پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

بازخوانی ادله شرطیت «قدرت بر تسلیم مبیع» با تأکید بر نظر امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر حوزوی و دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
عوضین در عقد بیع داراى شرایط خاصی است. «قدرت بر تسلیم» ازجمله شروطی است که فقهای امامیه ذیل شروط عوضین از آن سخن گفته­‌اند؛ اما باوجوداینکه قریب به‌اتفاق فقهای امامیه این شرط را ذکر کرده­‌اند، لکن به نظر می‌رسد به ادله­‌ای که برای این شرط بیان‌شده است، اشکالات جدی وارد است؛ بنابراین با توجه به اینکه صحت بیع درگرو رعایت شروط و قیود آن است، بررسی تفصیلی این ادله بسیار حائز اهمیت است تا مشخص شود که آیا این شرط، مستند به ادله شرعی است و یا آنکه این شرط نیاز به دلیل تعبدی ندارد و همان قاعدۀ اولی در بیع است. نتایج این پژوهش که به شیوۀ توصیفی–تحلیلی نگاشته شده است بیانگر آن است که بر تمامی ادله تعبدی مطرح‌شده، اشکال وارد است و شرطیت این شرط را تنها می‌­توان مستند به عرف و عقلا دانست و ادله تعبدی نیز برفرض پذیرش، ارشادی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-آخوند خراسانی، محمدکاظم. (1406 ق). حاشیةالمکاسب. تهران: وزارت فرهنگ ­و ارشاد اسلامی.
- ابن زهره، حمزه بن علی. (1417 ق). غنیة النزوع الی علمی الاصول ­و الفروع. قم: مؤسسه امام صادق (ع).
‏‏- اراکی، محمدعلی. (1415 ق). کتاب­البیع. قم: مؤسسه در راه حق
‏‏- امام خمینی‌، سید روح­الله (1421 ق). کتاب­البیع. تهران: مؤسسه تنظیم ­و نشر آثار امام خمینی (س).
- امین، سید امیرمهدی و شبیری زنجانی، سید حسن (1400). مطالعه تطبیقی ماهیت حقوقی شرط قدرت بر تسلیم در حقوق ایران، فرانسه و فقه امامیه، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 8(4)، 35- 60.  https://doi.org/10.22091/csiw.2021.6749.2042
- انصاری، سید مرتضی (1415 ق). المکاسب­المحرمه. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
- ایروانی، باقر (1427 ق). دروس­تمهیدیة فی­الفقه­الاستدلالی علی المذهب­الجعفری. قم: بی­نا.
- ایروانی‌، علی (1406 ق). حاشیة­المکاسب. تهران: وزارت فرهنگ ­و ­ارشاد ­اسلامی.
- تبریزی، جواد (1416 ق). ارشاد الطالب الی­التعلیق علی­المکاسب. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
- جزایری، محمدجعفر (1416 ق). هدی­الطالب الی شرح المکاسب. قم: مؤسسه ­دارالکتاب.
- جوهری، اسماعیل بن حداد (1376). الصحاح. تصحیح احمد عبدالغفور عطار، بیروت: دارالعلم للملایین.
- حر عاملی، محمد بن ­حسن (1409 ق). وسائل­الشیعه. قم: مؤسسه ­آل­البیت (ع).
- حسینی روحانی، سید صادق (1429 ق). منهاج­الفقاهة. قم: انوار الهدی.
- حسینی عاملی، محمدجواد ­بن محمد (1419 ق). مفتاح­الکرامة فی شرح قواعد ­العلامة. تصحیح محمدباقر خالصی، قم: دفتر انتشارات ­اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- خویی، سید ابوالقاسم (بی‌تا). مصباح الفقاهة. محمدعلی توحیدی، قم: انصاریان.
­‏- راوندی، قطب­الدین (1405 ق). فقه القرآن. تصحیح سید احمد حسینی اشکوری، قم: کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی(ره).
- زرگوش نسب، عبدالجبار (۱۳۹۶). بررسی تطبیقی قدرت بر تسلیم ثمن و مثمن ازنظر امام خمینی و شیخ انصاری. پژوهشنامه متین، 19(74)، 25-45.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24236462.1396.19.74.2.4
- سبزواری، سید عبدالاعلی (1402 ق). مهذب­الاحکام. نجف: مطبعة ­الآداب.
- سید مرتضی، علی ­بن حسین (1415 ق). الانتصار. قم: دفتر انتشارات ­اسلامی وابسته به جامعه­ مدرسین حوزه علمیه قم.
- شبیری ­زنجانی، سید موسی (بی‌تا). دروس خارج بیع. قم: مرکز فقهی امام محمدباقر (ع) وابسته به دفتر آیت­الله شبیری زنجانی.
- شهیدی، میرزا فتاح (1375). هدایة­الطالب. تبریز: چاپخانه اطلاعات.
- شیخ صدوق، محمد بن ­بابویه (1376). الأمالی. تهران: کتابچی.
- شیخ طوسی، محمد بن ­حسن (1387). المبسوط فی فقه ­الامامیه. تهران: المکتبة ­المرتضویه لاحیاء الآثار الجعفریه.
- شیخ طوسی، محمد­ بن ­حسن (1407 ق). تهذیب الأحکام. تصحیح حسن خرسان، دار الکتب ­الإسلامیة.
-صغیری، اسماعیل (1389). قدرت بر تسلیم «مورد» شرط ضمن عقد. فصلنامه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب، 2(4)، 7-16، https://sanad.iau.ir/Journal/jil/Article/959043
- طباطبایی کربلایی، علی ­بن ­محمدعلی (1418 ق). ریاض­المسائل. قم: مؤسسة ­آل­البیت (ع) لإحیاءالتراث.
- طباطبایی قمی، سید تقی (1413 ق). عمدةالمطالب فی ­التعلیق علی­ المکاسب. قم: کتابفروشی­محلاتی.
‏‏- علامه حلی، حسن بن یوسف (1414 ق). تذکرة ­الفقهاء. قم: مؤسسه آل­البیت (ع).
- علامه حلی، حسن بن یوسف (1419 ق). نهایة ­الاحکام فی معرفة­ الاحکام. قم: مؤسسه آل­البیت (ع).
- غروی اصفهانی، محمدحسین. (1409 ق). الاجارة. قم: دفتر انتشارات ­اسلامی وابسته به جامعه ­مدرسین ­حوزه­ علمیه قم.
-غروی اصفهانی، محمدحسین (1418 ق). حاشیة ­المکاسب. تصحیح عباس آل‌ سباع قطیفی، قم: انوار الهدی.
- فراهیدی، خلیل ­بن ­احمد (1409 ق). العین. قم: نشر هجرت.
- محقق کرکی، علی ­بن حسین (1414 ق). جامع ­المقاصد فی شرح ­القواعد. قم: مؤسسه آل­البیت (ع) لإحیاء التراث.
- نائینی، میرزا محمدحسین (1373). منیة­ الطالب. تهران: المکتبة المحمدیة.
- نائینی، میرزا محمدحسین (1413 ق). المکاسب ­و البیع. تحقیق میرزا محمدتقی آملی. قم: دفتر انتشارات­ اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه ­علمیه ­قم.
‏‏- نجفی، محمدحسن (1404 ق). جواهرالکلام فی شرح شرائع­الاسلام. تصحیح عباس ­قوچانی و علی ­آخوندی، بیروت: دار احیاء التراث­ العربی.
- نراقی، احمد (1417 ق). عوائدالأیام فی بیان ­قواعد الاحکام. قم: دفتر تبلیغات ­اسلامی حوزه­ علمیه ­قم.