درزمینۀ تفاوت دیه زن و مرد دو نظریه بیانشدهاست؛ نظر مشهور، تنصیف و دلیل عمدۀ قائلین آن تصریح برخی روایات است. در مقابل، گروهی با تمسک به عدمتصریح قرآن و مخالفت روایات تنصیف با قرآن، اصلعدالتقضایی و کرامت انسانی، به تساوی دیه فتوادادهاند. نگارنده پس از مداقه در دلایل استنادی قائلین هردو نظریه و با ملحوظ قراردادن این نکته که حکم به تفاوت دیه برگرفته از نصوص قرآنی نیست به این نتیجه رسیدهاست که برای رفع تعارض تفاوت دیه با حقوق بینالمللی میتوان از دو راهکار استفاده کرد: اول اینکه با استناد به مبانی نظری امامخمینی مبتنی بر فقه پویا اجتهاد در باب تساوی دیه زن و مرد بسته نیست و میتوان با توجه به مقتضیات زمانی و مکانی حکم به تساوی داد که منطبق با مصالح، عقل و عدالتاجتماعی مدنظر اسلام است و یا اینکه از یک رویکرد جدید که جمع دو نظریه است استفاده کرد؛ یعنی همحکم تنصیف را پذیرفت و هم با استفاده از عناوینثانویه مثل مصلحت، ضرورت، حفظنظام و قاعده اهم و مهم راهکاری برای جبران مابهالتفاوت ارائه داد.
ابراهیم نژاد، محمد (1395). نقد و بررسی ادله نظریه آیتالله صانعی در برابری دیه زن و مرد. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 7 (12)، 1-28. https://law.tabrizu.ac.ir/article_5963.html
ابن براج، عبدالعزیز (1406 ق). المهذب. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
ابن زهره، حمزه (1417 ق). غنیة النزوع الی علمی الاصول و الفروع. قم: مؤسسه امام صادق.
ابن ماجه، محمد (1418 ق). سنن ابن ماجه. بیروت: دارالجیل.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1408 ق). لسان العرب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابو داود، سلیمان بن اشعث (1420 ق). سنن ابن داود. قاهره: دارالحدیث.
احمد ادریس، عوض (1377). دیه. ترجمه علیرضا فیض، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
اصغری، عبدالرضا؛ قانع، امیررضا و نورمندیپور، عباس (1394). بررسی ادله تفاوت دیه زن و مرد در فقه امامیه. پژوهشهای اجتماعی اسلامی، 21(3)، پیاپی 106، 159-184. https://iss.razavi.ac.ir/article_653.html?lang=fa
امام خمینی، سید روحالله (1379). تحریر الوسیله. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
بایبوردی، سهیلا (1385). تفاوت زن و مرد در دیه. برهان و عرفان (فلسفه تحلیلی)، 3(7)، 9-26. http://noo.rs/UYrwQ
بخاری، محمد (1410 ق). صحیح البخاری. قاهره: احیاء الکتب السنه.
جوریزی، صغری (1392). نقد و بررسی نظریه تساوی دیه زن و مرد. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات دانشگاه پیام نور مازندران.
جوهری، مهدی، عابدی، طاهره و جعفری، جلال (1395). واکاوی چالشهای دیه زن؛ با مطالعه تطبیقیفقه امامیه، فصلنامه تحقیقات حقوقی ایران و بینالملل، 9(33)، 97-114. https://journals.iau.ir/article_533584.html
حر عاملی، محمدحسن (1414 ق). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. قم: مؤسسه آل البیـت.
خویی، ابوالقاسم (1410 ق). مبانی تکملة المنهاج. قم: مؤسسه احیاء آثار الامام الخوئی.
سلار دیلمی (1421 ق). المراسم العلوّیه. با تحقیق محمود بستانی، قم: منشورات حرمین.
سیّاح، احمد (1382). فرهنگ جامع عربی. تهران: انتشارات اسلام.
