پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

عقد معلق و وصیت با تأکید بر اندیشه‌ امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
2 دانشجوی دکتری، حقوق خصوصی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
چکیده
عقد معلق آن است که تأثیر آن بر حسب انشا موکول بر امری است که تحقق آن در آینده احتمالی است. عقد معلق یکی از رایج­ ترین اعمال حقوقی است. باوجوداین در مورد صحت آن میان فقها اختلاف‌نظر وجود دارد؛ اما در صحت وصیت که معلق بر فوت است، هیچ تردیدی وجود ندارد. در این مقاله، سؤال اصلی آن است که عقد معلق با وصیت چه تفاوتی دارد؟
برای پاسخ به این سؤال با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی ویژگی­های عقد معلق و مقایسه آن با وصیت می­ پردازیم. نتیجه این است که با وجود شباهت­ ها، میان این دو، تفاوت­ های اساسی مشهود است. ازلحاظ ماهیت، عقد معلق جزء عقود قلمداد می ­شود؛ اما برخی همچون امام خمینی وصیت را ایقاع می­ دانند. پذیرش این دیدگاه در بحث قائم‌مقامی در صورت فوت یکی از طرفین مؤثر است. علاوه بر این، تفاوت ­هایی بین این دو وجود دارد که از جملۀ آن‌ها قابلیت رجوع ارادی و قهری در وصیت برخلاف عقد معلق، تعلیق ذاتی معلق­علیه در وصیت و نیز منبع تعهد تعلیقی است که در عقد معلق ارادۀ طرفین و در وصیت، حکم قانون و طبیعت عمل حقوقی است،
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آملی، محمدتقی (بی­تا). المکاسب و البیع.  قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- اسدی نژاد، سید محمد، صفایی، سید حسین (1402).  تعلیق در انعقاد قرارداد و انفساخ آن با تأکید بر دیدگاه امام خمینی.                   پژوهشنامه متین، 25(99)، 1-28. doi: 10.22034/MATIN.2021.292808.1924
- امام خمینی، سید روح الله (1379). تحریر الوسیله.  تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.
- امام خمینی، سید روح الله (1421ق).کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اول.
-  امامی، حسن (1377). حقوق مدنی. تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه.
- انصاری شیخ مرتضی (1411ق). مکاسب. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1377). ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانه گنج دانش.
- حکیم، محسن (بی­تا). مستمسک عروة الوثقی. قم: دارالتفسیر.
- خویی، سید ابوالقاسم (1410ق).  منهاج الصالحین. قم: نشر مدینه العلم.
- خویی، سید ابوالقاسم (بی­تا). مصباح الفقاهه (المکاسب). قم: مؤسسه انصاریان.
- خویی، سید ابوالقاسم (1418ق).  موسوعة‌الامام الخویی(کتاب مبانی شرح العروة الوثقی). قم: مؤسسه احیاءآثارالامام الخویی.
- شهید اول، محمد بن مکی (1388). اللمعة الدمشقیه فی فقه الامامیه. قم: مرکز علوم و ثقافت اسلامی.
- شهیدی، مهدی (1393). حقوق مدنی 3 – تعهدات. تهران: انتشارات مجد.
- شهیدی، مهدی (الف1385). اصول قراردادها و تعهدات. تهران: انتشارات مجد.
- شهیدی، مهدی (ب 1385). تشکیل قراردادها و تعهدات. تهران: انتشارات مجد.
- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (1397). عروةالوثقی همراه با تعلیقات. قم: مؤسسه جهانی سبطین علیهماالسلام.
- علامه حلی، حسن بن یوسف (1415ق). مختلف الشیعه فی احکام الشریعه. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
- علامه حلی، حسن بن یوسف (1423ق). تذکرة الفقها. قم: مؤسسه آل البیت لاحیا تراث.
- فاضل مقداد، جمال­الدین (1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرایع. قم: مکتبه آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره).
- فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (بی­تا). مفاتیح الشرایع. تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
- کاتوزیان، ناصر (1392). حقوق مدنی: عقود معین – عطایا. تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ هشتم.
- کاتوزیان، ناصر (الف1395). اعمال حقوقی: قرارداد و ایقاع. تهران: شرکت سهامی انتشار.
- کاتوزیان، ناصر (اب 1395). نظریه عمومی تعهدات. تهران: بنیاد حقوقی میزان، چاپ هشتم.
- کاتوزیان، ناصر (1376). حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
- کاظمی، محمود (1400). نظریه قائم‌مقامی ورثه در فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 51(3)، 523-545.   doi: 10.22059/jlq.2021.292796.1007305
- محقق حلی جعفر بن حسن (بی­تا). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
- محقق داماد، مصطفی (1378). بررسی فقهی و حقوقی وصیت. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
- مصطفوی، سید محمدکاظم (1423ق) فقه معاملات. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (1384). رساله توضیح المسائل. قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب.
-  موسوی بجنوردی، سید محمد و زهرا سمیعی زفرقندی (1390). تحلیل ماهیت و انواع قرارداد بیمه عمر با رویکردی بر نظر امام              خمینی. پژوهشنامه متین، 13(52)، 13-38. dor: 20.1001.1.24236462.1390.13.52.3.9
- موسوی بجنوردی، محمد (1379). قواعد فقهیه. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی .
- نجفی، محمدحسن (1256). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. قم: دار احیاء التراث العربی.
-  نووی، ابو زکریا محی‌الدین (بی­تا). المجموع شرح المهذب مع تکملة السبکی و المطیعی. بی­جا: دارالفکر.
 
