پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

نگاه ادبی-فقهی امام خمینی به آیه 222 سوره بقره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق و اندیشه امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه فقه و حقوق و اندیشه امام خمینی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه معارف، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
چکیده
مسئله حیض فروع متعددی دارد. یکی از این فروع جواز یا عدم جواز وطی پس از انقطاع خون و پیش از غسل است که کاملاً مورد ابتلای مردان و زنان جامعه است. خوشبختانه در قرآن آیه 222 سوره بقره این مسئله مطرح‌شده و حکم آن بیان گردیده است. لکن اختلاف در قرائت فعلِ «یَطْهُرْنَ» در آیه منشأ اختلاف فهم و فتوای ادیبان و فقیهان شده است. این نوشتار، آیه مذکور را ازنظر فقها خصوصاً امام خمینی ازلحاظ ادبی و با روش توصیفی - تحلیلی بررسی و آرا و اقوال را ذکر کرده و مورد ارزشیابی قرار داده است. به‌جز منابع مفصل فقهی و تفسیری، پژوهش مستقلی در این زمینه یافت نشد. هدف از این پژوهش کشف تأثیر ادبیات بر استنباط و شناخت رأی فقها خصوصاً امام خمینی در خصوص این مسئله است. در این پژوهش معلوم شد که برخی از فقیهان، آیه را مجمل به‌حساب آوردند و برخی دیگر استحباب یا کراهت را برداشت کردند؛ اما امام خمینی دلالت آیه را تام و دارای قرائن کافی می ­داند. بر اساس شواهد و سیاق، این آیه بر جواز وطی پس از انقطاع دم و پیش از غسل دلالت دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • اکبری دستک، فیض اله (1394). جامعیت قرآن از دیدگاه امام خمینی (س). پژوهشنامه متین 17(67)، 1-22. dor:1001.1.24236462.1394.17.67.1.5
  • امام خمینى، سید روح‌‏الله (1421 ق). کتاب الطهارة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
  • انصارى، مرتضى بن محمدامین (1415 ق). کتاب الطهارة. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، چاپ اول.
  • آملى، میرزا محمدتقی (1380‍ ق). مصباح الهدى فی شرح العروة الوثقى. تهران: مؤلف.
  • بحرانى، یوسف (1405 ق). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • جزری، محمد بن محمد دمشقی (بی‌تا). النشر فی القرائات العشر. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  • خراسانی، حمیدرضا (1397). وطی با حائض قبل از غسل. مدرسه فقهی امام محمد باقر علیه‌السلام. https://mfeb.ir/home/?p=380
  • خویى، ابوالقاسم (1418 ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسه احیاء آثار الإمام الخوئی.
  • خویى، ابوالقاسم (1430 ق). البیان فى تفسیر القرآن. قم: مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412 ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم - الدار الشامیة.
  • سمین، احمد بن یوسف (بی‌تا). الدر المصون فی علوم الکتاب المکنون. دمشق: دار القائم.
  • سید مرتضى، على بن حسین (1415 ق). الانتصار فی انفرادات الإمامیة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • شهید ثانى، زین‌الدین بن على (1402 ق). روض الجنان فی شرح إرشاد الأذهان (ط - الحدیثة). قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
  • شهید ثانى، زین‌الدین بن على (1421 ق). رسائل الشهید الثانی (ط - الحدیثة). قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
  • شیخ صدوق، محمد بن على (1413 ق). من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • شیخ صدوق، محمد بن على (1415 ق). المقنع. قم: مؤسسه امام هادى علیه‌السلام.
  • شیخ طوسى، ابوجعفر، محمد بن حسن (1407 ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • طالب تاش، عبدالمجید (1394). نزول وحی قرآن بر پیامبر اسلام از منظر امام خمینی (س).پژوهشنامه متین، 17(68)، 91-110. 1001.1.24236462.1394.17.68.5.1 dor:
  • طباطبایى حکیم، سید محسن (1416 ق). مستمسک العروة الوثقى. قم: مؤسسه دار التفسیر.
  • طبرانى، سلیمان بن احمد (2008). التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم (الطبرانى). اربد: دار الکتاب الثقافی.
  • طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف (1413 ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • عمر، احمد مختار و مکرم، عبدالعال سالم (1988). معجم القراءات القرآنیه. کویت: مطبوعات جامعه الکویت.
  • فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى (1415 ق). تفسیر الصافی. تهران: مکتبة الصدر.
  • مجلسى، محمدباقر بن محمدتقی (1410 ق). بحار الأنوار. بیروت: مؤسسة الطبع و النشر.
  • نراقى، احمد بن محمدمهدی (1415 ق). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، قم: مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام.
  • نسائى، احمد بن على (1410 ق). تفسیر النسائى. بیروت: مؤسسة الکتب الثقافیة.