1
دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بزرگمهر قائنات، قائن، ایران.
2
دانش آموخته دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر. ایران.
10.22034/matin.2025.562344.2405
چکیده
حکمرانی تراز یکی از مفاهیم کلیدی در مطالعات سیاسی است که در نظامهای دینی، با شاخصهایی از قبیل عدالت، پاسخگویی، کارآمدی و کرامت انسانی پیوند میخورد. فرمان هشتمادهای امام خمینی(ره)، به مثابه یکی از اسناد مترقی پس از انقلاب اسلامی، مجموعهای منسجم از اصول حکمرانی اسلامی را ارائه داده و تلفیقی از فقه، اخلاق و مدیریت عملی محسوب میشود. جستار حاضر نظر به اهمیت بحث و خلاء پژوهشی موجود، با رویکرد تحلیلی و محتوایی، شش محور اصلی فرمان هشتمادهای امام شامل عدالت و اجرای احکام شرع، کرامت انسانی و مصونیت حریم خصوصی، پاسخگویی و نظارت متقابل، کارآمدی و شفافیت، حدود قدرت در شرایط امنیتی و استثنایی و پیوند میان عدالت قضایی و اعتماد عمومی را مورد احصا و بررسی قرار داده است. تحلیل محتوایی فرمان مزبور حکایت از آن دارد که امام خمینی(ره) حکمرانی تراز را با رعایت توازن میان قدرت، حقوق مردم، پاسخگویی نهادها و اجرای دقیق عدالت تعریف کرده و محدودیت قدرت حتی در شرایط بحرانی را به عنوان پیششرط مشروعیت حکومت لحاظ مینمایند.