 
 
- Allāma Hilli, H. (1994). Mokhtalef Al-Shia's fi Ahkam Al-Shariah. Qom: Islamic Publications Office. [In Arabic]
- Allāma Hilli, H. (2002) Tadhkirat al-Foqaha. Qom: Al-Al-Bayt Institute. [In Arabic]
-Amoli, M. T.(n.d.). Al-Makasib va Al-Ba'i. Qom: Society of teachers of Qom seminary. [In Arabic]
- Ansari, M. (1990). Gains )Al-Makasib). Qom: World Congress of Commemoration of Sheikh Azam Ansari. [In Arabic]
- Asadinezhad, S. M., & Safaei Moafi, S. H. (2023). Suspensive Condition in Contracts and Its Cancellation with an Emphasis on Imam Khomeini’s Views. Matin Research Journal25(99), 1-28. doi: 10.22034/matin.2021.292808.1924
-Emami, S.H. (2016).Civil Law. Tehran: Islamiyah. [In Persian]
- Fazil Miqdad , M.(1983). al-Tanqih al-Raye le Mokhtasar al-Sharaye. Qom: School of Marashi Najafi . [In Arabic]
-Faiz Kashani, M. (n.d.).The key to Sharia law )Miftah alsharyeih(. Tehran: Shahid Motahari High School. [In Arabic]
- Jafari Langroudi, M. J. (1998). Legal terminology. Tehran: Ganj Danesh Library.
- Hakim, M. (n.d.). Mustamsik Urwa Al-Wuthqi. Qom: Dar Al-Tafsir. [In Arabic]
-Katouzian, N.(2015). Legal actions: contract and agreement. Tehran: Enteshar Company. [In Persian]
- Katouzian, N. (2016 a). General Theory of Obligations. Tehran: Mizan Publishing. [In Persian]
-  Katouzian, N.(2016 b). Civil Law Course - General Rules of Contracts. Tehran: Enteshar Company. [In Persian]
- Katouzian, N. (2012). Civil rights,Certain contracts – gifts. Tehran: Ganj Danesh Publications, 8th edition. [In Persian]
- Kazemi, M. (2021). Inheritance Subrogation theory in the Islamic ‎and the Iranian Law. Law Quarterly51(3), 523-545. doi: 10.22059/jlq.2021.292796.1007305
- Khomeini, S. R. (2000). Kitab al-Bai. Tehran: Institute for Compilation and publication of Imam Khomeini’s works. [In Arabic]
- Khomeini, S.R. (2001). Tahrir al-Wasila. Tehran: The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works. [In Arabic]
-Khoei, S. A. (2023). Minhaj al-Salehin. Qom: Madinah Al-Elam Publishing. [In Arabic]
-Khoei, S. A. (n.d.). Misbah al-Fiqahah. Qom: Ansarian Institute. [In Arabic]
- Khoei, A. (1997). Mawsua Imam Al-Khoei. Qom: Foundation for Revival of Imam Al-Khoei's Works. [In Arabic]
- Muhaqqiq Hilli, J. (n.d.). Sharaye al Esalam fi Masayil Alhalal w Alharam.Qom: Ismailian Institute. [In Arabic]
- Mohaghegh Damad, M. (1999). Jurisprudential and legal review of wills. Tehran: Islamic Sciences Publishing Center. [In Persian]
-   Mustafavi, S. M.K.(2002). Business Jurisprudence. Qom: Islamic Publication Institute.[In Persian]
-  Makarem Shirazi, N. (2005). Treatise on explanation of problems. Qom: Madrasah of Imam Ali bin Abi Talib. [In Persian]
- Moosavi Bojnourdi, S. M. (2000). Jurisprudential Rules. Qom: Institute for Editing and Publishing the Works of Imam Khomeini. [In Persian]
- Moosavi Bojnourdi, S. M. &  Sami’ie Zafarqandi, Z. (2011). An analysis of nature of different kinds of life insurance With special reference to viewpoints of Imam Khomeini. Matin Research Journal13(52), 13-38. dor: 20.1001.1.24236462.1390.13.52.3.9
- Najafi, M. H. (1983). Jawaher al Kalam fi Sharh Sharaye al-Islam. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi, 7th edition, 43 volumes. [In Arabic]
-Nawawi, A. M. (n.d.). Al-Majmu’ Sharh Al-Muhadhdhab with the addition of Al-Subki and Al-Muti’i. Beirut: Dar Al-Fikr. [In Arabic]
- Shahid Aval, M. (2009). Al-Loma' Al-Damishqiyah fi Fiqh al-Imāmyyah. Qom: Islamic Science and Culture Center. [In Arabic]
- Shahidi, M. (2013). Civil Rights 3 – Obligations. Tehran: Majd Publications. [In Persian]
-Shahidi, M. (2006). Principles of Contracts and Obligations. Tehran: Majd Publications. [In Persian]
-Shahidi, M.(2006). Formation of contracts and obligations. Tehran: Majd Publications. [In Persian]
-Tabatabai Yazdi, S. M. K. (2017). Urve al-Wosgha . Qom: Sebatain International Institute.[In Arabic]