پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین

تبیین چیستی مقام عرفانی «عصمت از جهلِ» اهل بیت با نگاهی به آراء امام خمینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه عرفان،دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السّلام، تهران، ایران
10.22034/matin.2025.544412.2385
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین مقام عرفانی «عصمت از جهل» اهل‌بیت(ع) با تکیه بر دیدگاه امام خمینی(ره) انجام شده است. در منظومه فکری شیعه، افزون بر دو نوع عصمت مشهور (عصمت از گناه و عصمت از خطا و اشتباه)، مقام سومی تحت عنوان «عصمت از جهل» مطرح است که ویژه چهارده معصوم(ع) بوده و از مباحث کلیدی عرفان نظری شیعه به شمار می‌رود. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای نشان می‌دهد که از منظر بینش عرفانی امام خمینی، عصمت از جهل در طبقات مسأله‌ی علم معصوم قابل بررسی است. از نظر امام خمینی (ره)، علم معصوم(ع) علم «عنایی» است؛ بدین معنا که ایشان به اذن الهی، هرگاه بخواهند چیزی را بدانند، خواهند دانست و بنابراین مصون از جهل هستند. این خواستنِ معصوم، خود تابع مشیت الهی و در چارچوب عبودیت محض است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که این مقام، زمینه‌ساز وساطت فیض تکوینی و تشریعی معصومان(ع) بوده و فهم کنه آن برای غیرمعصومان ممکن نیست. این مطالعه در نهایت به تبیین نسبت این مقام با مفاهیمی چون نظام اسمائی، علم غیب و شهود اعیان ثابته از سوی معصومین (ع) با تأکید بر آراء عرفانی امام خمینی (ره) می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 آبان 1404