شفیعی سروستانی، ابراهیم؛ رحمان ستایش، محمدکاظم و قیاسی، جلالالدین(1376). قانون دیات و مقتضیات زمان. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهورى.
شهید ثانی، زینالدین بن علی (1413 ق). مسالک الافهام. قم: مؤسسه معارف اسلامی.
شیخ صدوق، محمد بن علی بن حسین بن بابویه (1404 ق). من لایحضره الفقیه. ترجمه علیاکبر غفاری، قم: نشر اسلامی.
شیخ طوسی، محمد بنحسن (1365). تهذیب الاحکام. ترجمه علیآخوندی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
شیخ طوسی، محمد بن حسن (1387). المبسوطفی فقه الامامیه. ترجمه محمدباقر بهبودی، تهران: چاپ مرتضوی.
شیخ طوسی، محمد بن حسن (1407 ق). الخلاف. تهران: مؤسسه نشر اسلامی.
شیخ مفید، محمد بن نعمان (1403 ق). المقنعه. قم: کنگره شیخ مفید.
صانعی، یوسف (1382). فقه الثقلین. تهران: انتشارات عروج، چاپ دوم.
فاضل هندی، محمد (1416 ق). کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام. قم: جامعه مدرسین.
کلینی، محمد بن یعقوب (1429 ق). الکافی. ترجمه هاشم رسولی، قم: انتشارات اسلامیه.
مکارم شیرازی، ناصر (1411 ق). قواعد فقهیه. قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب، چاپ سوم، 2 جلدی.
مقدس اردبیلی، احمد (1403 ق). مجمع الفائدة و البرهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین.
موسوی، سید فضلالله و موسوی، سید مهدی (1386). نقد و بررسی حکم «دیه نفس» زن در قانون مجازات اسلام.مطالعات حقوق خصوصی، 37(4)، 243-271. 1001.1.25885618.1386.37.4.10.6 dor:
مهرپور، حسین (1387). بررسی تفاوت دیه زن و مرد در قانون مجازات اسلامی و مبانی فقهی آن. پژوهشنامه متین، 1(2)، 35-64. dor: 1001.1.24236462.1378.2.2.3.8
مقدسی,فاطمه , موسوی,محمدصادق و نقیبی,سید ابوالقاسم . (1404). تساوی یا تفاوت دیه زن و مرد با رویکردی بر مبانی امام خمینی(ره). پژوهشنامه متین, 27(106), 133-158. doi: 10.22034/matin.2025.205598.1539
MLA
مقدسی,فاطمه , , موسوی,محمدصادق , و نقیبی,سید ابوالقاسم . "تساوی یا تفاوت دیه زن و مرد با رویکردی بر مبانی امام خمینی(ره)", پژوهشنامه متین, 27, 106, 1404, 133-158. doi: 10.22034/matin.2025.205598.1539
HARVARD
مقدسی فاطمه, موسوی محمدصادق, نقیبی سید ابوالقاسم. (1404). 'تساوی یا تفاوت دیه زن و مرد با رویکردی بر مبانی امام خمینی(ره)', پژوهشنامه متین, 27(106), pp. 133-158. doi: 10.22034/matin.2025.205598.1539
CHICAGO
فاطمه مقدسی, محمدصادق موسوی و سید ابوالقاسم نقیبی, "تساوی یا تفاوت دیه زن و مرد با رویکردی بر مبانی امام خمینی(ره)," پژوهشنامه متین, 27 106 (1404): 133-158, doi: 10.22034/matin.2025.205598.1539
VANCOUVER
مقدسی فاطمه, موسوی محمدصادق, نقیبی سید ابوالقاسم. تساوی یا تفاوت دیه زن و مرد با رویکردی بر مبانی امام خمینی(ره). متین, 1404; 27(106): 133-158. doi: 10.22034/matin.2025.205598.1539