یکی از چالش‌هایی که جمهوری اسلامی پس از انقلاب با آن روبه‌رو شد، جنبش‌های خودمختاری قومیتی بود که از میان آن جنبش‌ها بیش از همه، جنبش کردهای ایرانی به کشور هزینه تحمیل کرد و هنوز نیز استمرار دارد. این جنبش که فقط یک هفته پس از پیروزی انقلاب به یک مبارزة مسلحانه ابتدا در مهاباد و سپس در شهرهای دیگر کردنشین شکل گرفت، پیش از جنگ با عراق مهار شد، سپس با حمایت دولت عراق ادامه پیدا کرد. پس از جنگ نیز کردها به صورت مسلحانه یا غیرمسلحانه همواره مترصد فرصت برای تحقق آرزوی خودمختاری بوده‌اند. پرسش اصلی این مقاله این است که آیا چنین آرزویی اصولاً به صورت دموکراتیک قابل تحقق است یا صرفاً جهت تضعیف حاکمیت ملی و در جهت منافع رقبای منطقه‌ای ایران و با منظور تجزیة ایران به آن دامن زده می‌شود. با استفاده از روش تحلیل موقعیت و با تکیه بر این‌که هویت قومی مانند دیگر هویت‌های اجتماعی، برساختة نهادهای قدرت است، این مقاله نشان می‌دهد که خودمختاری اقوام ایرانی به‌صورت دموکراتیک شدنی نیست. در نتیجه، نیل به خودمختاری با ابزار مدنی در کشوری مانند ایران که در آن اقوام و منابع درهم‌تنیدگی زیادی دارند، آرزویی ناممکن است.