الملل. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. https://ganj.irandoc.ac.ir
-          منتظری، ‌حسینعلی‌(1409 ق). مبانی فقهی حکومت اسلامی. ترجمه محمود صلواتی و ابوالفضل شکوری، قم: مؤسسه کیهان.
-          موسوی بجنوردی، سید محمد و دانش‌پور، افتخار (1385). بررسی فقهی حدود دار‌الاسلام و دار‌الکفر با رویکردی بر اندیشه امام خمینی. پژوهشنامه متین، 8(31-32)، 87-105. 20.1001.1.24236462.1385.8.3231.5.4 / https://dor.isc.ac/dor
-          موسی زاده، رضا (1383). بایسته‌های حقوق بین‌الملل. تهران: میزان.
-          نجفی، محمدحسن (1367). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. تهران: دارالکتب الاسلامی.
-          نفیسی، علی‌اکبر (1343). فرهنگ نفیسی (ناظم‌الاطباء). تهران: خیام‌‌‌.
-          هاگت، پیتر (1379). جغرافیا ترکیبی نو. ترجمه شاهپور گودرزی نژاد، تهران: سمت.
-          ورعی، سید جواد (1382). مبانی فقهی دفاع از سرزمین‌های اسلامی. حکومت اسلامی، 8(28)، 42-71. http://noo.rs/BoF4G